To‘qsoninchi yillar qurilishidagi uyda Aziza oshxonasida bayram uchun osh pishirishdi — bir soatdan keyin butun kvartirada hid turardi, bolalar uxlaydigan mehmonxonada esa deraza ochiq bo‘lsa ham dim edi. Ventilyatsiyani tekshirish uchun usta chaqirishdi — shaxtani ancha oldin qush uyalari va yuqori qavatlardan tushgan qurilish chiqindisi bosib qolgani ma’lum bo‘ldi. Nega oshxona dim bo‘ladi, deraza ochiq bo‘lsa ham, va agar uydagi ventilyatsiya o‘zi zaif ishlasa, tortmani qanday tanlash kerak — buni tartib bilan ko‘rib chiqamiz.
Kvartirada ventilyatsiya bosim farqi hisobiga ishlaydi: havo deraza va eshik yoriqlaridan kirib, oshxona va hojatxonadagi shaxta — shift ostidagi o‘sha panjara orqali chiqib ketadi. Plita ustidagi tortma — alohida qurilma, u bug‘, hid va kuyikni tezroq chiqarishga yordam beradi, lekin faqat shaxtaning o‘zi bekilmagan bo‘lsa samarali ishlaydi.
Ventilyatsiya tortayotganini qanday tekshirish
Asboblarsiz oddiy usul: ventilyatsiya panjarasiga qog‘oz varag‘i yoki yonib turgan gugurt olib boring — tortish bo‘lsa, qog‘oz panjaraga yopishadi yoki alanga shaxta tomon egiladi. Hech narsa bo‘lmasa — tortish yo‘q yoki zaif, va oshxonadagi tortma havoni bekorga haydaydi, u chiqib ketmaydigan joyga.
Tortmani quvvat bo‘yicha qanday tanlash — hisoblaymiz
Formula: tortmaning kerakli unumdorligi (m³/soat) = oshxona hajmi (m³) × 10 (oshxona uchun havo almashinuvi normativi) × 1,3 zaxira koeffitsienti.
Misol: oshxona 3 × 4 metr, shift balandligi 2,7 metr — hajmi 3 × 4 × 2,7 = 32,4 m³. 32,4 × 10 = 324 m³/soat bazaviy ehtiyoj, zaxira bilan × 1,3 = 421 m³/soat — shu raqamga qarab tortma modeli tavsifidan izlanadi. Raqamlar shartli, misol uchun — o‘zingiznikini qo‘ying: har bir oshxonaning maydoni va shift balandligi har xil, to‘rt konforkali plitada zaxira odatda ikkitalikdan ko‘proq olinadi.
Ikkinchi misol — yaxshi tortmasiz vaqt qancha ketishi: har kuni 1,5–2 soat pishirilsa, oshxona faqat deraza orqali shamollatilsa, hid va nam havo pishirishdan keyin yana o‘rtacha 2–3 soat saqlanadi — bu amaliyotdan olingan mo‘ljal, aniq norma emas, planirovkaga bog‘liq.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblanadi | Misol (raqamlar shartli) |
|---|---|---|
| Oshxona hajmi | uzunlik × kenglik × shift balandligi | 3 × 4 × 2,7 = 32,4 m³ |
| Tortmaning bazaviy unumdorligi | oshxona hajmi × 10 | 32,4 × 10 = 324 m³/soat |
| 4 konforkali plita uchun zaxira bilan | bazaviy × 1,3 | 324 × 1,3 ≈ 421 m³/soat |
Oqma yoki retsirkulyatsion tortma
Oqma turi havoni shaxta orqali ko‘chaga chiqaradi — samaraliroq, lekin uydagi ventilyatsiya haqiqatan ishlashini talab qiladi. Retsirkulyatsion turi havoni ko‘mir filtridan o‘tkazib, oshxonaga qaytaradi — shaxta bilan muammo bo‘lgan yoki quvur o‘tkazish imkoni yo‘q joyda qo‘yiladi, lekin filtrni muntazam almashtirish kerak, aks holda tortmadan deyarli foyda bo‘lmaydi.
Tanish holat: eski besh qavatli uyning yuqori qavatidagi kvartirada kuchli oqma tortma qo‘yishdi, yarim yildan keyin dimlikdan shikoyat qila boshlashdi — pastdagi qo‘shnilar ta’mirda o‘zlarining ventilyatsiya panjarasini montaj ko‘pigi bilan yopishtirib qo‘ygani ma’lum bo‘ldi, va bir nechta kvartiraga xizmat qiluvchi shaxta ishlamay qoldi. Muammo o‘z kuchi bilan emas, uy boshqaruv kompaniyasi orqali hal qilindi.
Uyda ventilyatsiya tortmasa nima qilish kerak
- O‘z oshxonangizdagi panjara bekilmaganini tekshiring — ba’zan uni olib tozalashning o‘zi yetadi.
- Stoyakdagi qo‘shnilardan o‘zida ventilyatsiyani yopib qo‘ymaganini so‘rang — shu tariqa bir nechta kvartira birdan tortishni yo‘qotadi.
- Umumiy shaxtani tozalash uchun boshqaruv kompaniyasiga ariza bering — bu ijarachining emas, uyga xizmat ko‘rsatishning ishi.
- Zaif tortishda qo‘shnilardan hid o‘z oshxonangizga kelmasligi uchun teskari klapanli kuchliroq tortma qo‘ying.
- Kvartira tanlayotgan bo‘lsangiz, ventilyatsiyani ko‘rish paytida gugurt bilan tekshiring — bu keyinchalik ko‘chmas mulk saytlaridagi e’lonlar orqali orqaga qaytib aniqlashdan tezroq. Ijaraga olayotganda ham xuddi shunday tekshiring — kvartira ijarasi e’lonlariga rozi bo‘lishdan oldin, ijarada yana nimaga qarash kerakligi esa Toshkentda kvartira ijarasi haqidagi maqolada.
Tortma uchun elektr — bu ham o‘zingiz emas
Oshxonadagi kuchli tortma — alohida yuklama, va rozetka eski yoki boshqa asboblar bilan bir liniyada bo‘lsa, avtomat muntazam urib ketishi mumkin. Tortma uchun alohida liniya tortish va kerakli avtomat qo‘yish — elektrikning ishi, devor orqali yangi sim o‘zingiz tortmang. Montaj uchun mutaxassisni xizmatlar bo‘limi orqali topish mumkin.
Ko‘p uchraydigan xatolar
Tortmani narxi yoki dizayniga qarab, tavsifdagi unumdorlikka qaramasdan sotib olishadi — natijada hid qoladi, pul esa sarflangan. Retsirkulyatsion tortma qo‘yib, ko‘mir filtrini hech qachon almashtirishmaydi — bir necha oydan keyin u havoni tozalamasdan shunchaki haydaydi. Ventilyatsiya shaxtasi qo‘shnilar yoki kommunal xizmat tashvishi, o‘zi hal bo‘ladi deb o‘ylashadi — aslida faqat boshqaruv kompaniyasiga ariza orqali hal bo‘ladi.
Qisqa javoblar
Deraza ochiq bo‘lsa ham oshxona nega dim bo‘ladi?
Deraza havo kirishini beradi, lekin ishlamayotgan tortma shaxtasiz havo chiqib ketmaydi — ochiq deraza muammoni qisman hal qiladi, to‘liq emas.
Ustasiz ventilyatsiya tortishini qanday tekshirish mumkin?
Ventilyatsiya panjarasiga qog‘oz varag‘i olib boring — yopishsa yoki sezilarli egilsa, tortish bor; reaksiya bo‘lmasa, tortish yo‘q yoki zaif.
12 m² oshxona uchun qanday tortma kerak?
Hajm bo‘yicha hisoblanadi: maydon × shift balandligi × 10, zaxira bilan × 1,3 — yakuniy m³/soat raqami model tavsiflari bilan solishtiriladi, hisob misoli yuqorida.
Oqma tortma retsirkulyatsiondan nimasi bilan farq qiladi?
Oqma turi havoni shaxta orqali ko‘chaga chiqaradi va samaraliroq, retsirkulyatsion turi havoni ko‘mir filtridan tozalab xonaga qaytaradi — shaxtaga chiqarish imkoni bo‘lmasa qo‘yiladi.
Uyda ventilyatsiya umuman tortmasa nima qilish kerak?
Avval o‘z oshxonangizdagi panjarani tekshiring, keyin qo‘shnilardan so‘rang va umumiy shaxtani tozalash uchun boshqaruv kompaniyasiga ariza bering — umumiy stoyakni o‘z kuchingiz bilan tuzatib bo‘lmaydi.
Tortmani oddiy rozetkaga ulasa bo‘ladimi?
Kam quvvatli uchun — ha, kuchli tortma uchun elektrik bilan alohida liniya yaxshiroq, ayniqsa oshxonadagi simlar eski bo‘lsa.
Qisqacha
- Oshxonadagi dimlik ko‘pincha shaxtadagi zaif tortishdan, deraza kam ochilganidan emas.
- Tortishni ustachaqirmasdan panjara oldida qog‘oz varag‘i bilan tekshirish mumkin.
- Tortma quvvati oshxona hajmidan hisoblanadi, narxiga qarab ko‘z bilan tanlanmaydi.
- Oqma tortma samaraliroq, lekin ishlaydigan shaxtaga bog‘liq, retsirkulyatsion tur muntazam filtr almashtirishni talab qiladi.
- Umumiy ventilyatsiya shaxtasini boshqaruv kompaniyasi tuzatadi, ijarachi o‘z qo‘li bilan emas.
- Kuchli tortma uchun elektr liniyasini faqat elektrik tortadi.
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
