Ўзи чет элда бўлса, квартирани ишончнома билан қандай сотиш мумкин
Ҳа, Ўзбекистонга келмасдан ҳам квартирани сотиш мумкин — кўрик, музокара ва шартнома имзолашни ишонадиган одамга ишончнома бериш орқали. Асосийси — ваколатларни аниқ ёзиш ва пул сизга қандай етиб боришини олдиндан ҳал қилиш.
Нигора беш йил олдин Кореяга ишлашга кетган. Чилонзордаги квартира бувисидан қолган, оила уни уканинг ўқишига ёрдам бериш учун сотишга қарор қилди. Битта савдо учун бир ярим ойга уйга қайтишга на вақт, на чиптага пул бор эди.
Сотиш учун ишончномада нима ёзилиши шарт
Ишончномада аниқ ҳуқуқлар санаб ўтилади: квартирани кўрсатиш, нарх бўйича музокара олиб бориш, шартнома имзолаш, задаток олиш, савдони рўйхатдан ўтказиш учун ҳужжат топшириш. «Манфаатларни вакиллик қилиш» деган умумий ибора нотариусда савол туғдиради ва савдо кечиктирилади.
Қўшниларда шунга ўхшаш воқеа бўлган: учишдан олдин шошилинч ишончнома расмийлаштирилган, лекин харидордан пул олиш ҳуқуқини ёзишни унутиб қўйишган. Харидор тўлашга тайёр эди, лекин пулни қабул қиладиган одам йўқ эди — ишончномани қайтадан расмийлаштиришга тўғри келди.
Сотишда вакил сифатида кимни тайинлаш керак
Кўпинча ота-она, катталашган фарзанд ёки ака-ука танланади — бир нечта кўрикни кетма-кет ўтказа оладиган, харидорнинг саволларига жавоб бера оладиган, нарх музокарасида адашиб қолмайдиган одам. Сизсиз сотиб бўлмайдиган энг паст нархни ва квартирада қоладиган нарсалар — мебел, техника, кондиционер — рўйхатини олдиндан муҳокама қилинг.
Узоқдан нарх бўйича қандай музокара олиб бориш керак
Вакил квартирани кўрсатади ва таклифларни юборади, савдолашиш ҳақидаги қарорни эса сиз қўнғироқ орқали қабул қиласиз. Сайтдаги кўчмас мулк бўлимидан ўхшаш эълонларни олдиндан кўриб чиқиш фойдали — шунда ҳақиқий нарх оралиғини вакилнинг сўзларига қарамай билиб оласиз. Риелторсиз сотишга қарор қилсангиз, эълонни эълон жойлаш бўлимида бериш мумкин.
Чет элда туриб квартира учун пулни қандай олиш керак
Харидордан пул одатда вакилнинг ёки савдо учун очилган алоҳида ҳисобга тушади, кейин эса сизга банк орқали ўтказилади. Чет элга катта сумма ўтказишда банклар комиссия олади ва пулнинг манбаи ҳақида ҳужжат сўраши мумкин — буни олдиндан аниқлаштиринг. Ўтказиш кунидаги жорий курсни валюта курслари саҳифасида текширинг. Ишончли танишлар бўлмаса, хизматлар бўлимидан текширилган вариантларни кўриб чиқинг.
Сизга қанча пул етиб боришини қандай ҳисоблаш керак
Формула: қўлга тегадиган сумма = сотиш нархи − агентлик хизмати (жалб қилинган бўлса) − нотариус ва рўйхатдан ўтказиш харажатлари − чет элга ўтказиш комиссияси. Мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг): квартира 500 000 000 сўмга сотилди, агентлик хизмати — 10 000 000 сўм, нотариус ва рўйхатдан ўтказиш — 3 000 000 сўм, ўтказиш комиссияси — 4 000 000 сўм. Жами: 500 000 000 − 10 000 000 − 3 000 000 − 4 000 000 = 483 000 000 сўм сизга етиб боради.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Сотиш нархи | харидор билан келишилган | 500 000 000 сўм |
| Агентлик хизмати | фоиз ёки қатъий сумма | 10 000 000 сўм |
| Нотариус ва рўйхатдан ўтказиш | жойида аниқланади | 3 000 000 сўм |
| Ўтказиш комиссияси | халқаро ўтказма тарифи | 4 000 000 сўм |
Узоқдан сотишда тез-тез учрайдиган хатолар
Биринчи хато — ишончномада квартира учун пул олиш ҳуқуқи йўқлиги, шу туфайли савдо охирги босқичда тўхтаб қолади. Иккинчиси — вакил билан энг паст нарх муҳокама қилинмаган, натижада квартира сотувчи хоҳлаганидан тезроқ ва арзонроқ сотилади. Учинчиси — олдиндан тўлов олишда задаток ва аванс чалкаштирилади, кейин савдо харидор айби билан бўлмаса ҳам пулни қайтариб бўлмайди. Эълон нега ойлаб осилиб қолишини квартира сотувчиларининг тез-тез хато қиладиган нарсалари тушунтиради.
— Харидор билан хат ёздингизми? — Йўқ, агентлик орқали сотдик-ку. — Агентлик сиз билан харидор орасидаги задаток ҳақидаги хатни алмаштирмайди.
Қисқа жавоблар
Ўзбекистонда квартирани у ерга бормасдан соца бўладими?
Ҳа, агар ишончномада кўрсатиш, музокара олиб бориш, шартнома имзолаш ва пул олиш ҳуқуқи ёзилган бўлса.
Сотиш учун ишончнома расмийлаштириш учун ким тўлайди?
Одатда харажатни сотувчи кўтаради — бу савдога чиқишдан олдин ҳисобга олиниши керак.
Сотишдан фикр қайца, ишончномани бекор қилса бўладими?
Ҳа, ишончномани олди-сотди шартномаси имзолангунга қадар исталган вақтда нотариусда бекор қилиш мумкин.
Вакил нархни пасайтириб юбормаслигига қандай ишонч ҳосил қилиш мумкин?
Ишончномада энг паст суммани ёки нархни сиз билан мажбурий келишиш шартини ёзинг.
Қисқача
- Квартирани ишончнома билан сотиш мумкин, агар унда кўрсатиш, музокара, шартнома имзолаш ва пул олиш ҳуқуқи ёзилган бўлса.
- Вакил сифатида бир нечта кўрикни ўтказа оладиган ва нарх музокарасида адашмайдиган одамни танланг.
- Энг паст нархни ва квартирада қоладиган нарсалар рўйхатини олдиндан муҳокама қилинг.
- Чет элга катта сумма ўтказишда банк комиссияси ва ҳужжат талабларини олдиндан аниқлаштиринг.
- Қўлга тегадиган суммани олдиндан ҳисобланг: нарх минус агентлик, нотариус ва ўтказиш комиссияси.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
