Ishdan qanday to‘g‘ri bo‘shash va nima olish kerak

Ishdan ketishni ham bilish kerak. Keling, ishdan qanday to‘g‘ri bo‘shash va bo‘shashda nima olish kerakligini ko‘rib chiqamiz: qanday ariza yozish, necha kun ishlab berish, oxirgi kunda qanday pul va qog‘oz berilishi lozim. Qanday ketganingizga hisob-kitob ham, keyingi ish beruvchiga telefonda siz haqingizda aytiladigan gap ham bog‘liq.

Odatiy manzara: odam janjallashib, kalitni stolga tashlab chiqib ketdi. Bir oydan keyin ma’lum bo‘ldiki, hisob-kitob olinmagan, hujjatlar kadrlar bo‘limida yotibdi, sobiq boshliq esa telefon ko‘tarmaydi. Bularning hammasi hal bo‘ladi, lekin asab ikki barobar ko‘p ketadi.

Quyida amaliy tomoni. Aniq muddatlar, iboralar va summalar shartnomangiz va vaziyatga bog‘liq: yurist bilan yoki mehnat inspeksiyasida aniqlang.

Ariza va muddatlar

Bo‘shash yo‘lakdagi suhbatdan emas, yozma arizadan boshlanadi. Rahbar bilan odamlarcha gaplashish kerak, lekin ish so‘z bilan tugamaydi: ariza yozing va qabul belgisini oling — imzo, sana, kiruvchi raqam. Belgili ikkinchi nusxa sizda qoladi.

Oxirgi ish kuni sanasini o‘ylab yozing. Ogohlantirish muddati odatda shartnomada yoki umumiy qoidalarda ko‘rsatiladi — uni oldindan aniqlang, aks holda siz yangi ishga chiqib bo‘lgan bo‘lasiz-u, bu yerda hali ishlayotgan xodim hisoblanaverasiz.

Arizani qabul qilishdan bosh tortishsa, pochta orqali xabarnoma bilan yoki devonxona orqali yuboring. Asosiysi — ogohlantirganingiz va qachon ogohlantirganingiz tasdiqlansin.

Ishlab berish: qancha va nima uchun

Ishlab berish — jazo emas, ishlarni topshirish uchun vaqt. Undan foydalaning: vazifalar ro‘yxatini tuzing, parol va aloqalarni bering. O‘zidan keyin tartib qoldirgan xodim yaxshi tavsiyani deyarli avtomatik oladi.

Muddatni kelishuv bo‘yicha qisqartirish mumkin — ko‘pincha ish beruvchining o‘zi ham erta qo‘yib yuborishga qarshi emas. Og‘zaki kelishdingizmi — yozishmada yoki arizada takrorlang. Bo‘lmasa bir haftadan keyin sizni kutishgani, siz esa kelmaganingiz ma’lum bo‘ladi.

Hisob-kitob va hujjatlar: oxirgi kunda nima berilishi kerak

• ishlangan kunlar uchun, oxirgi kun ham qo‘shilib, maosh;
• ishlatilmagan ta’til uchun kompensatsiya, agar u yig‘ilgan bo‘lsa;
• shartnomada nazarda tutilgan bo‘lsa, mukofot va ustamalar;
• bo‘shash haqidagi buyruq va uning sizga beriladigan nusxasi;
• mehnat daftarchasi yoki mehnat faoliyati haqidagi ma’lumot — firmangiz qanday yuritsa, shu ko‘rinishda;
• so‘rasangiz, daromad ma’lumotnomasi — bank yoki viza uchun asqotadi.

Ma’lumotnomani hoziroq olgan ma’qul, hozir kerak bo‘lmasa ham. Yarim yildan keyin o‘zi ham ishdan ketib bo‘lgan buxgalterni qidirish — alohida zavq. Ayniqsa kredit rejalashtirgan bo‘lsangiz: banklar stajga ham, tasdiqlangan daromadga ham qaraydi.

Maosh kartasini ham tekshiring: bo‘shaganingizdan keyin uning sharti ko‘pincha oddiy kartanikiga o‘zgaradi. O‘zbekiston banklari nima taklif qilayotganini ko‘ring va pul tushumini o‘zingizga qulay joyga ko‘chiring.

Kelishuv bo‘yicha bo‘shash

Bu tinch variant: ikki tomon shart va sanani kelishib oladi. Yaxshi tomoni — hammasini birdan muhokama qilsa bo‘ladi: oxirgi kun, to‘lovlar, hujjatdagi ibora, hatto tavsiya ham.

Kelishuv matnini to‘liq o‘qib chiqmaguningizcha rozi bo‘lmang. Eng muhimi — unda umumiy so‘zlar emas, aniq summa va to‘lov muddatlari tursin. «Keyin qo‘shib beramiz» degan og‘zaki va’dalar imzodan keyin uzoq yashamaydi.

Majburan chiqarishayotgan bo‘lsa

Bosim odatda bir xil ko‘rinadi: «o‘z arizangni yoz, bo‘lmasa modda bilan rasmiylashtiramiz». Bunday holatda darrov ariza yozmang — o‘z qo‘lingiz bilan himoyadan ham, to‘lovlardan ham voz kechgan bo‘lasiz.

Nima qilish kerak: tanaffus olib, ertagacha o‘ylash kerakligini ayting. Kim, nima va qachon aytganini yozib qo‘ying. Yozishma va xabarnomalarni saqlang. Qanday asosda bo‘shatilayotganingizni yozma so‘rang va hujjatlar bilan imzo qo‘yib tanishtirishlarini talab qiling. Keyin — yurist maslahati yoki mehnat inspeksiyasiga murojaat: ular sizning holatingizda nima qo‘llanishini aytadi.

Qisqartirish yoki firma yopilishi baribir sodir bo‘lsa, eng muhimi qotib qolmay tez qayta qurilish — amaliy qadamlar ishdan ayrilsangiz nima qilish kerak maqolasida yig‘ilgan. Moliyaviy yostiqni esa oldindan tuting: uni qanday yig‘ish qancha pulni zaxirada saqlash kerak materialida ko‘rsatilgan.

Tavsiyani qanday saqlab qolasiz

O‘zbekistonda ko‘p narsani telefon qo‘ng‘irog‘i hal qiladi: yangi ish beruvchi eskisiga qo‘ng‘iroq qilib, qanday ishlaganingizni so‘raydi. Shuning uchun yomon joydan ham yaxshilikcha ketgan ma’qul.

Ishlarni topshiring, oldindan ogohlantiring, mijozlarni va bazani olib ketmang. Rahbardan yoki hamkasbdan qisqa tavsiyanoma va qo‘ng‘iroq qilsa bo‘ladigan aloqa so‘rang. Siz yoningizda ekansiz, bu besh daqiqalik ish, bir yildan keyin esa odam tafsilotlarni eslamasligi mumkin. Shu bilan birga mehnat bozorida qanchaga turishingizni xolis baholang — yangi joyda maosh haqidagi suhbatda asqotadi.

Ishdan nimani olib ketish kerak

• shartnoma nusxangiz va bo‘shash buyrug‘i nusxasi;
• daromad ma’lumotnomasi va oxirgi oy hisob varaqasi;
• shaxsiy buyumlar, asboblar va sizga tegishli hujjatlar;
• ko‘rsatsa bo‘ladigan ish namunalari — portfolio uchun;
• aloqada qolmoqchi bo‘lgan hamkasblar raqamlari.

Aksincha, firmanikini qaytaring: texnika, ruxsatnoma, forma, kalitlar. Ro‘yxat bo‘yicha va qabul qilgan odamning imzosi bilan qaytaring, keyin noutbuk sizda qolgani «chiqib qolmasin».

Tez-tez uchraydigan xatolar

• Arizasiz va ish topshirmay bir kunda chiqib ketish.
• Bosim ostida o‘ylamay «o‘z arizasi bilan» deb yozish.
• Hisob-kitob «keyin o‘tkaziladi» degan gapga ishonib, yozma hech narsa olmaslik.
• Daromad ma’lumotnomasi va buyruq nusxasini olmaslik.
• Mijoz yoki bazani olib ketish — soha kichik, hamma bir-birini biladi.
• Firma mulkini ro‘yxat bo‘yicha qaytarganingizni tekshirmaslik.

Qisqa javoblar

Bo‘shashdan oldin necha kun ishlab berish kerak?

Shartnoma va umumiy qoidalarga qarang — ogohlantirish muddati odatda o‘sha yerda. Ish beruvchi bilan kelishib, uni ko‘pincha qisqartirishadi. Har qanday bunday kelishuvni arizada yoki yozishmada qayd eting.

Hisob-kitobni bermasa nima qilish kerak?

Rahbar nomiga to‘lash iltimosi bilan ariza yozing va qabul belgisini oling. Shartnoma, hisob varaqalari va yozishmani yig‘ing. Sukunat davom etsa — yurist yoki mehnat inspeksiyasi, ular tartibni aytadi.

Ariza berganimdan keyin fikrimni o‘zgartirsam bo‘ladimi?

Ba’zan mumkin, lekin bu muddatga va o‘rningizga boshqa odam taklif qilinganiga bog‘liq. Shubhangiz bo‘lsa, juma kuni kechqurun jahl ustida ariza bermang — dam olish kunlarini o‘ylashga oling.

Ish beruvchi tavsiya berishga majburmi?

Bunday majburiyat yo‘q, bu ixtiyoriy ish. Shuning uchun uni oldindan va odamlarcha so‘rang, siz hali shtatda va siz haqingizda yaxshi gap esda ekan. Rahbarning aloqasi bilan yarim betlik xat rezyumedagi har qanday so‘zdan yaxshiroq ishlaydi.

Qisqacha

• Bo‘shash qabul belgisi qo‘yilgan yozma arizadan boshlanadi.
• Ogohlantirish muddatini shartnomadan qidiring, qisqartirishni yozma qayd eting.
• Oxirgi kunda hisob-kitob, buyruq va daromad ma’lumotnomasini oling.
• Bosim ostida ariza yozmang — tanaffus oling va suhbatlarni qayd eting.
• Ishlarni topshiring va yoningizdaligingizda tavsiya so‘rang.
• Bahsli savollarni yurist yoki mehnat inspeksiyasida aniqlang.

Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.