Kvartirani ijaraga berishdan oldin nimani tekshirish kerak — uy egalari bu haqda odatda birinchi omadsiz ijarachidan keyin o‘ylaydi. Avvaliga kalitni berib, oyiga bir marta pul olish yetarlidek tuyuladi.
Keyin ma’lum bo‘ladiki, hisoblagich ko‘rsatkichini hech kim yozib olmagan, jo‘mrak kirishdan oldin ham oqardi, divanni esa ijarachilar balkonga chiqarib qo‘ygan. Bahslashishga asos yo‘q: qog‘ozda hech nima yozilmagan.
Ko‘rsatishdan oldin kvartirada nima qilish kerak
Birinchi qoida: siz qaytib olishga rozi bo‘lgan holatda bering. Ijarachi kvartirani yaxshilamaydi, lekin buzilib turgan narsani oxiriga yetkazadi.
Daftar bilan xonama-xona yuring va oqayotgan, yopilmayotgan, yonmayotgan hamma narsani yozing: smesitel, unitaz bachogi, rozetka, eshik qulfi. Kirishdan oldingi mayda ta’mir arzon, o‘shanisi ijarachi kechqurun qo‘ng‘iroq qilganda asabingizga tushadi.
Xotira sifatida qadrli narsalarni olib keting: serviz, hujjatli qutilar, eski albomlar. Shkafning yarmini bo‘shating — odam o‘z yuki bilan keladi.
Texnikani ijarachining oldida yoqib ko‘ring: muzlatgich, kir mashinasi, konditsioner, kolonka. Gazga alohida qarang — shlang, kran, tortish. Kolonka eski bo‘lsa, ustani chaqiring: qoidalar gaz va xavfsizlik haqidagi maqolada yozilgan.
Suratlar va e’lon: kvartirani qanday halol ko‘rsatish kerak
Yaxshi e’lon kerak bo‘lmagan odamlarni qo‘ng‘iroqqacha saralab beradi. Yomoni esa o‘n kishini chaqiradi, ulardan to‘qqiztasi dahlizdan orqaga qaytadi.
- Kunduzi, parda ochiq holda suratga oling. Sariq yorug‘dagi kechki suratlar nimadir yashirayotgandek ko‘rinadi.
- Suratdan oldin yig‘ishtiring. Kadrdagi shippak va rakovinadagi idish narxni qavatdan ko‘ra ko‘proq tushiradi.
- Hammasini ko‘rsating. Oshxona, hammom, deraza manzarasi, pod’yezd. Eski hammomni eski holida ko‘rsating.
- Baribir so‘raladigan narsani yozing. Qavat va lift, isitish, konditsioner, bola va uy hayvoni bilan mumkinmi, bekat uzoqmi.
Narxni o‘z boshingizdan emas, qo‘shni uylardan qarang: mahallangizdagi ijaraga beriladigan kvartira e’lonlarini oching va qavat, maydon, holatni solishtiring. Bitta massiv ichida ham narx ta’mir va mebel tufayli o‘zgaradi. O‘z taklifingizni e’lon berish sahifasi orqali joylashtirasiz.
Ijarachini qanday tanlash va undan nima so‘rash kerak
Ko‘rish — faqat siz ko‘rsatayotganingiz emas, siz ham qarab turganingiz. O‘n daqiqalik suhbat har qanday va’dadan ko‘proq gapiradi.
To‘g‘ridan-to‘g‘ri so‘rang: kim yashaydi, necha kishi, qayerda ishlaydi, shaharga qancha muddatga kelgan, uy hayvoni bormi, kim to‘laydi — o‘zimi yoki ish beruvchimi. «Hali hal qilganimiz yo‘q» degan javob rad etishga asos emas, lekin savolni davom ettirishga sabab.
Pasportni albatta ko‘ring va ma’lumotni shartnomaga ko‘chiring. Hujjat ko‘rsatmaydigan, lekin uch oylik pulni oldindan to‘lashga tayyor odam — eng xavotirli variant. Pulni begona kartaga o‘tkazib ham olmang: keyin kimdan kelganini isbotlay olmaysiz. «Ko‘proq o‘tkazaman, farqini qaytarasiz» degan sxemalar ijaragacha yetib kelgan — ular SMS va qo‘ng‘iroq orqali aldash haqidagi maqolada yozilgan.
Shartnoma va ro‘yxat: qog‘ozga nima yoziladi
Erkin shaklda tuzilgan shartnoma ham hech narsadan yaxshi. Unda: kim kimga beryapti, manzil, muddat, summa va to‘lov sanasi, depozit va uni qaytarish sharti, kommunal va internetni kim to‘laydi, ta’mir kimning hisobidan, necha kishi yashaydi, chiqishdan necha kun oldin ogohlantiriladi.
Alohida varaqda — buyumlar ro‘yxati: mebel, texnika, idish, kalitlar, hisoblagichlar, devor va santexnika holati. Yoniga kirgan kungi suratlar. Bu zerikarli o‘n daqiqa depozit bahsini o‘ttiz soniyada hal qiladi.
Kvartira qimmat yoki muddat uzoq bo‘lsa, shartnoma notariusda tasdiqlanadi, daromad esa deklaratsiya qilinadi. Tartib holatga qarab farq qiladi — qo‘shnidan emas, notarius va soliq idorasidan so‘rang.
Depozit va hisoblagichlar: pul bahsi ko‘proq shu yerda
Depozit — «oxirgi oy uchun to‘lov» emas, buzilish va qarzdan sug‘urta. Odatda u bir oylik to‘lov miqdorida bo‘ladi, lekin kelishuv har xil.
Kirgan kuni svet, gaz va suv ko‘rsatkichini raqam bilan shartnomaga yozing va hisoblagichni suratga oling. Chiqishdagi nizolarning yarmi — kommunal qarz kimniki degan bahs. Summalar nimadan yig‘ilishini tushunmasangiz, elektr hisobini qanday o‘qish haqidagi maqolani ko‘ring.
| Nimani tekshirish | Qachon | Nima uchun |
|---|---|---|
| Hisoblagich ko‘rsatkichi | Kirgan va chiqqan kuni | Begona qarzni to‘lamaslik uchun |
| To‘lov kvitansiyalari | Oyiga bir marta | Qarz jimgina yig‘iladi, chiqishda ochiladi |
| Gaz kolonkasi va shlangi | Olti oyda bir | Bu tejash emas, xavfsizlik |
| Kvartira holati | Uch-to‘rt oyda bir | Qanday yashayotgani ko‘rinadi, maydasi tuzatiladi |
Uy qoidalari va kalit topshirish
Faqat siz biladigan narsani aytib bering: suv qachon uziladi, qaysi rozetka qiziydi, axlat qayerga chiqariladi, mashina qayerga qo‘yiladi. Qo‘shnilar bilan nizoning yarmi mahalliy tartibni bilmaslikdan boshlanadi.
Kalitni to‘plami bilan bering va nechtaligini yozib qo‘ying: eshikdan ikkita, domofondan bitta, pochta qutisidan bitta. Qulfni almashtirgan bo‘lsangiz, barcha nusxani topshiring.
Ijara davomida kvartirani qanday tekshirish kerak
Ogohlantirmasdan kelish mumkin emas: shartnoma muddatida bu boshqa odamning uyi. Kelishib oling: uch-to‘rt oyda bir marta, qulay vaqtda, bir-ikki kun oldin qo‘ng‘iroq qilib.
Tartibga emas, suv, gaz, elektr va derazalarga qarang. Shift burchagidagi dog‘ yuvilmagan idishdan muhimroq. Ijarachi to‘lashga majbur qilishadi deb mayda nosozlikni aytmaydi, olti oydan keyin esa u ta’mirga aylanadi. Summalarni chamalashda ta’mir byudjetini rejalashtirish haqidagi maqola yordam beradi.
Tez-tez uchraydigan xatolar
«O‘zimizniki»ga shartnomasiz berish. Tanishning tanishi eng yomon to‘laydi: talab qilish noqulay.
Mebelni ta’riflamaslik. Ro‘yxatda «divan» deb yozilgan bo‘lsa, «u yangi edi» degan gap dalil emas.
Hamma narsani taqiqlash. Bola mumkin emas, hayvon mumkin emas, mehmon mumkin emas — natijada kvartira ikkinchi oy bo‘sh turadi.
Qisqa javoblar
Ijaraga berishdan oldin avvalo nimani tekshirish kerak?
Santexnika, elektr, gaz va qulflarni. Bular eng ko‘p buziladi va ham pulga, ham xavfsizlikka uradi. Keyin shaxsiy buyumlarni olib chiqish va shkaflarda joy bo‘shatish.
Depozit qancha bo‘ladi?
Ko‘pincha bir oylik to‘lov miqdorida, ammo yagona qoida yo‘q: qimmat texnikali uy uchun ko‘proq so‘rashadi. Asosiysi — uni nima uchun ushlab qolishingiz yozma kelishilsin.
Shartnomasiz berish mumkinmi?
Mumkin, lekin barcha xavf sizniki. Qog‘ozsiz na to‘lov summasini, na mebel tarkibini isbotlaysiz. Eng kamida oddiy shartnoma va suratli ro‘yxat bo‘lsin.
Qanchalik tez-tez tekshiruvga borish mumkin?
Uch-to‘rt oyda bir marta, oldindan kelishib. Kutilmagan tashrif yaxshi ijarachi bilan munosabatni buzadi, yomonini esa baribir to‘xtatmaydi.
Mebel bilan berilsinmi yoki bo‘sh?
Mebelli uy tezroq va qimmatroq ketadi, lekin ko‘proq buziladi. Bo‘sh kvartirani o‘z mebeli bor oilalar uzoq muddatga oladi, yil hisobida bu ko‘pincha foydaliroq. Farqni uy-joy kalkulyatorida hisoblang.
Qisqacha
- Kvartirani qaytib olishga rozi bo‘lgan holatda bering.
- Kirgan kuni hammasini suratga oling va buyumlar ro‘yxatini tuzing — depozitni qaytarishda asosiy dalil shu.
- Hisoblagich ko‘rsatkichini shartnomaga raqam bilan yozing, kvitansiyani oyiga bir marta tekshiring.
- Ijarachining pasporti va yozma shartnoma shart, hatto odamni tanish olib kelgan bo‘lsa ham.
- Tekshiruv kelishuv bilan bo‘ladi, e’tibor esa shkafdagi tartibga emas, suv, gaz va elektrga qaratiladi. Ikkinchi tomoni — kvartira olayotgan odam uchun ro‘yxat.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
