Томорқани нимадан бошлаш керак, агар шу пайтгача банкадаги кўкдан бошқа ҳеч нарса етиштирмаган бўлсангиз? Йигирма сотихдан эмас, учта пуштадан. Маслаҳат зерикарли, лекин китобдан ҳалолроқ: биринчи йилда сиз ўсимлик ҳақида эмас, ўзингиз ҳақингизда билиб оласиз — ишдан соат саккизда қайтиб, июл кечалари ҳар куни suv қуйишга тоқатингиз етадими.
Кетмондан олдин ҳовлини айланиб чиқинг ва унга ўсимлик кўзи билан қаранг. Эрталаб қуёш қаерга тушади, тушдан кейин девор сояси қаерни босади, ёмғирдан кейин suv қаёққа оқади. Энг муҳими — суғориш суви қаердан келади: ҳисоблагичли водопроводми, қудуқми ёки кунора келадиган ариқми. Бу помидор навидан кўра кўпроқ нарсани ҳал қилади.
Кейин тартиб билан: нима ва қачон экиш, ерни тайёрлаш, жазирама, зараркунанда, вақт ва пул.
Биринчи йилда нима экиш керак
Хатони кечирадиган ва кўчат талаб қилмайдиган экиндан бошланг. Турп, укроп, кашнич, райҳон, кўк пиёз, исмалоқ, жусай тез унади, деярли ўзи ўсади ва уч-тўрт ҳафтада ҳаммасини айтиб беради. Иккинчи навбатда помидор, бодринг, қалампир ва бақлажон келади — кўчатни биринчи йил бозордан тайёр олган маъқул: дераза токчасида улар ёруғлик етишмай чўзилиб кетади.
Тўрт кишилик оилага икки пушта помидор ва ўн туп бодринг захираси билан етади. Картошка (ер кўп кетади, фойдаси кам), карам (жазирамага қийналиб чидайди ва ширани йиғади), тарвуз билан қовундан эса биринчи йил воз кечган яхши.
Қайси экин қачон экилади
Аниқ санани ҳеч ким айтмайди: йил йилга ўхшамайди, вилоятда совуқ узоқроқ туради. Тақвимга эмас, ернинг ҳолати ва тунги ҳароратга қаранг.
| Пайт | Нима қилинади | Нимага қаралади |
|---|---|---|
| Қиш охири | Турп, укроп, исмалоқ, кўк пиёз, плёнка остига ҳам | Ер қуриган, кесак кетмонга ёпишмайди |
| Эрта баҳор | Сабзи, лавлаги, нўхат, кўкат тўғридан-тўғри ерга | Кундузи иссиқ туради, ер кетмон бўйи исиган |
| Баҳор | Помидор, қалампир, бақлажон кўчати, бодринг уруғи | Тунлар нолга тушмайди, қайтар совуқ ўтди |
| Ёз ўртаси | Янги экин экилмайди, иш — суғориш ва йиғим | Жазирама қирққа яқин, suv эрта ва кеч |
| Ёз охири | Иккинчи навбат: турп, кўкат, дайкон, исмалоқ | Кундузги иссиқ пасайди, пушталар бўшади |
| Куз | Қишки саримсоқ ва пиёз, чиринди билан ағдариш | Совуққача уч ҳафта бор, илдиз отиб улгурсин |
Нимани қачон экканингизни телефонга ёзиб қўйинг: бир ойдан кейин қаерда укроп, қаерда сабзи эканини эслай олмайсиз.
Ерни қандай тайёрлаш керак
Бизда кўпинча гилли тупроқ: ёмғирдан кейин ёпишади, жазирамада қатқалоқ бўлади. Уни юмшатиш ва тўйдириш керак: чириган гўнг ағдариш остига, юмшоқлик учун қум, устига кул. Янги гўнг илдиз тагига солинмайди, у куйдиради ва бир йил ётиб чириши керак. Қуриган ердаги оқ қатлам — шўрланиш: аввал сувнинг оқиб кетишини йўлга қўйиб ювиб суғориш, кейин пушта.
Пуштани узун қилманг, уч-тўрт метр етарли, эни қўл етадиган бўлсин — ўртасига икки томондан, ерни босмасдан етиш керак. Ораларида аравача ўтадиган йўлак қолдиринг. Ўт, поя ва ошхона қолдиғи компост уюмига кетади; уйдаги чиқиндининг яна нимасини ташламаслик мумкинлиги ҳақида алоҳида ёзганмиз.
Қанча suv керак ва жазирамада қандай суғорилади
Ёз қоидаси: кам марта, лекин тўйинтириб. Ҳар куни устини ҳўлласангиз, илдиз юзада қолади ва биринчи иссиқ кунда ўсимлик сўлийди. Икки-уч кунда бир марта кафт бўйи чуқурликкача ҳўллаб, устидан бармоқ қалинликда ўрилган ўт ёки сомон билан ёпган яхши: ер қатқалоқ бўлмайди, нам икки баробар узоқ туради.
Суғориш вақти — тўққизгача ёки қуёш ботгандан кейин; кундузи барг устидан suv қуйилмайди, у буғланиб кетади. Suv жадвал билан келса, бочка қўйинг: илиқ suv қудуқнинг муздек сувидан фойдалироқ, бочкадан тортилган томчилатиб суғориш тасмаси эса ҳар куни ярим соатингизни тежайди.
Зараркунандаларга кимёсиз қарши туриш
Шира энг аввал ёш новдада пайдо бўлади. Уни suv кучи билан ювишади, хўжалик совуни эритмаси ёки кул дамламаси билан пуркашади ва бир неча кундан кейин такрорлашади; атрофда чумоли ини бор-йўқлигига қаранг, ширани чумоли боқади. Ўргимчаккана қуруқ иссиқни ёқтиради — кечқурун баргларни suv билан ювиб туриш ёрдам беради. Колорадо қўнғизини қўлда териш осонроқ, мевани эса фақат тўр сақлайди.
Энг арзон восита — алмашлаб экиш. Помидорни ўтган йилги жойига экманг ва кузда пояларини йиғиштиринг: касалликларнинг ярми шу ердан келади.
Бу қанча вақт олади
Баҳорда тайёргарлик ва экишга икки-уч дам олиш куни кетади. Ёзда суғориш йигирма дақиқадан бир соатгача, ҳар куни, «кайфият бўлганда» эмас; бегона ўт юлиш ҳафтасига бир-бир ярим соат. Таътилни ҳам ўйланг: июлда икки ҳафтага кецангиз, қўшни билан келичинг ёки таймерли суғориш қўйинг.
Томорқа пул тежайдими
Ҳалол жавоб: катталарча ҳисобласангиз, деярли йўқ. Уруғ ва кўчат, чиринди, шланг ва тасма, тўр, ҳисоблагичдаги suv ва ўз вақтингизни қўшинг, кейин августдаги бозор нархи билан солиштиринг. Ўз ҳосилингиз ҳамманики билан бир вақтда пишади ва пулда ютмайди.
Ютуқ бошқа нарсада: нима билан суғорганингизни биласиз, бир боғ кашнич учун бозорга чопмайсиз, болалар овқат қаердан келишини кўради, ортиқчасини қўшниларга улашасиз. Айнан озиқ-овқатдаги тежаш қизиқтирса, ҳафталик меню билан тузилган таҳлилни кўринг.
Томорқа пул келтирадиган пайт — у эрмак бўлмай қолганда: катта майдон, эрта кўкат, иккинчи навбат ва сотув. Унда иш қопламадан бошланади, участкада иссиқхона кераклими деган гап алоҳида. Ортиқча ҳосил ва кўчатларни эълонлар доскаси орқали сотишади.
Кўп учрайдиган хатолар
- Биринчи йилда қўл етган ҳамма нарсани экиб, июлда ташлаб қўйиш.
- Тушдан кейин уй ёки катта дарахт сояси тушадиган жойга пушта олиш.
- Ҳар куни озгина suv қуйиб, илдиз нега юзада қолганига ҳайрон бўлиш.
- Янги гўнгни тўғридан-тўғри экин тагига солиш.
- Энг иссиқ ойда suv қаердан келишини олдиндан ўйламаслик.
Қисқа жавоблар
Бошлаш учун қанча ер етади
Оила бутун мавсум ўз кўкати ва помидорини ейиши учун бир-икки сотих пушта етарли. Қолганини дарахт ёки майсазор остига беринг: ағдарилган бўш ер сиз ўзлаштиргунга қадар бегона ўтга тўлади.
Иссиқхона дарров кераксими
Биринчи йилда — йўқ. Аввал ҳар куни кечқурун пуштага чиқишга тоқатингиз бор-йўқлигини билиб олинг. Иссиқхона эрта кўкат ёки иккинчи навбат керак бўлганларга зарур ва у эътиборни кўпайтиради.
Қуёш кам тушадиган жойда нима ўсади
Ярим сояда салат, исмалоқ, жусай, ялпиз ва оддий кўкат яхши ўсади. Помидор, қалампир ва бодрингга кун бўйи қуёш керак. Бутун ҳовлини шох-шабба босган бўлса, буташни ўйланг — бу ҳақда ҳовлидаги дарахтлар мақоласида ёзганмиз.
Кимёсиз уддалаш мумкинми
Бир неча пуштада бемалол: алмашлаб экиш, совунли эритма, кул, тўр ва қўлда териш ишлайди. Йўқотишсиз бўлмайди — ҳосилнинг бир қисми сизга тегмайди.
Тупроқ, чиринди ва кўчатни қаердан олиш керак
Чиринди ва тупроқни эълон орқали машинада келтиришади, кўчат баҳорда бозордан олинади. Ер ҳайдашга уста керак, улар хизматлар каталогида. Нарх ва ҳажмни машина туширилгандан олдин келишинг.
Қисқаси
- Учта кўкат пуштасидан бошланг, помидор ва бодрингни тайёр кўчат қилиб олинг.
- Муддатни тақвимдан эмас, ернинг ҳолати ва тунги ҳароратдан қаранг.
- Ёзда тез-тез эмас, чуқур суғоринг ва устини ўт билан ёпинг.
- Шира ва канага кичик томорқада совун, кул, suv ва қўл етади.
- Томорқа пулни деярли тежамайди, лекин таъм ва қўл остидаги кўкат беради.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
