Қишда уйни арзон иситиш қандай бўлади — вилоятда бу савол ҳар ноябрда берилади. Ва деярли доим қозондан бошланади: қайсинисини қўйиш керак, қайси бири кучли, қайси бири тежамкор. Кейин совуқ уйга яхши қозон қўйилади ва ҳисобга қараб ҳайрон қолинади.
Ҳақиқат шундаки, аввал қозон эмас, йўқотишлар ҳисобланади. Уй — бу челак: тешиклари бор экан, қуявериш беҳуда. Шунинг учун тартиб билан кўрамиз: иссиқлик изоляцияси, дераза ва эшиклар, газ паст бўлганда нима билан қўшимча иситиш, электр қанчага тушиши, печ қачон маъқул ва ис газидан қандай сақланиш керак.
Изоляция қозондан муҳимроқ
Иссиқлик энг кўп кўринмайдиган жойдан кетади: совуқ болохона, изоляциясиз пол, шимол томондаги ингичка девор. Қишда ташқи деворнинг ички томонини қўлингиз билан ушлаб кўринг: у бошқалардан сезиларли совуқ бўлса, сиз кўчани иситаяпсиз.
Иш тартиби одатда шундай: аввал шифт ва болохона, кейин совуқ томондаги деворлар, кейин пол. Болохона — энг фойдали сармоя: илиқ ҳаво юқорига чиқади, уни ёпиш эса энг арзон.
Иш мавсумий ва ёзда қилинади. Сумма катта бўлса, уни бўлак-бўлак эмас, бутунлигича ҳисобланг: баъзан уч йил кўчани иситгандан кўра, бир қисмини банкдан олиб бир мавсумда ҳаммасини қилиш фойдалироқ. Тўловни кредит калкуляторида чамалаш, шартларни эса истеъмол кредити бўлимида солиштириш мумкин. Ҳисоб оддий: изоляция қанчага тушади ва усиз ҳар қиш иситишга қанча ортиқча тўлайсиз.
Дераза ва эшик: энг арзон иссиқлик
Ёнаётган шам олинг ва уни дераза ромлари ҳамда эшик кесакиси бўйлаб юритинг. Аланга қаерда қийшайса, ўша ерда шамол ўтади. Бу текин текширув эски уйдаги йўқотишларнинг ярмидан кўпини топади.
- Ромлар атрофидаги зичлагич — умуман қилиш мумкин бўлган энг арзон иш.
- Кечқурун дераза токчасигача тушадиган қалин парда иссиқликни ойна олдида ушлайди.
- Кириш эшиги: остона, пастдаги чўтка, иккинчи эшик ёки ҳеч бўлмаса даҳлиздаги қалин парда.
- Ишлатилмайдиган хоналарни «озгина» иситманг, ёпиб қўйинг.
- Плинтус олдидаги ва қувурлар атрофидаги тирқишлар — улар кўринмайди, шамол эса айнан шу ердан.
Кўп усуллар квартирада ҳам, уйда ҳам ишлайди; бир қисми уйда электр ва газни тежаш ҳақидаги материалда йиғилган.
Газ паст бўлганда нима билан иситасиз
Кечқурун босимнинг пасайиши шаҳар ташқарисида одатий ҳол. Қозон ишлайди, лекин тортмайди, радиаторлар зўрға илиқ. Вариантлар бир нечта ва ҳар бирининг ўз нархи бор.
| Усул | Яхши томони | Нимани унутмаслик керак |
|---|---|---|
| Электр иситгич | Ёқдингиз — иссиқ, нуқтали иситади | Свет ҳисоби энг сезиларли ўсади |
| Кондиционер иссиққа | Оддий иситгичдан тежамкорроқ | Қаттиқ совуқда самараси пасаяди |
| Ўтин ёки кўмир печи | Газ ва светга боғлиқ эмас | Мўри, тозалаш, кул, ис гази хавфи |
| Битта хонада иссиқ пол | Яшайдиган жойда текис иссиқлик | Бир марталик иш, олдиндан ҳисобланади |
| Иссиқлик изоляцияси | Ҳисобсиз, ўзи ишлайди | Пул январда эмас, ёзда керак |
Амалиёт оддий: асосий иситиш — газ, захира — бир-икки хонадаги электр, печ эса узилишлар мунтазам бўлган ва ёқилғи сақлаш жойи бор уйларда олинади.
Электр иситгич ва свет ҳисоби
Иситгичлар шакли қандай бўлмасин — мойли, конвектор, фен — бир хил қувватда тахминан бир хил сарфлайди. Фарқ «тежамкорлик»да эмас, қурилма қанча вақт ишлашида. Шунинг учун тежов модел танлаш билан эмас, режим билан чиқади.
Ҳисобни ростдан камайтирадиган нарсалар: бутун уйни эмас, битта хонани иситиш; ўша хонанинг эшигини ёпиш; иситгични дераза олдига эмас, ўртароққа қўйиш; тун бўйи бекорга ишламаслиги учун таймер ёки термостатдан фойдаланиш. Тўловдаги катта суммалар қаердан чиқиши электр ҳисобини қандай ўқиш ҳақидаги материалда батафсил.
Симларни ҳам текширинг. Алюминий симли эски уй ва иккита иситгич — бу қизиб кетган розетка. Доимий электр билан иситмоқчи бўлсангиз, симлар ва автоматларни электрик кўрсин: устани хизматлар бўлимида топасиз.
Печ ва қаттиқ ёқилғи
Газ кучсиз, ўтин ёки кўмир эса топиладиган жойда печ ҳамон нормал ечим. У тармоққа боғлиқ бўлмай иситади, ёқилғи захирасини эса ёзда, арзонроқ пайтда қилиб қўйиш мумкин.
Лекин печ тартиб талаб қилади: мавсумда бир марта тозаланган мўри, қуруқ ўтин, кул, сақлаш жойи. Энг муҳими — яхши тортиш. Ҳўл ўтин ва тиқилган мўри кам иссиқликдан ташқари ис гази ҳам беради.
Метр эмас, хона бўйича иссиқлик
Энг кўп учрайдиган хато — бутун уйда бир хил ҳарорат ушлашга уриниш. Қишда бу қиммат ва кераксиз. Уйни зоналарга бўлинг: ётоқхона ва кечқурун ўтирадиган хона — илиқ; йўлак, омборча, ёзги ошхона — салқин.
Кейин ишлайдиган майдалар: эшикларни ёпиш, эшик бўлмаса проёмга қалин парда осиш, кир ювилганини яшаш хонасида қуритмаслик, дарчани кун бўйи очиқ тутмай, тез ва кенг шамоллатиш. Буларнинг йиғиндиси қанча тежашини фақат икки ойлик ҳисоб кўрсатади — кўрсаткични ҳар ой бир хил кунда ёзиб бориш одат қилинг.
Хавфсизлик: ис гази
Бу муросасиз ягона бўлим. Ис гази ҳидсиз, кўринмайди ва тез таъсир қилади: аввал бош, кейин уйқучанлик. Одам дераза очиш ўрнига ухлагани ётади.
Уч қоида: шамоллатиш тешикларини ёпманг, задвижкаси ёпиқ печ ишлаб турганда ухламанг, газ колонкаси ва иситгични ҳаво кирмайдиган хонага қўйманг. Ис гази датчиги қиммат эмас ва ярим соатда осилади. Газ билан муомала қоидалари уйда газдан хавфсиз фойдаланиш ҳақидаги материалда.
Тез-тез учрайдиган хатолар
Қозон харидидан бошлаш. Изоляциясиз уйдаги кучли қозон шунчаки газни тезроқ ёқади.
Бутун уйни бир хил иситиш. Иссиқликнинг ярми ҳеч ким яшамайдиган хоналарга кетади.
Иситгични эски ром остига қўйиш. Илиқ ҳаво тирқишга чиқиб кетади, ҳисоб эса ўсади.
Изоляцияни қишга қолдириш. Ёзда бу иш арзон ва тинч бажарилади, январда эса умуман қилиб бўлмайди.
Очиқ олов билан ухлаш. Совуқ кечанинг энг хавфли одати.
Қисқа жавоблар
Қишда уйни арзон қандай иситасиз?
Аввал йўқотишларни ёпинг: болохона, дераза, эшик, тирқишлар. Кейин бутун уйни эмас, зоналарни иситинг. Қозон қуввати ва қўшимча қурилмалар ҳақида эса энг охирида ўйланг. Тартиб айнан шундай, акс ҳолда пул кўчага кетади.
Газ арзонми ёки электр?
Одатда асосий иситиш газда арзонроқ тушади, электр эса бир-икки хонани қўшимча иситишга ишлатилади. Аниқ нисбат тарифларга ва уйингизга боғлиқ, шунинг учун икки қишки ой ҳисобингиз бўйича солиштиринг.
Қайси иситгич энг тежамкор?
Қуввати бир хил бўлса, ҳаммаси тахминан бир хил иситади. Фарқни режим беради: термостат, ёпиқ эшик, фақат одам бор хонани иситиш. «Тежамкор модел» ваъдасини реклама билан эмас, қувват билан текширинг.
Бутун уйга иссиқ пол қилиш керакми?
Кўпинча йўқ. Оила кечқурун ўтирадиган бир-икки хона ва ҳаммомга қилган оқилона. Иситиш харажатлари шаҳар ташқарисидаги бошқа харажатлар билан бирга шаҳар ташқарисида яшаш қанчага тушади деган мақолада таҳлил қилинган.
Қисқача
- Аввал изоляция ва тирқишлар, кейин қозон: совуқ уйни қувват билан иситиб бўлмайди.
- Болохона ва деразалар энг кичик пулга энг тез натижа беради.
- Электр — бутун уйни эмас, битта хонани қўшимча иситиш усули.
- Яшайдиган зонани иситинг, совуқ хоналарнинг эшигини ёпинг.
- Печ, колонка ёки очиқ олов бор жойда ис гази датчиги шарт.
