Уйда газдан қандай хавфсиз фойдаланиш керак деган саволни одатда подездда ҳид келгандан кейин беришади. Тўғри жавоб қисқа: ҳид сездингизми — вйключателни босманг, деразаларни очинг, кранни ёпинг ва қўнғироқ қилиш учун ташқарига чиқинг. Қолган ҳаммаси шу ҳолатга етиб бормаслик ҳақида.
Бизда газ квартира ва ҳовлиларда шунчалик одатийки, у ҳақда ўйлашмайди ҳам. Плита саксонинчи йиллардан бери ёнади, шлангни қўшни алмаштирган, шамоллатиш тешиги эса шамол уради деб ёпиштириб ташланган. Бу майда гапларнинг ҳар бири алоҳида ҳеч нима эмас, бирга эса айнан қишки янгиликларни беради.
Газ чиқаётганининг белгилари ва дарҳол нима қилиш керак
Газга одам ҳидини сезиши учун махсус ҳидли модда қўшилади. Чириган тухум ҳиди — биринчи белги. Иккинчиси — шланг ёки кран ёнидаги шитирлаш. Учинчиси — текис кўк аланга ўрнига сариқ, ис чиқарадиган аланга ва қозон тагидаги куя.
- Чироқни ёқманг ва ўчирманг, гугурт чақманг, хонада телефондан фойдаланманг.
- Дераза ва эшикларни ланг очинг.
- Плита олдидаги кранни ёпинг, ҳид кучли бўлса — умумий вентилни.
- Болалар ва кексаларни кўчага чиқаринг.
- Авария хизматига кўчадан ёки қўшниларникидан қўнғироқ қилинг.
- Бригада келмагунча қайтманг.
Алоҳида хавф — ис гази. У умуман ҳид бермайди. Бош оғрийди, уйқу босади, кўнгил айнийди, деразалар ёпиқ ва колонка ишлаяпти — бу ўша. Ҳавога чиқинг ва ёрдам чақиринг, бу ерда «ёцам ўтиб кетади» ишламайди.
Ускуна ва шамоллатишни қандай текшириш керак
Ойига бир марта ўн дақиқа вақт ажратинг. Уланиш жойларига совун кўпиги — энг эски ва энг ҳалол синов: чўтка билан суртдингиз, пуфакча чиқдими — газ чиқяпти. Текшириш учун ҳеч қандай чақмоқтош ишлатилмайди, бу ҳазил эмас.
- Шланг: резина эскиради, ёрилади ва қотади. Санасига ва букилган жойларига, айниқса девор олдидагисига қаранг.
- Плита олдидаги кран омбур билан эмас, қўл билан бурилиши керак.
- Шамоллатиш панжараси: бир варақ қоғоз тутинг. Ёпишиб қолдими — тортиш бор, тушиб кетдими — канал тиқилган.
- Ошхонадаги дераза очиладиган бўлиши шарт. Очилмайдиган ойна ва колонка — ёмон жуфтлик.
Тортиш кўпинча юқоридаги қўшни таъмир қилгандан кейин ёки каналга қуш ини тиқилиб қолганда йўқолади. Ўзингиз таъмир қилсангиз, шамоллатишга тегиб бўлмайди — олдиндан нимани режалаш кераклиги квартира таъмири бюджети ҳақидаги мақолада.
Колонка ва қозон: нимага қараш керак
Suv иситадиган колонка ва қозон плитадан анча кўп газ ёқади ва уларга девордаги тешик эмас, ҳақиқий мўри керак. Уста чақириш вақти келганининг белгилари: колонка ўзи ўчади, аланга горелкадан узилади, тепасидаги деворда сариқ из пайдо бўлади, ўн дақиқа ишлагач хонада нафас қисади.
Иситиш мавсумидан олдин йилига бир марта тозалаш ва текшириш — расмиятчилик эмас. Қишда уста етишмайди ва навбат чўзилади, шунинг учун октябр январдан яхши. Қозон батареяни ҳам исица, иситиш учун камроқ тўлаш ҳақидаги мақолани ҳам кўринг.
Ўзи қилиб бўлмайдиган ишлар
- Плитани ошхонанинг бошқа бурчагига кўчириш ва қувурни узайтириш.
- Колонка ёки қозонни ўз қўли билан ўрнатиш, қўшни «худди шундай қилган» бўлса ҳам.
- Ҳисоблагични алмаштириш ва пломбани бузиш.
- Қувур ўтган жойни гипсокартон билан бутунлай ёпиш — кириш ва люк керак.
- Плита тепасида кир қуритиш ва «исиқ бўлсин» деб горелкани ёниб турган ҳолда қолдириш.
- Кечаси духовкани иситгич сифатида ёқиб қўйиш.
Газ қувурларига ҳар қандай аралашув — махсус ташкилот иши. Ўзбошимчалик билан ўзгартириш жарима ҳам, ёнғин бўлганда суғурта тўловидан маҳрум бўлиш ҳам демакдир; бу қандай ишлаши квартира ва мол-мулкни суғурталаш ҳақидаги материалда. Ижарадаги уйда ким нимага жавоб бериши эса ижарадаги квартирада таъмирни ким қилади деган мақолада.
Ҳисоблагич ва кўрсаткичлар
Газ ҳисоблагичи куб метрни санайди ва ундаги рақамлар ҳам электрдагидек кетма-кет боради. Вергулдан кейинги ёки қизил рамкадаги белгилар берилмайди. Кўрсаткични ҳар ой бир хил кунда олинг ва таблони асбоб рақами билан бирга суратга олинг.
Кўрсаткич берилмаса, ҳисоб-китоб йўли билан — меъёр ёки ўтган ойлар бўйича ёзишади. Кейин қайта ҳисоблаш келади ва сумма ёқимсиз чиқади. Бериш ва тўлаш тартиби коммунал тўловларни онлайн тўлаш ҳақидаги мақолада, ўрнатиш ва текшириш масалалари эса квартирадаги ҳисоблагичлар ҳақидаги материалда.
Қишки узилишлар: нимада пишириш ва нима билан исиниш
Қишда босим тушади, вилоятда эса газ соатлаб йўқолиши мумкин. Олдиндан ўйлаб қўйилган захира вариант ваҳимадан арзон.
| Вариант | Қулайлиги | Нимани эсда тутиш керак |
|---|---|---|
| Электр плитка | дарров қиздиради, очиқ оловдан хавфсизроқ | симларга юк беради, свет ўчса фойдасиз |
| Газ баллони | тармоқсиз ишлайди | сақлаш ва ўрнатиш фақат қоида бўйича, яшаш хонасида эмас |
| Мойли иситгич | очиқ алангасиз | кўп электр ейди, автомат соз бўлиши керак |
| Иссиқ кийим ва битта иситилган бурчак | ҳеч нарса турмайди | бутун уйни эмас, битта хонани иситган оқилона |
Квартирада дизелли иситгич ва қўлбола печка — заҳарланишга тўғри йўл. Газ барқарорроқ жойга кўчишни режалаштирсангиз, туманларни олдиндан уй сотиш ва ижара эълонлари бўйича солиштиринг. Қишки ҳисобни камайтирмоқчиларга эса уйда электр ва газни қандай тежаш ҳақидаги материал асқотади.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Газ чиқишини чақмоқтош ёки гугурт билан текшириш.
- Шамол урмасин деб қишда шамоллатиш панжарасини ёпиштириб қўйиш.
- Колонкали ошхонага очилмайдиган ойна қўйиш.
- Шлангни бозордаги «ҳар қандай резина»га алмаштириш.
- Кечаси очиқ горелка билан исиниш.
- Текширувчини киритмай, кейин ҳисоб устида баҳслашиш.
Қисқа жавоблар
Уйда газ чиқаётганини қандай биламан?
Ҳид, уланиш жойидаги шитирлаш ва аланга ранги бўйича: текис кўк — меъёр, сариқ ва ис чиқарадигани — уста чақириш сабаби. Уланишларга совун кўпиги суртиб тасдиқлаш мумкин. Олов билан текшириш ҳеч қандай ҳолатда мумкин эмас.
Газ ҳиди келса, биринчи дақиқада нима қилиш керак?
Электрга тегманг, деразаларни очинг, кранни ёпинг ва одамларни чиқаринг. Авария хизматига квартирадан чиқиб қўнғироқ қилинг. Ҳид пасайган бўлса ҳам, бригада келмагунча қайтиш шарт эмас.
Колонкани ҳар йили текшириш шартми?
Ҳа, иситиш мавсуми олдидан йиллик хизмат кўрсатиш газ ускунаси учун одатий талаб. У таъмирдан арзон ва оқибатлар билан умуман солиштириб бўлмайди. Ишлар рўйхати ва нархини манзилингиз бўйича хизмат кўрсатувчи ташкилотдан аниқланг.
Плитани ўзим бошқа жойга кўчирсам бўладими?
Йўқ. Нуқтани кўчириш ва қувурни узайтиришни фақат махсус ташкилот қилади, акс ҳолда кафолатдан ҳам, суғурта тўловидан ҳам айриласиз. Ариза олдиндан берилади, қишда муддат узунроқ.
Қисқача
- Ҳид, шитирлаш ва сариқ аланга — дарров ҳаракат қилинадиган учта белги.
- Газ тўлган хонада чироқ, гугурт ва телефон тақиқланади.
- Совун кўпиги ва панжарага тутилган қоғоз — ўн дақиқалик уй синови.
- Колонка ва қозон қиш қизиган пайтда эмас, кузда текширилади.
- Қувур, ҳисоблагич ва плитани кўчириш — фақат мутахассислар иши.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
