Gulnoza Yunusobodda bir xonali kvartirani kreditga oldi va uni darrov talabalarga oyiga 2 500 000 so‘mga ijaraga berdi. Bir yildan keyin barcha xarajatlarni — mayda ta’mirlash, ijarachilar orasidagi bo‘sh turgan vaqt, rieltor komissiyasi — hisoblab chiqqanida, qog‘ozdagi rentabellik do‘stlariga aytgan raqamidan ikki baravar past chiqdi. Kvartirani ijaraga berish qancha daromad keltirishini to‘g‘ri hisoblashni ko‘rib chiqamiz.
Kvartirani ijaraga berishdan olinadigan daromad — bu oylik ijara puli o‘n ikkiga ko‘paytirilgani emas. Bu ijarachilar orasidagi bo‘sh turgan vaqt, ta’mirlash va boshqa xarajatlar chiqarib tashlangandan keyin qolgan summa, kvartira sotib olinganda qancha turgani bilan bo‘lingan holda. Hisoblashdan oldin o‘z hududingizdagi joriy ijaraga uy e’lonlariga qarab chiqish tanishlar so‘zidan ko‘ra ishonchliroq.
Kvartirani ijaraga berishdan rentabellikni qanday hisoblash kerak
Formula oddiy so‘zlar bilan: yillik ijara daromadidan yillik xarajatlarni ayirib, kvartira narxiga bo‘lib, 100 ga ko‘paytiramiz — yillik foiz chiqadi. Misol: kvartira 450 000 000 so‘m turadi, oyiga 3 000 000 so‘mga ijaraga beriladi, yiliga 36 000 000 so‘m yig‘iladi. Ijarachilar orasidagi bir oylik bo‘sh turish (3 000 000) va mayda ta’mirlash bilan rieltor komissiyasini (2 000 000) ayirsak, 31 000 000 so‘m sof qoladi. 450 000 000 ga bo‘lib 100 ga ko‘paytirsak — taxminan 6,9% yillik rentabellik chiqadi. Raqamlar shartli — o‘z narxingiz va ijara stavkangizni qo‘ying.
Daromadga emas, xarajatga nima kiradi
Yangi uy egalari ko‘pincha faqat ijarachi kartaga o‘tkazgan summani hisoblab, ijarachilar orasidagi bo‘sh turgan vaqtni unutadi — bu odatda yangi odam topilguncha ikki haftadan bir yarim oygacha davom etadi, ayniqsa hudud unchalik talabgir bo‘lmasa. Bunga bo‘sh turgan oylardagi kommunal to‘lovlar, bir necha yilda bir marta kosmetik ta’mir va rieltor komissiyasi qo‘shiladi. Ko‘pincha unutiladigan yana bir xarajat — kvartira ijarasidan soliq, u ham sof daromadni kamaytiradi. Tanish holat: qo‘shni Sergelida kvartira ijaraga berdi, ikki yildan keyin ijarachilardan keyingi ta’mirga yillik daromadning yarmi ketganini angladi.
Studiya yoki ikki xonali — ijara uchun qaysi biri foydali
Kichik kvartiralar deyarli har doim yuqoriroq yillik foiz beradi, chunki ular arzonroq turadi, yakka va yosh oilalar orasida studiyaga talab barqaror. Ikki va uch xonali kvartiralar mutlaq raqamda qimmatroq ijaraga beriladi, lekin sotib olishda ham sezilarli qimmatroq turadi, shuning uchun yillik foizi ko‘pincha pastroq. Maqsad aynan foizdagi rentabellik bo‘lsa, metro yonidagi bir xonali yoki studiya odatda yutadi.
Kvartira narxining o‘sishi umumiy foydaga qanday ta’sir qiladi
Ijara puliga qo‘shimcha, egada kvartiraning o‘zi yillar davomida qimmatlashishi ham bor — sotib olish paytida ko‘rinmaydi, lekin uzoq muddatda foydaning asosiy qismini aynan shu beradi. Kvartira 10 yilda aslida qancha turishi haqidagi batafsil tahlil manzarani to‘liq ko‘rishga yordam beradi, faqat ijara oqimini emas. O‘z hududingizdagi narx dinamikasini bozordagi gaplarga emas, ko‘chmas mulk bo‘limidagi e’lonlarga qarab tekshiring.
Kvartira ijaraga berilganda necha yilda o‘zini oqlaydi
O‘zini oqlash muddati oddiy hisoblanadi: kvartira narxi sof yillik ijara daromadiga bo‘linadi. Yuqoridagi misoldagi 6,9% rentabellikda kvartira 450 000 000 ni 31 000 000 ga bo‘lganda — taxminan 14,5 yilda o‘zini oqlaydi, bu kvartira narxining o‘sishisiz. O‘z raqamlaringizni tezroq hisoblash uchun saytdagi kalkulyator qulay, unga o‘z kvartirangiz narxi va ijara stavkasini qo‘ying.
Kvartira yoki omonat — rentabellikni qanday halol solishtirish kerak
Solishtirish halol bo‘lishi uchun ikkala variant ham mutlaq summada emas, yillik foizda hisoblanadi. Omonat stavkasi bankdan aniqlanadi, kvartira rentabelligi esa yuqoridagi formula bilan. Kvartiraning afzalligi — aktiv narxining o‘sishi, omonatniki — bashorat qilinuvchanlik va ijarachilar bilan tashvishning yo‘qligi. Turli banklarning omonat shartlarini omonatlar sahifasida solishtirish qulayroq, pulni qayerga qo‘yishni hal qilishdan oldin.
Jadval: bitta summani uch xil yo‘lga qo‘yish
| Qayerga qo‘yildi | Yillik daromad (shartli) | Nimani hisobga olish kerak |
|---|---|---|
| Kvartirani ijaraga berish | ≈6-7% plyus narx o‘sishi | Bo‘sh turish, ta’mir, ijarachi qidirish |
| Bank omonati | o‘z bankingiz stavkasi | Tashvishsiz, lekin aktiv narxi o‘smaydi |
| Ijarasiz, qayta sotish uchun sotib olish | faqat narx o‘sishi | Bozor o‘z vaqtida o‘smaslik xavfi |
Rentabellikni hisoblashdagi ko‘p uchraydigan xatolar
Birinchi xato — rentabellikni sotuv e’lonidagi summadan hisoblash, rasmiylashtirish xarajatlari bilan haqiqiy sotib olish narxidan emas. Ikkinchisi — ijarachilar orasidagi bo‘sh turgan vaqtni unutib, kvartira o‘n ikki oy ijarada turgandek hisoblash. Uchinchisi — ijara rentabelligini omonat foizi bilan solishtirishda ikkala raqamni bir davrga keltirmaslik va ikki tomondan ham xarajatlarni ayirmaslik.
Qisqa javoblar
Kvartirani ijaraga berishda qanday rentabellik normal hisoblanadi
Yagona raqam yo‘q — bu hudud, kvartira holati va sotib olish narxiga bog‘liq, shuning uchun bu raqamni o‘z kvartirangiz bo‘yicha hisoblang, boshqalarning gapiga qarab emas.
Kvartirani ijaraga berish omonatda pul saqlashdan foydaliroqmi
Bu aniq omonat stavkasiga va o‘z hududingizdagi uy narxi o‘sishiga bog‘liq — umumiy javob yo‘q, ikkala variantni ham formula bilan solishtirish kerak, ko‘z bilan emas.
Hisoblashda ijarachilar orasidagi bo‘sh turgan vaqtni qanday hisobga olish kerak
Yillik daromaddan kvartira bo‘sh turgan hafta yoki oylar uchun ijara pulini ayiring — bo‘lmasa rentabellik doim oshirib ko‘rsatiladi.
Ijara uchun studiya yoki ikki xonali qaysi biri foydali
Yillik foiz bo‘yicha studiya va bir xonali odatda arzonroq sotib olish narxi hisobiga yutadi, ijaraga talab esa barqaror qoladi.
Kvartira ijaraga berilganda necha yilda o‘zini oqlaydi
Ko‘pincha bu narx o‘sishisiz o‘n-yigirma yil oralig‘i — aniq muddat kvartira narxini sof yillik daromadga bo‘lish orqali hisoblanadi.
Qisqacha
- Rentabellik bo‘sh turish va ta’mir ayirilgan sof daromaddan hisoblanadi, yalang‘och ijara pulidan emas.
- Kichik kvartiralar ko‘pincha katta kvartiralarga qaraganda yuqoriroq yillik foiz beradi.
- Ijara rentabelligiga kvartira narxining kutilayotgan o‘sishini ham qo‘shish kerak.
- O‘zini oqlash muddati — kvartira narxi sof yillik ijara daromadiga bo‘lingani.
- Omonat bilan solishtirish faqat ikkala variant yillik foizda hisoblanganda halol bo‘ladi.
- Hisobdagi raqamlar doim shartli — aynan o‘z kvartirangiz narxi va stavkasini qo‘ying.
