Tomorqani nimadan boshlash kerak, agar shu paytgacha bankadagi ko‘kdan boshqa hech narsa yetishtirmagan bo‘lsangiz? Yigirma sotixdan emas, uchta pushtadan. Maslahat zerikarli, lekin kitobdan halolroq: birinchi yilda siz o‘simlik haqida emas, o‘zingiz haqingizda bilib olasiz — ishdan soat sakkizda qaytib, iyul kechalari har kuni suv quyishga toqatingiz yetadimi.
Ketmondan oldin hovlini aylanib chiqing va unga o‘simlik ko‘zi bilan qarang. Ertalab quyosh qayerga tushadi, tushdan keyin devor soyasi qayerni bosadi, yomg‘irdan keyin suv qayoqqa oqadi. Eng muhimi — sug‘orish suvi qayerdan keladi: hisoblagichli vodoprovodmi, quduqmi yoki kunora keladigan ariqmi. Bu pomidor navidan ko‘ra ko‘proq narsani hal qiladi.
Keyin tartib bilan: nima va qachon ekish, yerni tayyorlash, jazirama, zararkunanda, vaqt va pul.
Birinchi yilda nima ekish kerak
Xatoni kechiradigan va ko‘chat talab qilmaydigan ekindan boshlang. Turp, ukrop, kashnich, rayhon, ko‘k piyoz, ismaloq, jusay tez unadi, deyarli o‘zi o‘sadi va uch-to‘rt haftada hammasini aytib beradi. Ikkinchi navbatda pomidor, bodring, qalampir va baqlajon keladi — ko‘chatni birinchi yil bozordan tayyor olgan ma’qul: deraza tokchasida ular yorug‘lik yetishmay cho‘zilib ketadi.
To‘rt kishilik oilaga ikki pushta pomidor va o‘n tup bodring zaxirasi bilan yetadi. Kartoshka (yer ko‘p ketadi, foydasi kam), karam (jaziramaga qiynalib chidaydi va shirani yig‘adi), tarvuz bilan qovundan esa birinchi yil voz kechgan yaxshi.
Qaysi ekin qachon ekiladi
Aniq sanani hech kim aytmaydi: yil yilga o‘xshamaydi, viloyatda sovuq uzoqroq turadi. Taqvimga emas, yerning holati va tungi haroratga qarang.
| Payt | Nima qilinadi | Nimaga qaraladi |
|---|---|---|
| Qish oxiri | Turp, ukrop, ismaloq, ko‘k piyoz, plyonka ostiga ham | Yer qurigan, kesak ketmonga yopishmaydi |
| Erta bahor | Sabzi, lavlagi, no‘xat, ko‘kat to‘g‘ridan-to‘g‘ri yerga | Kunduzi issiq turadi, yer ketmon bo‘yi isigan |
| Bahor | Pomidor, qalampir, baqlajon ko‘chati, bodring urug‘i | Tunlar nolga tushmaydi, qaytar sovuq o‘tdi |
| Yoz o‘rtasi | Yangi ekin ekilmaydi, ish — sug‘orish va yig‘im | Jazirama qirqqa yaqin, suv erta va kech |
| Yoz oxiri | Ikkinchi navbat: turp, ko‘kat, daykon, ismaloq | Kunduzgi issiq pasaydi, pushtalar bo‘shadi |
| Kuz | Qishki sarimsoq va piyoz, chirindi bilan ag‘darish | Sovuqqacha uch hafta bor, ildiz otib ulgursin |
Nimani qachon ekkaningizni telefonga yozib qo‘ying: bir oydan keyin qayerda ukrop, qayerda sabzi ekanini eslay olmaysiz.
Yerni qanday tayyorlash kerak
Bizda ko‘pincha gilli tuproq: yomg‘irdan keyin yopishadi, jaziramada qatqaloq bo‘ladi. Uni yumshatish va to‘ydirish kerak: chirigan go‘ng ag‘darish ostiga, yumshoqlik uchun qum, ustiga kul. Yangi go‘ng ildiz tagiga solinmaydi, u kuydiradi va bir yil yotib chirishi kerak. Qurigan yerdagi oq qatlam — sho‘rlanish: avval suvning oqib ketishini yo‘lga qo‘yib yuvib sug‘orish, keyin pushta.
Pushtani uzun qilmang, uch-to‘rt metr yetarli, eni qo‘l yetadigan bo‘lsin — o‘rtasiga ikki tomondan, yerni bosmasdan yetish kerak. Oralarida aravacha o‘tadigan yo‘lak qoldiring. O‘t, poya va oshxona qoldig‘i kompost uyumiga ketadi; uydagi chiqindining yana nimasini tashlamaslik mumkinligi haqida alohida yozganmiz.
Qancha suv kerak va jaziramada qanday sug‘oriladi
Yoz qoidasi: kam marta, lekin to‘yintirib. Har kuni ustini ho‘llasangiz, ildiz yuzada qoladi va birinchi issiq kunda o‘simlik so‘liydi. Ikki-uch kunda bir marta kaft bo‘yi chuqurlikkacha ho‘llab, ustidan barmoq qalinlikda o‘rilgan o‘t yoki somon bilan yopgan yaxshi: yer qatqaloq bo‘lmaydi, nam ikki barobar uzoq turadi.
Sug‘orish vaqti — to‘qqizgacha yoki quyosh botgandan keyin; kunduzi barg ustidan suv quyilmaydi, u bug‘lanib ketadi. Suv jadval bilan kelsa, bochka qo‘ying: iliq suv quduqning muzdek suvidan foydaliroq, bochkadan tortilgan tomchilatib sug‘orish tasmasi esa har kuni yarim soatingizni tejaydi.
Zararkunandalarga kimyosiz qarshi turish
Shira eng avval yosh novdada paydo bo‘ladi. Uni suv kuchi bilan yuvishadi, xo‘jalik sovuni eritmasi yoki kul damlamasi bilan purkashadi va bir necha kundan keyin takrorlashadi; atrofda chumoli ini bor-yo‘qligiga qarang, shirani chumoli boqadi. O‘rgimchakkana quruq issiqni yoqtiradi — kechqurun barglarni suv bilan yuvib turish yordam beradi. Kolorado qo‘ng‘izini qo‘lda terish osonroq, mevani esa faqat to‘r saqlaydi.
Eng arzon vosita — almashlab ekish. Pomidorni o‘tgan yilgi joyiga ekmang va kuzda poyalarini yig‘ishtiring: kasalliklarning yarmi shu yerdan keladi.
Bu qancha vaqt oladi
Bahorda tayyorgarlik va ekishga ikki-uch dam olish kuni ketadi. Yozda sug‘orish yigirma daqiqadan bir soatgacha, har kuni, «kayfiyat bo‘lganda» emas; begona o‘t yulish haftasiga bir-bir yarim soat. Ta’tilni ham o‘ylang: iyulda ikki haftaga ketsangiz, qo‘shni bilan keliching yoki taymerli sug‘orish qo‘ying.
Tomorqa pul tejaydimi
Halol javob: kattalarcha hisoblasangiz, deyarli yo‘q. Urug‘ va ko‘chat, chirindi, shlang va tasma, to‘r, hisoblagichdagi suv va o‘z vaqtingizni qo‘shing, keyin avgustdagi bozor narxi bilan solishtiring. O‘z hosilingiz hammaniki bilan bir vaqtda pishadi va pulda yutmaydi.
Yutuq boshqa narsada: nima bilan sug‘organingizni bilasiz, bir bog‘ kashnich uchun bozorga chopmaysiz, bolalar ovqat qayerdan kelishini ko‘radi, ortiqchasini qo‘shnilarga ulashasiz. Aynan oziq-ovqatdagi tejash qiziqtirsa, haftalik menyu bilan tuzilgan tahlilni ko‘ring.
Tomorqa pul keltiradigan payt — u ermak bo‘lmay qolganda: katta maydon, erta ko‘kat, ikkinchi navbat va sotuv. Unda ish qoplamadan boshlanadi, uchastkada issiqxona keraklimi degan gap alohida. Ortiqcha hosil va ko‘chatlarni e’lonlar doskasi orqali sotishadi.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Birinchi yilda qo‘l yetgan hamma narsani ekib, iyulda tashlab qo‘yish.
- Tushdan keyin uy yoki katta daraxt soyasi tushadigan joyga pushta olish.
- Har kuni ozgina suv quyib, ildiz nega yuzada qolganiga hayron bo‘lish.
- Yangi go‘ngni to‘g‘ridan-to‘g‘ri ekin tagiga solish.
- Eng issiq oyda suv qayerdan kelishini oldindan o‘ylamaslik.
Qisqa javoblar
Boshlash uchun qancha yer yetadi
Oila butun mavsum o‘z ko‘kati va pomidorini yeyishi uchun bir-ikki sotix pushta yetarli. Qolganini daraxt yoki maysazor ostiga bering: ag‘darilgan bo‘sh yer siz o‘zlashtirgunga qadar begona o‘tga to‘ladi.
Issiqxona darrov keraksimi
Birinchi yilda — yo‘q. Avval har kuni kechqurun pushtaga chiqishga toqatingiz bor-yo‘qligini bilib oling. Issiqxona erta ko‘kat yoki ikkinchi navbat kerak bo‘lganlarga zarur va u e’tiborni ko‘paytiradi.
Quyosh kam tushadigan joyda nima o‘sadi
Yarim soyada salat, ismaloq, jusay, yalpiz va oddiy ko‘kat yaxshi o‘sadi. Pomidor, qalampir va bodringga kun bo‘yi quyosh kerak. Butun hovlini shox-shabba bosgan bo‘lsa, butashni o‘ylang — bu haqda hovlidagi daraxtlar maqolasida yozganmiz.
Kimyosiz uddalash mumkinmi
Bir necha pushtada bemalol: almashlab ekish, sovunli eritma, kul, to‘r va qo‘lda terish ishlaydi. Yo‘qotishsiz bo‘lmaydi — hosilning bir qismi sizga tegmaydi.
Tuproq, chirindi va ko‘chatni qayerdan olish kerak
Chirindi va tuproqni e’lon orqali mashinada keltirishadi, ko‘chat bahorda bozordan olinadi. Yer haydashga usta kerak, ular xizmatlar katalogida. Narx va hajmni mashina tushirilgandan oldin kelishing.
Qisqasi
- Uchta ko‘kat pushtasidan boshlang, pomidor va bodringni tayyor ko‘chat qilib oling.
- Muddatni taqvimdan emas, yerning holati va tungi haroratdan qarang.
- Yozda tez-tez emas, chuqur sug‘oring va ustini o‘t bilan yoping.
- Shira va kanaga kichik tomorqada sovun, kul, suv va qo‘l yetadi.
- Tomorqa pulni deyarli tejamaydi, lekin ta’m va qo‘l ostidagi ko‘kat beradi.
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
