Квартирани ижарага беришдан олдин нимани текшириш керак — уй эгалари бу ҳақда одатда биринчи омадсиз ижарачидан кейин ўйлайди. Аввалига калитни бериб, ойига бир марта пул олиш етарлидек туюлади.
Кейин маълум бўладики, ҳисоблагич кўрсаткичини ҳеч ким ёзиб олмаган, жўмрак киришдан олдин ҳам оқарди, диванни эса ижарачилар балконга чиқариб қўйган. Баҳслашишга асос йўқ: қоғозда ҳеч нима ёзилмаган.
Кўрсатишдан олдин квартирада нима қилиш керак
Биринчи қоида: сиз қайтиб олишга рози бўлган ҳолатда беринг. Ижарачи квартирани яхшиламайди, лекин бузилиб турган нарсани охирига етказади.
Дафтар билан хонама-хона юринг ва оқаётган, ёпилмаётган, ёнмаётган ҳамма нарсани ёзинг: смесител, унитаз бачоги, розетка, эшик қулфи. Киришдан олдинги майда таъмир арзон, ўшаниси ижарачи кечқурун қўнғироқ қилганда асабингизга тушади.
Хотира сифатида қадрли нарсаларни олиб кетинг: сервиз, ҳужжатли қутилар, эски албомлар. Шкафнинг ярмини бўшатинг — одам ўз юки билан келади.
Техникани ижарачининг олдида ёқиб кўринг: музлатгич, кир машинаси, кондиционер, колонка. Газга алоҳида қаранг — шланг, кран, тортиш. Колонка эски бўлса, устани чақиринг: қоидалар газ ва хавфсизлик ҳақидаги мақолада ёзилган.
Суратлар ва эълон: квартирани қандай ҳалол кўрсатиш керак
Яхши эълон керак бўлмаган одамларни қўнғироққача саралаб беради. Ёмони эса ўн кишини чақиради, улардан тўққизтаси даҳлиздан орқага қайтади.
- Кундузи, парда очиқ ҳолда суратга олинг. Сариқ ёруғдаги кечки суратлар нимадир яшираётгандек кўринади.
- Суратдан олдин йиғиштиринг. Кадрдаги шиппак ва раковинадаги идиш нархни қаватдан кўра кўпроқ туширади.
- Ҳаммасини кўрсатинг. Ошхона, ҳаммом, дераза манзараси, подъезд. Эски ҳаммомни эски ҳолида кўрсатинг.
- Барибир сўраладиган нарсани ёзинг. Қават ва лифт, иситиш, кондиционер, бола ва уй ҳайвони билан мумкинми, бекат узоқми.
Нархни ўз бошингиздан эмас, қўшни уйлардан қаранг: маҳаллангиздаги ижарага бериладиган квартира эълонларини очинг ва қават, майдон, ҳолатни солиштиринг. Битта массив ичида ҳам нарх таъмир ва мебел туфайли ўзгаради. Ўз таклифингизни эълон бериш саҳифаси орқали жойлаштирасиз.
Ижарачини қандай танлаш ва ундан нима сўраш керак
Кўриш — фақат сиз кўрсатаётганингиз эмас, сиз ҳам қараб турганингиз. Ўн дақиқалик суҳбат ҳар қандай ваъдадан кўпроқ гапиради.
Тўғридан-тўғри сўранг: ким яшайди, неча киши, қаерда ишлайди, шаҳарга қанча муддатга келган, уй ҳайвони борми, ким тўлайди — ўзими ёки иш берувчими. «Ҳали ҳал қилганимиз йўқ» деган жавоб рад этишга асос эмас, лекин саволни давом эттиришга сабаб.
Паспортни албатта кўринг ва маълумотни шартномага кўчиринг. Ҳужжат кўрсатмайдиган, лекин уч ойлик пулни олдиндан тўлашга тайёр одам — энг хавотирли вариант. Пулни бегона картага ўтказиб ҳам олманг: кейин кимдан келганини исботлай олмайсиз. «Кўпроқ ўтказаман, фарқини қайтарасиз» деган схемалар ижарагача етиб келган — улар SMS ва қўнғироқ орқали алдаш ҳақидаги мақолада ёзилган.
Шартнома ва рўйхат: қоғозга нима ёзилади
Эркин шаклда тузилган шартнома ҳам ҳеч нарсадан яхши. Унда: ким кимга беряпти, манзил, муддат, сумма ва тўлов санаси, депозит ва уни қайтариш шарти, коммунал ва интернетни ким тўлайди, таъмир кимнинг ҳисобидан, неча киши яшайди, чиқишдан неча кун олдин огоҳлантирилади.
Алоҳида варақда — буюмлар рўйхати: мебел, техника, идиш, калитлар, ҳисоблагичлар, девор ва сантехника ҳолати. Ёнига кирган кунги суратлар. Бу зерикарли ўн дақиқа депозит баҳсини ўттиз сонияда ҳал қилади.
Квартира қиммат ёки муддат узоқ бўлса, шартнома нотариусда тасдиқланади, даромад эса декларация қилинади. Тартиб ҳолатга қараб фарқ қилади — қўшнидан эмас, нотариус ва солиқ идорасидан сўранг.
Депозит ва ҳисоблагичлар: пул баҳси кўпроқ шу ерда
Депозит — «охирги ой учун тўлов» эмас, бузилиш ва қарздан суғурта. Одатда у бир ойлик тўлов миқдорида бўлади, лекин келишув ҳар хил.
Кирган куни свет, газ ва suv кўрсаткичини рақам билан шартномага ёзинг ва ҳисоблагични суратга олинг. Чиқишдаги низоларнинг ярми — коммунал қарз кимники деган баҳс. Суммалар нимадан йиғилишини тушунмасангиз, электр ҳисобини қандай ўқиш ҳақидаги мақолани кўринг.
| Нимани текшириш | Қачон | Нима учун |
|---|---|---|
| Ҳисоблагич кўрсаткичи | Кирган ва чиққан куни | Бегона қарзни тўламаслик учун |
| Тўлов квитансиялари | Ойига бир марта | Қарз жимгина йиғилади, чиқишда очилади |
| Газ колонкаси ва шланги | Олти ойда бир | Бу тежаш эмас, хавфсизлик |
| Квартира ҳолати | Уч-тўрт ойда бир | Қандай яшаётгани кўринади, майдаси тузатилади |
Уй қоидалари ва калит топшириш
Фақат сиз биладиган нарсани айтиб беринг: suv қачон узилади, қайси розетка қизийди, ахлат қаерга чиқарилади, машина қаерга қўйилади. Қўшнилар билан низонинг ярми маҳаллий тартибни билмасликдан бошланади.
Калитни тўплами билан беринг ва нечталигини ёзиб қўйинг: эшикдан иккита, домофондан битта, почта қутисидан битта. Қулфни алмаштирган бўлсангиз, барча нусхани топширинг.
Ижара давомида квартирани қандай текшириш керак
Огоҳлантирмасдан келиш мумкин эмас: шартнома муддатида бу бошқа одамнинг уйи. Келишиб олинг: уч-тўрт ойда бир марта, қулай вақтда, бир-икки кун олдин қўнғироқ қилиб.
Тартибга эмас, suv, газ, электр ва деразаларга қаранг. Шифт бурчагидаги доғ ювилмаган идишдан муҳимроқ. Ижарачи тўлашга мажбур қилишади деб майда носозликни айтмайди, олти ойдан кейин эса у таъмирга айланади. Суммаларни чамалашда таъмир бюджетини режалаштириш ҳақидаги мақола ёрдам беради.
Тез-тез учрайдиган хатолар
«Ўзимизники»га шартномасиз бериш. Танишнинг таниши энг ёмон тўлайди: талаб қилиш ноқулай.
Мебелни таърифламаслик. Рўйхатда «диван» деб ёзилган бўлса, «у янги эди» деган гап далил эмас.
Ҳамма нарсани тақиқлаш. Бола мумкин эмас, ҳайвон мумкин эмас, меҳмон мумкин эмас — натижада квартира иккинчи ой бўш туради.
Қисқа жавоблар
Ижарага беришдан олдин аввало нимани текшириш керак?
Сантехника, электр, газ ва қулфларни. Булар энг кўп бузилади ва ҳам пулга, ҳам хавфсизликка уради. Кейин шахсий буюмларни олиб чиқиш ва шкафларда жой бўшатиш.
Депозит қанча бўлади?
Кўпинча бир ойлик тўлов миқдорида, аммо ягона қоида йўқ: қиммат техникали уй учун кўпроқ сўрашади. Асосийси — уни нима учун ушлаб қолишингиз ёзма келишилсин.
Шартномасиз бериш мумкинми?
Мумкин, лекин барча хавф сизники. Қоғозсиз на тўлов суммасини, на мебел таркибини исботлайсиз. Энг камида оддий шартнома ва суратли рўйхат бўлсин.
Қанчалик тез-тез текширувга бориш мумкин?
Уч-тўрт ойда бир марта, олдиндан келишиб. Кутилмаган ташриф яхши ижарачи билан муносабатни бузади, ёмонини эса барибир тўхтатмайди.
Мебел билан берилсинми ёки бўш?
Мебелли уй тезроқ ва қимматроқ кетади, лекин кўпроқ бузилади. Бўш квартирани ўз мебели бор оилалар узоқ муддатга олади, йил ҳисобида бу кўпинча фойдалироқ. Фарқни уй-жой калкуляторида ҳисобланг.
Қисқача
- Квартирани қайтиб олишга рози бўлган ҳолатда беринг.
- Кирган куни ҳаммасини суратга олинг ва буюмлар рўйхатини тузинг — депозитни қайтаришда асосий далил шу.
- Ҳисоблагич кўрсаткичини шартномага рақам билан ёзинг, квитансияни ойига бир марта текширинг.
- Ижарачининг паспорти ва ёзма шартнома шарт, ҳатто одамни таниш олиб келган бўлса ҳам.
- Текширув келишув билан бўлади, эътибор эса шкафдаги тартибга эмас, suv, газ ва электрга қаратилади. Иккинчи томони — квартира олаётган одам учун рўйхат.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
