Talaba Mirzo Ulug‘bekda ikki xonali kvartirani o‘z nomiga oldi, bir oydan keyin esa kamroq to‘lash uchun ikkinchi xonani do‘stiga qayta berdi. Xo‘jayin buni tasodifan, jumrakni tekshirgani kelganda bilib qoldi, va suhbat yoqimsiz bo‘ldi — shartnomada faqat bitta ijarachi yozilgan edi. Kvartirani boshqa odamga qayta berish mumkinmi va bu qachon qonuniy?
Yolg‘iz yashash qimmat, qo‘shni bilan esa ikki baravar arzon, shu sabab holat juda odatiy. Savol g‘oyaning halolligida emas, xo‘jayin bundan xabardormi va shartnomada nima yozilganida.
Subijara oddiy so‘zlarda nima
Subijara — xo‘jayindan kvartira ijaraga olgan odam uni yoki bir qismini boshqa odamga o‘zi ijaraga berishi. U rasman yangi ijarachi uchun "xo‘jayin"ga aylanadi, aslida esa haqiqiy egasi oldida ijarachi bo‘lib qoladi.
Xo‘jayin ruxsatisiz kvartirani qayta berish mumkinmi
Yo‘q, egasi roziligisiz kvartirani qayta berish mumkin emas, o‘zingiz to‘lovni vaqtida qilib tursangiz ham. Deyarli har bir shartnomada yozma ruxsatsiz subijara taqiqlangan bandi bor — band bo‘lmasa ham, ruxsatni alohida olish kerak, og‘zaki yetarli emas.
— Xo‘jayin bilib qoladimi? — Odatda ha: qo‘shnilar aytadi, hisoblagich boshqacha suv sarfini ko‘rsatadi, yoki o‘zi tekshirgani kelib qoladi. Shunda shartnoma muddatidan oldin bekor qilinishi, garov esa to‘liq ushlab qolinishi mumkin. Arzonroq yo‘l — ijara e’lonlaridan ikki kishiga mos kvartira izlash, keyin ruxsatsiz qayta berishdan muammo chiqishidan ko‘ra.
Xo‘jayin ruxsat bersa, subijarani qanday rasmiylashtirish kerak
Egasi qarshi bo‘lmasa ham, kelishuv yozma mustahkamlanishi kerak — asosiy shartnomada alohida band yoki qo‘shimcha kelishuv sifatida, xuddi Toshkentda kvartira ijaraga olishda tavsiya etilgandek. Xo‘jayin oldida kim to‘lov uchun javobgar ekanini yozing: bu doim birinchi ijarachi, pulni qo‘shni to‘lasa ham.
Qayta beruvchi nimadan xavf oladi
Asosiy xavf — bir vaqtda ikkita qarz bilan qolish. Subijaradagi qo‘shni o‘z ulushini to‘lamay ko‘chib ketsa, xo‘jayin bilan birinchi ijarachi gaplashadi — shartnoma unga yozilgan. Ikkinchi xavf: xo‘jayin shartnomani bekor qiladi, ikkovi birdan ko‘chishga majbur bo‘ladi.
Subijara orqali oluvchi nimadan xavf oladi
Subijarachining odatda haqiqiy xo‘jayin bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomasi yo‘q — demak, huquqi kamroq. Birinchi ijarachi to‘lashni to‘xtatsa, ikkovi birdan ko‘chirilishi mumkin, ulushini vaqtida to‘laganiga qaramay.
Subijara foydalimi, qanday hisoblash kerak
Formula so‘zlar bilan: oylik tejash = kvartiraning to‘liq ijarasi minus subijaradagi sizning ulushingiz.
Misol: kvartira to‘liq 3 200 000 so‘m, ikkovlab har biri 1 700 000 so‘m to‘laydi — yarmidan 100 000 ko‘p, birinchi ijarachining xavfi uchun. Yolg‘iz yashashga nisbatan tejash — oyiga 1 500 000 so‘m. Raqamlar shartli, o‘zingiznikini qo‘ying.
Ikkinchi misol: xo‘jayinning yozma roziligisiz subijara ikki oydan keyin buzilgan, 2 000 000 so‘mlik garov to‘liq ushlab qolingan — bunday holatda kutilgan tejash to‘g‘ridan-to‘g‘ri zararga aylangan. Nizo chuqurlashsa, yurist narxini xizmatlar bo‘limi orqali oldindan taxminlang.
| Holat | Xo‘jayin oldida kim javobgar | Xavf |
|---|---|---|
| Yozma roziligi bilan subijara | Birinchi ijarachi | Past |
| Og‘zaki roziligi bilan subijara | Birinchi ijarachi | O‘rta |
| Ruxsatsiz subijara | Birinchi ijarachi, bekor qilish xavfi | Yuqori |
Tez-tez uchraydigan xatolar
Xo‘jayin roziligisiz qayta berishadi, bilmay qoladi deb umid qilib. Shartnomada kim to‘lov uchun javobgarligini yozishmaydi. Subijaradagi qo‘shnining og‘zaki so‘ziga ishonishadi, tilxatsiz. Xona berishdan oldin subijara ruxsat etilganmi, tekshirishmaydi. Yashirincha qayta berishdan ko‘ra ikki kishiga ochiq ijaraga berish e’lonini joylashtirish osonroq.
Qisqa javoblar
Ijaraga olingan kvartirani boshqa odamga qayta berish mumkinmi?
Faqat kvartira egasining yozma roziligi bilan. Ruxsatsiz subijara shartnomani buzadi va muddatidan oldin bekor qilinishiga olib kelishi mumkin.
Xo‘jayin ruxsatsiz subijarani bilib qolsa nima bo‘ladi?
U shartnomani muddatidan oldin bekor qilish va garovni ushlab qolish huquqiga ega. Bunda suhbat oldindan so‘ragandan ancha qattiqroq bo‘ladi.
Subijarada to‘lov uchun kim javobgar?
Haqiqiy xo‘jayin oldida doim birinchi ijarachi javobgar, pulni amalda subijarachi to‘lasa ham.
Asosiy ijarachi ko‘chib ketsa, subijarachining huquqi bormi?
Odatda huquqi kam, chunki egasi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomasi yo‘q. Birinchi ijarachi bilan birga ko‘chirilishi mumkin.
Subijarani qanday to‘g‘ri rasmiylashtirish kerak?
Xo‘jayindan yozma rozilik olish, asosiy shartnomaga band qo‘shish va subijarachi bilan summa va muddat ko‘rsatilgan alohida kelishuv tuzish.
Qisqacha
- Subijara — ijarachining kvartirani boshqa odamga qayta berishi
- Xo‘jayinning yozma roziligisiz kvartirani qayta berish mumkin emas
- Egasi oldida doim birinchi ijarachi javobgar bo‘ladi
- Subijarachining odatda oddiy ijarachidan huquqi kamroq
- Subijaradan kutilgan tejash yozma shartlarsiz zararga aylanishi mumkin
- Subijara shartlarini doim alohida yozma kelishuvda qayd qiling
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
