Qishda uyni arzon isitish qanday bo‘ladi — viloyatda bu savol har noyabrda beriladi. Va deyarli doim qozondan boshlanadi: qaysinisini qo‘yish kerak, qaysi biri kuchli, qaysi biri tejamkor. Keyin sovuq uyga yaxshi qozon qo‘yiladi va hisobga qarab hayron qolinadi.
Haqiqat shundaki, avval qozon emas, yo‘qotishlar hisoblanadi. Uy — bu chelak: teshiklari bor ekan, quyaverish behuda. Shuning uchun tartib bilan ko‘ramiz: issiqlik izolyatsiyasi, deraza va eshiklar, gaz past bo‘lganda nima bilan qo‘shimcha isitish, elektr qanchaga tushishi, pech qachon ma’qul va is gazidan qanday saqlanish kerak.
Izolyatsiya qozondan muhimroq
Issiqlik eng ko‘p ko‘rinmaydigan joydan ketadi: sovuq boloxona, izolyatsiyasiz pol, shimol tomondagi ingichka devor. Qishda tashqi devorning ichki tomonini qo‘lingiz bilan ushlab ko‘ring: u boshqalardan sezilarli sovuq bo‘lsa, siz ko‘chani isitayapsiz.
Ish tartibi odatda shunday: avval shift va boloxona, keyin sovuq tomondagi devorlar, keyin pol. Boloxona — eng foydali sarmoya: iliq havo yuqoriga chiqadi, uni yopish esa eng arzon.
Ish mavsumiy va yozda qilinadi. Summa katta bo‘lsa, uni bo‘lak-bo‘lak emas, butunligicha hisoblang: ba’zan uch yil ko‘chani isitgandan ko‘ra, bir qismini bankdan olib bir mavsumda hammasini qilish foydaliroq. To‘lovni kredit kalkulyatorida chamalash, shartlarni esa iste’mol krediti bo‘limida solishtirish mumkin. Hisob oddiy: izolyatsiya qanchaga tushadi va usiz har qish isitishga qancha ortiqcha to‘laysiz.
Deraza va eshik: eng arzon issiqlik
Yonayotgan sham oling va uni deraza romlari hamda eshik kesakisi bo‘ylab yuriting. Alanga qayerda qiyshaysa, o‘sha yerda shamol o‘tadi. Bu tekin tekshiruv eski uydagi yo‘qotishlarning yarmidan ko‘pini topadi.
- Romlar atrofidagi zichlagich — umuman qilish mumkin bo‘lgan eng arzon ish.
- Kechqurun deraza tokchasigacha tushadigan qalin parda issiqlikni oyna oldida ushlaydi.
- Kirish eshigi: ostona, pastdagi cho‘tka, ikkinchi eshik yoki hech bo‘lmasa dahlizdagi qalin parda.
- Ishlatilmaydigan xonalarni «ozgina» isitmang, yopib qo‘ying.
- Plintus oldidagi va quvurlar atrofidagi tirqishlar — ular ko‘rinmaydi, shamol esa aynan shu yerdan.
Ko‘p usullar kvartirada ham, uyda ham ishlaydi; bir qismi uyda elektr va gazni tejash haqidagi materialda yig‘ilgan.
Gaz past bo‘lganda nima bilan isitasiz
Kechqurun bosimning pasayishi shahar tashqarisida odatiy hol. Qozon ishlaydi, lekin tortmaydi, radiatorlar zo‘rg‘a iliq. Variantlar bir nechta va har birining o‘z narxi bor.
| Usul | Yaxshi tomoni | Nimani unutmaslik kerak |
|---|---|---|
| Elektr isitgich | Yoqdingiz — issiq, nuqtali isitadi | Svet hisobi eng sezilarli o‘sadi |
| Konditsioner issiqqa | Oddiy isitgichdan tejamkorroq | Qattiq sovuqda samarasi pasayadi |
| O‘tin yoki ko‘mir pechi | Gaz va svetga bog‘liq emas | Mo‘ri, tozalash, kul, is gazi xavfi |
| Bitta xonada issiq pol | Yashaydigan joyda tekis issiqlik | Bir martalik ish, oldindan hisoblanadi |
| Issiqlik izolyatsiyasi | Hisobsiz, o‘zi ishlaydi | Pul yanvarda emas, yozda kerak |
Amaliyot oddiy: asosiy isitish — gaz, zaxira — bir-ikki xonadagi elektr, pech esa uzilishlar muntazam bo‘lgan va yoqilg‘i saqlash joyi bor uylarda olinadi.
Elektr isitgich va svet hisobi
Isitgichlar shakli qanday bo‘lmasin — moyli, konvektor, fen — bir xil quvvatda taxminan bir xil sarflaydi. Farq «tejamkorlik»da emas, qurilma qancha vaqt ishlashida. Shuning uchun tejov model tanlash bilan emas, rejim bilan chiqadi.
Hisobni rostdan kamaytiradigan narsalar: butun uyni emas, bitta xonani isitish; o‘sha xonaning eshigini yopish; isitgichni deraza oldiga emas, o‘rtaroqqa qo‘yish; tun bo‘yi bekorga ishlamasligi uchun taymer yoki termostatdan foydalanish. To‘lovdagi katta summalar qayerdan chiqishi elektr hisobini qanday o‘qish haqidagi materialda batafsil.
Simlarni ham tekshiring. Alyuminiy simli eski uy va ikkita isitgich — bu qizib ketgan rozetka. Doimiy elektr bilan isitmoqchi bo‘lsangiz, simlar va avtomatlarni elektrik ko‘rsin: ustani xizmatlar bo‘limida topasiz.
Pech va qattiq yoqilg‘i
Gaz kuchsiz, o‘tin yoki ko‘mir esa topiladigan joyda pech hamon normal yechim. U tarmoqqa bog‘liq bo‘lmay isitadi, yoqilg‘i zaxirasini esa yozda, arzonroq paytda qilib qo‘yish mumkin.
Lekin pech tartib talab qiladi: mavsumda bir marta tozalangan mo‘ri, quruq o‘tin, kul, saqlash joyi. Eng muhimi — yaxshi tortish. Ho‘l o‘tin va tiqilgan mo‘ri kam issiqlikdan tashqari is gazi ham beradi.
Metr emas, xona bo‘yicha issiqlik
Eng ko‘p uchraydigan xato — butun uyda bir xil harorat ushlashga urinish. Qishda bu qimmat va keraksiz. Uyni zonalarga bo‘ling: yotoqxona va kechqurun o‘tiradigan xona — iliq; yo‘lak, omborcha, yozgi oshxona — salqin.
Keyin ishlaydigan maydalar: eshiklarni yopish, eshik bo‘lmasa proyomga qalin parda osish, kir yuvilganini yashash xonasida quritmaslik, darchani kun bo‘yi ochiq tutmay, tez va keng shamollatish. Bularning yig‘indisi qancha tejashini faqat ikki oylik hisob ko‘rsatadi — ko‘rsatkichni har oy bir xil kunda yozib borish odat qiling.
Xavfsizlik: is gazi
Bu murosasiz yagona bo‘lim. Is gazi hidsiz, ko‘rinmaydi va tez ta’sir qiladi: avval bosh, keyin uyquchanlik. Odam deraza ochish o‘rniga uxlagani yotadi.
Uch qoida: shamollatish teshiklarini yopmang, zadvijkasi yopiq pech ishlab turganda uxlamang, gaz kolonkasi va isitgichni havo kirmaydigan xonaga qo‘ymang. Is gazi datchigi qimmat emas va yarim soatda osiladi. Gaz bilan muomala qoidalari uyda gazdan xavfsiz foydalanish haqidagi materialda.
Tez-tez uchraydigan xatolar
Qozon xarididan boshlash. Izolyatsiyasiz uydagi kuchli qozon shunchaki gazni tezroq yoqadi.
Butun uyni bir xil isitish. Issiqlikning yarmi hech kim yashamaydigan xonalarga ketadi.
Isitgichni eski rom ostiga qo‘yish. Iliq havo tirqishga chiqib ketadi, hisob esa o‘sadi.
Izolyatsiyani qishga qoldirish. Yozda bu ish arzon va tinch bajariladi, yanvarda esa umuman qilib bo‘lmaydi.
Ochiq olov bilan uxlash. Sovuq kechaning eng xavfli odati.
Qisqa javoblar
Qishda uyni arzon qanday isitasiz?
Avval yo‘qotishlarni yoping: boloxona, deraza, eshik, tirqishlar. Keyin butun uyni emas, zonalarni isiting. Qozon quvvati va qo‘shimcha qurilmalar haqida esa eng oxirida o‘ylang. Tartib aynan shunday, aks holda pul ko‘chaga ketadi.
Gaz arzonmi yoki elektr?
Odatda asosiy isitish gazda arzonroq tushadi, elektr esa bir-ikki xonani qo‘shimcha isitishga ishlatiladi. Aniq nisbat tariflarga va uyingizga bog‘liq, shuning uchun ikki qishki oy hisobingiz bo‘yicha solishtiring.
Qaysi isitgich eng tejamkor?
Quvvati bir xil bo‘lsa, hammasi taxminan bir xil isitadi. Farqni rejim beradi: termostat, yopiq eshik, faqat odam bor xonani isitish. «Tejamkor model» va’dasini reklama bilan emas, quvvat bilan tekshiring.
Butun uyga issiq pol qilish kerakmi?
Ko‘pincha yo‘q. Oila kechqurun o‘tiradigan bir-ikki xona va hammomga qilgan oqilona. Isitish xarajatlari shahar tashqarisidagi boshqa xarajatlar bilan birga shahar tashqarisida yashash qanchaga tushadi degan maqolada tahlil qilingan.
Qisqacha
- Avval izolyatsiya va tirqishlar, keyin qozon: sovuq uyni quvvat bilan isitib bo‘lmaydi.
- Boloxona va derazalar eng kichik pulga eng tez natija beradi.
- Elektr — butun uyni emas, bitta xonani qo‘shimcha isitish usuli.
- Yashaydigan zonani isiting, sovuq xonalarning eshigini yoping.
- Pech, kolonka yoki ochiq olov bor joyda is gazi datchigi shart.
