Шартномада уй топширилишининг бир муддати ёзилган эди, устига яна олти ой ўтди, қурувчи эса аниқ тушунтиришсиз топширишни кечиктиряпти. Бу қурилиш босқичида квартира сотиб олган кўпчиликка таниш ҳолат, савол эса доим бир хил: кутиш керакми ёки пулни қайтаришни талаб қилиш керакми?
Нега муддатлар силжийди, шартномада нимага қараш керак, қурувчига қандай ёзма мурожаат қилиш ва сотиб олишдан олдин қурувчини қандай текшириш керак — шуларни кўриб чиқамиз.
Нега қурувчилар муддатларни силжитади
Сабаблар хилма-хил: ишларни тугатишга пул етмаган, коммуникацияларни улашда кечикиш, уйни фойдаланишга топшириш ҳужжатлари билан муаммолар, баъзан эса оддийгина қурувчининг ўзининг ёмон режалаштириши. Қурилиш бир вақтда кўплаб пудратчиларга боғлиқ, ва агар ҳеч бўлмаса биттаси материал ёки иш билан йиқилса, муддат бутун уйда, фақат бир квартирада эмас, силжийди.
Шартномада нимага қараш керак
Аввал топшириш муддати ҳақидаги бандни ва уни бузганда нима бўлишини топинг: товон, жарима, шартномадан воз кечиш ҳуқуқи борми. Таърифлар ҳар хил бўлади — «тахминий муддат» ва «топшириш муддати» бир хил эмас, қурувчилар баъзан шундан фойдаланади. Товон суммалари ва ҳисоблаш шартлари аниқ шартномага боғлиқ, бу ерда ўзингиз тахмин қилмай, ҳуқуқшуносга мурожаат қилинг. Олдиндан одатий сизни ҳимоя қиладиган шартномада нима бўлиши кераклигини билиб, ўз нусхангиз билан солиштириш фойдали.
Қурувчига ёзма мурожаатлар
«Яна бир-икки ой» деган оғзаки ваъдалар баҳсга бориб қолса, ҳеч нарсага арзимайди. Расмий мурожаат ёзинг — хат орқали, қурувчининг қабулхонаси орқали ёки юборилган сана белгиланган ёзишмада. Аниқ сўранг: янги топшириш муддати, кечикиш сабаби, нима қилинган. Бу қурувчини дарров тезлаштирмайди, лекин жиддий суҳбат керак бўлганда ҳужжатли изингиз қолади.
Кутиш ёки пулни қайтаришни талаб қилиш
Бунда ягона жавоб йўқ — қанча пул киритганингизга, уй қанча вақтдан қурилаётганига ва кечикиш қанчалигига боғлиқ. Қурилиш ҳақиқатан давом этаётган бўлса, фақат одатдагидан секинроқ, кўпинча кутиш оқилона: шартномани бекор қилиш ва янги квартира излаш ҳам вақт ва пул. Қурилиш бутунлай тўхтаган ёки йиллар давомида тушунтиришсиз чўзилган бўлса, қайтариш вариантини ўйлаб кўриш керак — шартномангиз бўйича нима ҳуқуқ берилганини ҳуқуқшуносдан аниқлаштиринг. Судга боришдан олдин судлашиш қанча туришини ҳисобланг — баъзан қурувчи билан муросага келиш тезроқ ва арзонроқ чиқади.
Сотиб олишдан олдин қурувчини қандай текшириш керак
Шартнома имзолашдан олдинги текшириш шу каби воқеаларнинг ярмидан қутқаради. Шу қурувчининг бошқа обектларига қаранг — муддатида топширганми, харидорлар нима дейди. Қурувчилар обектлари каталогида бир неча лойиҳани дарров солиштириш қулай, турли сайтлар бўйлаб югуришдан кўра. Ер ҳужжатлари ва қурилиш рухсатномасини сўранг — қурувчи жавобдан қочса, бу ўзи хавотирли белги. Кўчмас мулк ҳужжатларини текширишнинг умумий тамойиллари квартира ҳужжатларини қандай текшириш мақоласида ҳам ёзилган.
| Ҳолат | Одатда оқилона йўл |
|---|---|
| Кичик кечикиш, қурилиш давом этмоқда | Кутиш, янги муддатни белгилаш |
| Бир йилдан ортиқ тушунтиришсиз кечикиш | Қайтаришни ҳуқуқшуносдан баҳолаш |
| Қурилиш бутунлай тўхтаган | Шартномани бекор қилишни жиддий кўриб чиқиш |
Тез-тез учрайдиган хатолар
Биринчи хато — оғзаки ваъдаларга ишониш ва ёзишмани сақламаслик. Иккинчиси — шартномага тушунмасдан йиллаб кутиш. Учинчиси — кичик кечикишда ваҳима қилиб пулни қайтаришни талаб қилиш, ҳолбуки қурилиш ҳақиқатан давом этмоқда ва квартира барибир бўлади.
Қисқа жавоблар
Қурувчи уй топширишни кечиктирса нима қилиш керак
Аввал ёзма равишда янги муддат ва кечикиш сабабини сўранг, шартномадаги қурувчи жавобгарлиги бандига қаранг, кейин вазиятга қараб кутиш ёки қайтаришни талаб қилишни ҳал қилинг.
Кечикиш учун товон тўланадими?
Шартнома шартларига боғлиқ — баъзан жарима ёзилган, баъзан йўқ. Аниқ суммаларни ҳуқуқшуносдан сўранг, ҳужжациз ўзингиз ҳисоблаб бўлмайди.
Сотиб олишдан олдин қурувчи ишончли эканини қандай билиш мумкин
Унинг олдинги обектларига қаранг — муддатида топширилганми, харидорлар нима дейишади. Қурувчилар обектлари каталоги бир неча компанияни дарров солиштиришга ёрдам беради.
Биринчи кечикишда пулни қайтаришни талаб қилиш керакми
Одатда йўқ — қурилишда кичик кечикиш камдан-кам эмас. Шартномани бекор қилишга шошилиш фақат кечикиш катта ва тушунтиришсиз бўлганда мантиқий.
Уй топширилмагунча ҳуқуқни ўтказиш мумкинми?
Кўпинча ҳа, лекин бу шартномага боғлиқ ўз қоидалари ва солиқ масалалари бўлган алоҳида жараён — бу ҳақда интернетдаги кимнингдир маслаҳатига эмас, ҳуқуқшуносга таянинг.
Қисқача
- Шартномадаги топшириш муддати ва уни бузгандаги оқибатлар бандини ўқиб чиқинг.
- Қурувчига ёзма мурожаат қилинг, сана ва жавобларни белгилаб боринг.
- Кичик кечикишни қайтаришни талаб қилишдан кўра кутиш оқилонароқ.
- Узоқ ва тушунтиришсиз кечикишда қайтариш вариантини ҳуқуқшуносдан баҳоланг.
- Муаммолардан кейин эмас, сотиб олишдан олдин қурувчи тарихини текширинг.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
