Шаҳар ташқарисида яшаш қанчага тушади — уй сотувчилар бу саволга бир хил жавоб беради: «шаҳардан арзон». Коммунал тўлов ростдан кам бўлиши мумкин, лекин квартирада умуман бўлмаган харажатлар пайдо бўлади ва уларнинг бир қисми ҳар ой секин эмас, бирдан катта сумма бўлиб келади.
Қуйида ҳалол таҳлил: иситиш, suv, электр, йўл, уй ва ҳовли парвариши, интернет. Алоҳида — шаҳар ташқарисида нима ростдан арзон ва нима квартирадагидан қиммат.
Иситиш: қишдаги асосий харажат
Квартирада сиз ўзи келадиган иссиқлик учун тўлайсиз. Уйда уни ўзингиз ишлаб чиқарасиз. Қозон, қувурлар, радиаторлар, газ босими, дераза ва томдан кетадиган иссиқлик — ҳаммаси сизнинг ҳисобингиз.
Қишда вилоятда газ кўпинча паст келади, айниқса ҳамма овқат қиладиган кечқурун. Демак, асосий иситишга иккинчиси қўшилади: электр иситгич, фен, баъзан печ. Ҳисоб айнан шу ерда ҳайратда қолдиради: газ арзонга ўхшайди-ю, тўлов электр ҳисобига ўсади. Буни олдиндан қандай ҳисоблаш ва нимада тежаш мумкинлиги қишда уйни арзон иситиш ҳақидаги мақолада.
Қоида оддий: уй қанчалик ёмон иссиқ сақласа, шунчалик кўп тўлайсиз ва бу ҳар йили такрорланади. Иссиқлик изоляцияси — бир марталик харажат, ёмон уйни иситиш эса умрбод.
Suv, насос ва электр
Хусусий уйда suv ўзиники бўлиши мумкин: қудуқ, насос, томдаги бак. Насос электрдан ишлайди, иссиқда, томорқа суғорилаётганда эса соатлаб suv ҳайдайди. Устига филтр, бир неча йилда бир насосни алмаштириш — бу ойлик тўлов эмас, лекин барибир келади.
Канализация кўпинча септик. Уни вақти-вақти билан сўриб кетишади, бу эса квартирада умуман ўйланмайдиган бир марталик сумма. Бўлажак қўшнилардан сўранг: уларнинг кўчасида буни қанчалик тез-тез ва қанча пулга қилишади — рақам маҳалладан маҳаллага фарқ қилади.
Уйда электр квартирадагидек сарфланмайди: насос, қишки иситгичлар, ҳовлидаги чироқ, баъзан пайвандлаш. Ҳисоб осон энг каттасига айланади. Кутилмаган суммалар қаердан чиқиши электр ҳисобини қандай ўқиш ҳақидаги материалда ёзилган.
Йўл ва ёқилғи: энг кам ҳисобга олинадиган харажат
«Шаҳар ташқариси арзон» деган ҳисоб кўпинча айнан шу ерда бузилади. Шаҳардаги квартира — ишгача нол километр. Вилоятдаги уй — ҳар куни икки томонлама йўл, устига бозорга, мактабга, шифокорга қатнов.
Бундай ҳисобланг: кунлик километрни 22 иш кунига кўпайтиринг, дам олиш кунларидаги сафарларни қўшинг, машинангиз сарфи бўйича литрга айлантиринг ва ёқилғи нархига кўпайтиринг. Чиққан суммани ҳалоллик билан «коммунал»га қўшиш керак. Машинанинг қолган харажатлари — шина, мой, таъмир — машинани бир йил боқиш қанчага тушади деган мақолада.
Вақтни ҳам унутманг. Эрталаб бир соат ва кечқурун бир соат — бу ҳафтасига ўн соат. Уларни пулга айлантириб, арзийдими йўқми деган қарорни шаҳар ташқарисидаги йўлни қандай ҳисоблаш ҳақидаги мақолада кўрасиз.
Уй ва ҳовли: мавсум бўйича нима бузилади
Квартира камдан-кам ва майдалаб бузилади. Уй эса мавсум билан яшайди ва ҳар мавсум ўз ишини олиб келади.
- Куз. Қозон ва мўрини текшириш, suv йўлкаларини тозалаш, дераза ва эшикни иссиқ қилиш, кўчадаги жўмракларни бўшатиш.
- Қиш. Қор тозалаш, дарвоза олдидаги муз, музлаб қолган кўча қувури — энг аламли бузилиш, чунки у доим кечаси бўлади.
- Баҳор. Қордан кейинги том, девор ва дарвоза, оқлаш, ертўладаги suv.
- Ёз. Кондиционер, суғориш, ўт ўриш, чанг, баъзан бўяш.
Алоҳида — том. Бу шундай қисмки, оқса дарров шифт, сим ва пардозни ҳам эргаштиради. Уй сотиб олаётганда унга ошхонадан диққатлироқ қаранг. Уй ҳали танланмаган бўлса, ижарага уй эълонларига қаранг: хусусий уйда бир қишни ижарачи бўлиб ўтказиш хариддан кейин ҳаммасини билиб олишдан арзон.
Интернет ва алоқа
Шаҳар ташқарисида провайдер кам, ўша тезлик учун тариф эса марказдагидан қиммат бўлиши мумкин. Қаердадир оптика бор, қаердадир фақат мобил интернет, шунда икки ўқувчиси бор оила лимитга тиралиб қолади. Манзил бўйича нима борлигини интернет провайдерлар бўлимида солиштиринг — буни уй сотиб олгандан кейин эмас, олдин қилган маъқул.
Нима арзон, нима квартирадагидан қиммат
| Харажат | Шаҳар ташқарисида | Сабаби |
|---|---|---|
| Квадрат метр нархи | Арзон | Ер ва қурилиш шаҳардан паст туради |
| Қишдаги иситиш | Қиммат | Бутун ҳажмни ўзингиз иситасиз, устига захира иситгич |
| Электр | Қиммат | Насос, ҳовли, иситгичлар |
| Suv ва канализация | Ҳар хил | Ўз қудуғи арзон, септикни сўрдириш бир марталик сумма |
| Йўл | Қиммат | Ёқилғи, машина эскириши ва вақт |
| Таъмир ва парвариш | Қиммат | Том, девор, ҳовли, мавсумий ишлар |
| Озиқ-овқат ва рўзғор | Арзон | Бозор яқин, томорқа бор, тасодифий харид кам |
| Интернет | Ҳар хил | Провайдерлар танлови кичик |
Умумий натижа ҳар кимда ўзича. Битта машинаси бор ва иши яқин оила ютади. Икки киши ҳар куни марказга қатнайдиган оила эса кўпинча ютқазади — коммуналда эмас, йўлда.
Ўз ҳолатингизни бир кечада қандай ҳисоблайсиз
Варақ олинг ва учта устун ёзинг: «ҳар ой», «мавсумда бир», «бир неча йилда бир». Биринчисига газ, свет, suv, интернет, ёқилғи. Иккинчисига септикни сўрдириш, қозонни тозалаш, қишга тайёргарлик. Учинчисига том, насос, девор, қозон.
Кейин иккинчи ва учинчи устунни ўн иккига бўлинг ва биринчисига қўшинг. Бу шаҳар ташқарисидаги ойнинг ҳалол нархи. Ҳозир тўлаётганингиз билан солиштиринг ва уй нархига унга керак бўладиган таъмирни қўшинг: суммалар тартибини уй-жой калкулятори билан чамалаш, турли туманлардаги нархларни эса кўчмас мулк бўлимида кўриш мумкин.
Тез-тез учрайдиган хатолар
Фақат коммунални ҳисоблаш. У ростдан кам бўлиши мумкин. Йўл, таъмир ва мавсумий ишлар фарқни индамай еб қўяди.
Ёзда кўчиб, ёзга қараб баҳо бериш. Ёзда шаҳар ташқариси ҳаммага ёқади. Уйга биринчи баҳони январ қўяди.
Қўшнилардан сўрамаслик. Ён кўчадаги одамлар газ босими, suv, қишдаги йўл ва интернет ҳақида ҳар қандай эълондан кўпроқ билади.
Захира пулсиз уй олиш. Биринчи йилда албатта каттароқ нарса чиқади: қозон, том, сим. Биринчи йилга захира шарт.
Қисқа жавоблар
Шаҳар ташқарисида яшаш квартирага нисбатан қанчага тушади?
Тўғридан-тўғри жавоб йўқ: уйга, оилага ва йўлга боғлиқ. Қонуният шундай: сотиб олиш арзон, сақлаш қиммат. Иш жойи узоқ ва уй совуқ бўлса, харажат томони оғирлашади.
Шаҳар ташқарисида коммунал ростдан камми?
Кўпинча ҳа, айниқса ўз суви бўлса. Лекин қишда иситиш ва электр бутун тежовни босиб кетиши мумкин, септикни сўрдириш ва мавсумий ишлар эса коммунал ҳисобга умуман кирмайди.
Қайси харажат энг кутилмаган бўлади?
Йўл. Одамлар ёқилғини ҳисоблайди, машина эскириши, шина ва вақтни унутади. Оиладан икки киши ҳар куни шаҳарга қатнаса, бу харажат барча коммунал тўловлардан ошиб кетади.
Таъмирга тушиб қолмаслик учун уйни қандай текширасиз?
Том, қозон, сим ва сувга қаранг — катта суммалар айнан шулардан чиқади. Қишда ва кечқурун боринг, яъни газ босими паст, йўл эса ёмон пайтда. Қўшнилардан сўранг: улар сўнгги йилларда уйларида нимани қайта қилган.
Қисқача
- Уйни олиш арзон, боқиш қиммат: асосийси иситиш, электр ва йўл.
- Ёмон иссиқлик изоляцияси — умрбод тўлов, изоляциянинг ўзи эса бир марталик харажат.
- Йўлни «узоқ эмас» деб эмас, километр, литр ва соат билан ҳисобланг.
- Мавсумий ва камдан-кам харажатни ўн иккига бўлиб ойга қўшинг — ҳақиқат фақат шунда кўринади.
- Уйга январда баҳо беринг ва биринчи йилга захира пул сақланг.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
