Талаба Мирзо Улуғбекда икки хонали квартирани ўз номига олди, бир ойдан кейин эса камроқ тўлаш учун иккинчи хонани дўстига қайта берди. Хўжайин буни тасодифан, жумракни текширгани келганда билиб қолди, ва суҳбат ёқимсиз бўлди — шартномада фақат битта ижарачи ёзилган эди. Квартирани бошқа одамга қайта бериш мумкинми ва бу қачон қонуний?
Ёлғиз яшаш қиммат, қўшни билан эса икки баравар арзон, шу сабаб ҳолат жуда одатий. Савол ғоянинг ҳалоллигида эмас, хўжайин бундан хабардорми ва шартномада нима ёзилганида.
Субижара оддий сўзларда нима
Субижара — хўжайиндан квартира ижарага олган одам уни ёки бир қисмини бошқа одамга ўзи ижарага бериши. У расман янги ижарачи учун "хўжайин"га айланади, аслида эса ҳақиқий эгаси олдида ижарачи бўлиб қолади.
Хўжайин рухсатисиз квартирани қайта бериш мумкинми
Йўқ, эгаси розилигисиз квартирани қайта бериш мумкин эмас, ўзингиз тўловни вақтида қилиб турсангиз ҳам. Деярли ҳар бир шартномада ёзма рухсациз субижара тақиқланган банди бор — банд бўлмаса ҳам, рухсатни алоҳида олиш керак, оғзаки етарли эмас.
— Хўжайин билиб қоладими? — Одатда ҳа: қўшнилар айтади, ҳисоблагич бошқача suv сарфини кўрсатади, ёки ўзи текширгани келиб қолади. Шунда шартнома муддатидан олдин бекор қилиниши, гаров эса тўлиқ ушлаб қолиниши мумкин. Арзонроқ йўл — ижара эълонларидан икки кишига мос квартира излаш, кейин рухсациз қайта беришдан муаммо чиқишидан кўра.
Хўжайин рухсат берса, субижарани қандай расмийлаштириш керак
Эгаси қарши бўлмаса ҳам, келишув ёзма мустаҳкамланиши керак — асосий шартномада алоҳида банд ёки қўшимча келишув сифатида, худди Тошкентда квартира ижарага олишда тавсия этилгандек. Хўжайин олдида ким тўлов учун жавобгар эканини ёзинг: бу доим биринчи ижарачи, пулни қўшни тўласа ҳам.
Қайта берувчи нимадан хавф олади
Асосий хавф — бир вақтда иккита қарз билан қолиш. Субижарадаги қўшни ўз улушини тўламай кўчиб кеца, хўжайин билан биринчи ижарачи гаплашади — шартнома унга ёзилган. Иккинчи хавф: хўжайин шартномани бекор қилади, иккови бирдан кўчишга мажбур бўлади.
Субижара орқали олувчи нимадан хавф олади
Субижарачининг одатда ҳақиқий хўжайин билан тўғридан-тўғри шартномаси йўқ — демак, ҳуқуқи камроқ. Биринчи ижарачи тўлашни тўхтаца, иккови бирдан кўчирилиши мумкин, улушини вақтида тўлаганига қарамай.
Субижара фойдалими, қандай ҳисоблаш керак
Формула сўзлар билан: ойлик тежаш = квартиранинг тўлиқ ижараси минус субижарадаги сизнинг улушингиз.
Мисол: квартира тўлиқ 3 200 000 сўм, икковлаб ҳар бири 1 700 000 сўм тўлайди — ярмидан 100 000 кўп, биринчи ижарачининг хавфи учун. Ёлғиз яшашга нисбатан тежаш — ойига 1 500 000 сўм. Рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг.
Иккинчи мисол: хўжайиннинг ёзма розилигисиз субижара икки ойдан кейин бузилган, 2 000 000 сўмлик гаров тўлиқ ушлаб қолинган — бундай ҳолатда кутилган тежаш тўғридан-тўғри зарарга айланган. Низо чуқурлашса, юрист нархини хизматлар бўлими орқали олдиндан тахминланг.
| Ҳолат | Хўжайин олдида ким жавобгар | Хавф |
|---|---|---|
| Ёзма розилиги билан субижара | Биринчи ижарачи | Паст |
| Оғзаки розилиги билан субижара | Биринчи ижарачи | Ўрта |
| Рухсациз субижара | Биринчи ижарачи, бекор қилиш хавфи | Юқори |
Тез-тез учрайдиган хатолар
Хўжайин розилигисиз қайта беришади, билмай қолади деб умид қилиб. Шартномада ким тўлов учун жавобгарлигини ёзишмайди. Субижарадаги қўшнининг оғзаки сўзига ишонишади, тилхациз. Хона беришдан олдин субижара рухсат этилганми, текширишмайди. Яширинча қайта беришдан кўра икки кишига очиқ ижарага бериш эълонини жойлаштириш осонроқ.
Қисқа жавоблар
Ижарага олинган квартирани бошқа одамга қайта бериш мумкинми?
Фақат квартира эгасининг ёзма розилиги билан. Рухсациз субижара шартномани бузади ва муддатидан олдин бекор қилинишига олиб келиши мумкин.
Хўжайин рухсациз субижарани билиб қолса нима бўлади?
У шартномани муддатидан олдин бекор қилиш ва гаровни ушлаб қолиш ҳуқуқига эга. Бунда суҳбат олдиндан сўрагандан анча қаттиқроқ бўлади.
Субижарада тўлов учун ким жавобгар?
Ҳақиқий хўжайин олдида доим биринчи ижарачи жавобгар, пулни амалда субижарачи тўласа ҳам.
Асосий ижарачи кўчиб кеца, субижарачининг ҳуқуқи борми?
Одатда ҳуқуқи кам, чунки эгаси билан тўғридан-тўғри шартномаси йўқ. Биринчи ижарачи билан бирга кўчирилиши мумкин.
Субижарани қандай тўғри расмийлаштириш керак?
Хўжайиндан ёзма розилик олиш, асосий шартномага банд қўшиш ва субижарачи билан сумма ва муддат кўрсатилган алоҳида келишув тузиш.
Қисқача
- Субижара — ижарачининг квартирани бошқа одамга қайта бериши
- Хўжайиннинг ёзма розилигисиз квартирани қайта бериш мумкин эмас
- Эгаси олдида доим биринчи ижарачи жавобгар бўлади
- Субижарачининг одатда оддий ижарачидан ҳуқуқи камроқ
- Субижарадан кутилган тежаш ёзма шартларсиз зарарга айланиши мумкин
- Субижара шартларини доим алоҳида ёзма келишувда қайд қилинг
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
