Тўқсонинчи йиллар қурилишидаги уйда Азиза ошхонасида байрам учун ош пиширишди — бир соатдан кейин бутун квартирада ҳид турарди, болалар ухлайдиган меҳмонхонада эса дераза очиқ бўлса ҳам дим эди. Вентиляцияни текшириш учун уста чақиришди — шахтани анча олдин қуш уялари ва юқори қаватлардан тушган қурилиш чиқиндиси босиб қолгани маълум бўлди. Нега ошхона дим бўлади, дераза очиқ бўлса ҳам, ва агар уйдаги вентиляция ўзи заиф ишласа, тортмани қандай танлаш керак — буни тартиб билан кўриб чиқамиз.
Квартирада вентиляция босим фарқи ҳисобига ишлайди: ҳаво дераза ва эшик ёриқларидан кириб, ошхона ва ҳожатхонадаги шахта — шифт остидаги ўша панжара орқали чиқиб кетади. Плита устидаги тортма — алоҳида қурилма, у буғ, ҳид ва куйикни тезроқ чиқаришга ёрдам беради, лекин фақат шахтанинг ўзи бекилмаган бўлса самарали ишлайди.
Вентиляция тортаётганини қандай текшириш
Асбобларсиз оддий усул: вентиляция панжарасига қоғоз варағи ёки ёниб турган гугурт олиб боринг — тортиш бўлса, қоғоз панжарага ёпишади ёки аланга шахта томон эгилади. Ҳеч нарса бўлмаса — тортиш йўқ ёки заиф, ва ошхонадаги тортма ҳавони бекорга ҳайдайди, у чиқиб кетмайдиган жойга.
Тортмани қувват бўйича қандай танлаш — ҳисоблаймиз
Формула: тортманинг керакли унумдорлиги (м³/соат) = ошхона ҳажми (м³) × 10 (ошхона учун ҳаво алмашинуви нормативи) × 1,3 захира коеффициенти.
Мисол: ошхона 3 × 4 метр, шифт баландлиги 2,7 метр — ҳажми 3 × 4 × 2,7 = 32,4 м³. 32,4 × 10 = 324 м³/соат базавий эҳтиёж, захира билан × 1,3 = 421 м³/соат — шу рақамга қараб тортма модели тавсифидан изланади. Рақамлар шартли, мисол учун — ўзингизникини қўйинг: ҳар бир ошхонанинг майдони ва шифт баландлиги ҳар хил, тўрт конфоркали плитада захира одатда иккиталикдан кўпроқ олинади.
Иккинчи мисол — яхши тортмасиз вақт қанча кетиши: ҳар куни 1,5–2 соат пиширилса, ошхона фақат дераза орқали шамоллатилса, ҳид ва нам ҳаво пиширишдан кейин яна ўртача 2–3 соат сақланади — бу амалиётдан олинган мўлжал, аниқ норма эмас, планировкага боғлиқ.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисобланади | Мисол (рақамлар шартли) |
|---|---|---|
| Ошхона ҳажми | узунлик × кенглик × шифт баландлиги | 3 × 4 × 2,7 = 32,4 м³ |
| Тортманинг базавий унумдорлиги | ошхона ҳажми × 10 | 32,4 × 10 = 324 м³/соат |
| 4 конфоркали плита учун захира билан | базавий × 1,3 | 324 × 1,3 ≈ 421 м³/соат |
Оқма ёки рециркуляцион тортма
Оқма тури ҳавони шахта орқали кўчага чиқаради — самаралироқ, лекин уйдаги вентиляция ҳақиқатан ишлашини талаб қилади. Рециркуляцион тури ҳавони кўмир филтридан ўтказиб, ошхонага қайтаради — шахта билан муаммо бўлган ёки қувур ўтказиш имкони йўқ жойда қўйилади, лекин филтрни мунтазам алмаштириш керак, акс ҳолда тортмадан деярли фойда бўлмайди.
Таниш ҳолат: эски беш қаватли уйнинг юқори қаватидаги квартирада кучли оқма тортма қўйишди, ярим йилдан кейин димликдан шикоят қила бошлашди — пастдаги қўшнилар таъмирда ўзларининг вентиляция панжарасини монтаж кўпиги билан ёпиштириб қўйгани маълум бўлди, ва бир нечта квартирага хизмат қилувчи шахта ишламай қолди. Муаммо ўз кучи билан эмас, уй бошқарув компанияси орқали ҳал қилинди.
Уйда вентиляция тортмаса нима қилиш керак
- Ўз ошхонангиздаги панжара бекилмаганини текширинг — баъзан уни олиб тозалашнинг ўзи етади.
- Стоякдаги қўшнилардан ўзида вентиляцияни ёпиб қўймаганини сўранг — шу тариқа бир нечта квартира бирдан тортишни йўқотади.
- Умумий шахтани тозалаш учун бошқарув компаниясига ариза беринг — бу ижарачининг эмас, уйга хизмат кўрсатишнинг иши.
- Заиф тортишда қўшнилардан ҳид ўз ошхонангизга келмаслиги учун тескари клапанли кучлироқ тортма қўйинг.
- Квартира танлаётган бўлсангиз, вентиляцияни кўриш пайтида гугурт билан текширинг — бу кейинчалик кўчмас мулк сайтларидаги эълонлар орқали орқага қайтиб аниқлашдан тезроқ. Ижарага олаётганда ҳам худди шундай текширинг — квартира ижараси эълонларига рози бўлишдан олдин, ижарада яна нимага қараш кераклиги эса Тошкентда квартира ижараси ҳақидаги мақолада.
Тортма учун электр — бу ҳам ўзингиз эмас
Ошхонадаги кучли тортма — алоҳида юклама, ва розетка эски ёки бошқа асбоблар билан бир линияда бўлса, автомат мунтазам уриб кетиши мумкин. Тортма учун алоҳида линия тортиш ва керакли автомат қўйиш — электрикнинг иши, девор орқали янги сим ўзингиз тортманг. Монтаж учун мутахассисни хизматлар бўлими орқали топиш мумкин.
Кўп учрайдиган хатолар
Тортмани нархи ёки дизайнига қараб, тавсифдаги унумдорликка қарамасдан сотиб олишади — натижада ҳид қолади, пул эса сарфланган. Рециркуляцион тортма қўйиб, кўмир филтрини ҳеч қачон алмаштиришмайди — бир неча ойдан кейин у ҳавони тозаламасдан шунчаки ҳайдайди. Вентиляция шахтаси қўшнилар ёки коммунал хизмат ташвиши, ўзи ҳал бўлади деб ўйлашади — аслида фақат бошқарув компаниясига ариза орқали ҳал бўлади.
Қисқа жавоблар
Дераза очиқ бўлса ҳам ошхона нега дим бўлади?
Дераза ҳаво киришини беради, лекин ишламаётган тортма шахтасиз ҳаво чиқиб кетмайди — очиқ дераза муаммони қисман ҳал қилади, тўлиқ эмас.
Устасиз вентиляция тортишини қандай текшириш мумкин?
Вентиляция панжарасига қоғоз варағи олиб боринг — ёпишса ёки сезиларли эгилса, тортиш бор; реаксия бўлмаса, тортиш йўқ ёки заиф.
12 м² ошхона учун қандай тортма керак?
Ҳажм бўйича ҳисобланади: майдон × шифт баландлиги × 10, захира билан × 1,3 — якуний м³/соат рақами модел тавсифлари билан солиштирилади, ҳисоб мисоли юқорида.
Оқма тортма рециркуляциондан нимаси билан фарқ қилади?
Оқма тури ҳавони шахта орқали кўчага чиқаради ва самаралироқ, рециркуляцион тури ҳавони кўмир филтридан тозалаб хонага қайтаради — шахтага чиқариш имкони бўлмаса қўйилади.
Уйда вентиляция умуман тортмаса нима қилиш керак?
Аввал ўз ошхонангиздаги панжарани текширинг, кейин қўшнилардан сўранг ва умумий шахтани тозалаш учун бошқарув компаниясига ариза беринг — умумий стоякни ўз кучингиз билан тузатиб бўлмайди.
Тортмани оддий розеткага уласа бўладими?
Кам қувватли учун — ҳа, кучли тортма учун электрик билан алоҳида линия яхшироқ, айниқса ошхонадаги симлар эски бўлса.
Қисқача
- Ошхонадаги димлик кўпинча шахтадаги заиф тортишдан, дераза кам очилганидан эмас.
- Тортишни устачақирмасдан панжара олдида қоғоз варағи билан текшириш мумкин.
- Тортма қуввати ошхона ҳажмидан ҳисобланади, нархига қараб кўз билан танланмайди.
- Оқма тортма самаралироқ, лекин ишлайдиган шахтага боғлиқ, рециркуляцион тур мунтазам филтр алмаштиришни талаб қилади.
- Умумий вентиляция шахтасини бошқарув компанияси тузатади, ижарачи ўз қўли билан эмас.
- Кучли тортма учун электр линиясини фақат электрик тортади.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
