Товар таннархини қандай ҳисоблаш — нарх қўйишдан олдин жавоб бериш керак бўлган биринчи савол. Таннарх — бу сиз сотгунга қадар битта дона сизга қанчага тушгани. Фақат харид эмас: яна етказиш, қадоқ, бузилгани, сизнинг вақтингиз ва ижаранинг улуши.
Хато деярли ҳаммада бир хил: харидни ҳисоблашади, устама қўшишади ва хурсанд бўлишади. Ой охирида эса пул йўқ. Чунки ижарани, бензинни, синган банкани ва етказиб берувчига бориб келган икки соатни ҳеч ким ҳисобга қўшмаган.
Таннархни қандай ҳисоблаш: тўғридан-тўғри ва билвосита харажатлар
Харажатлар иккита уюмга бўлинади, уларни чалкаштирмаслик керак.
Тўғридан-тўғри — товар миқдори билан бирга ўсадиганлари. Икки баробар кўп сотдингиз — икки баробар кўп сарфладингиз. Бу харид, хомашё, қадоқ, тўлов қабули комиссияси, харидорга етказиб бериш, устага ишбай тўлов.
Билвосита — сиз бирор нарса сотдингизми ёки йўқми, барибир кетадиганлари. Ижара, ёруғлик, интернет, сотувчи маоши, реклама, чиқинди олиб кетиш. Улар бир ойда нуқтадан ўтган бутун товарга тақсимланади.
Кундалик қоида: тўғридан-тўғри харажатни дарров донага ҳисоблайсиз, билвоситасини — ой бўйича тақсимлайсиз. Иккала уюмни мураккаб дастурларсиз қандай юритиш кичик бизнес бухгалтериясини қандай юритиш материалида ёзилган.
Ижара ва иш ҳақи таннархга қандай тушади
Энг кўп бериладиган савол: ижарани товар таннархига қўшиш керакми. Нарх учун — ҳа, акс ҳолда қанча сотиш кераклигини тушунмайсиз. Ҳисоб оддий: ойлик доимий харажатни бир ойда ҳақиқатда сотадиган дона сонига бўласиз. Битта донага тўғри келадиган улуш чиқади.
Бу ерда тузоқ бор. Хоҳлаган ҳажмга бўлсангиз-у, икки баробар кам соцангиз, улуш икки баробар катта чиқади — демак, сиз шу вақтгача зарарга сотгансиз. Шунинг учун орзуга эмас, эҳтиёткор рақамга бўлинг. Ижаранинг ўзи ҳам ўзгарувчан: яқин атрофда ижарага бериладиган жойларга қанча сўрашаётганини кўринг ва нарх ўзгарган ҳар сафар улушни қайта ҳисобланг.
Ўз иш ҳақингиз ҳам харажат. Прилавка ортида ўн икки соат ўзингиз турсангиз, ҳеч бўлмаса одам ёлласангиз берадиган суммани ўзингизга қўйинг. Акс ҳолда бизнес таътилга чиқиш керак бўлган кунгача фойдали бўлиб кўринади.
Йўқотиш, нуқсон ва муддати ўтгани
Товар бузилади, синади, йўқолади ва шунчаки сотилмайди. Бу «тасодиф» эмас, олдиндан ҳисобга олинадиган оддий харажат моддаси.
Ҳисоб шундай: партиянинг қанча қисми йўқотишга кетишини кўрасиз ва партия таннархини бутун миқдорга эмас, ҳақиқатда сотилганига бўласиз. Озиқ-овқат ва гулда бу улуш сезиларли, темирда — кичик. Ўз рақамингизни ҳисобдан чиқаришларни ёзиб борсангиз, бир-икки ойда биласиз: буни содда қилиб қандай йўлга қўйиш озиқ-овқат дўконини қандай очиш материалида кўрсатилган.
Хизматда йўқотишнинг бошқа қиёфаси бор: қайта ишлаш, бузилган материал, эшигини очмаган мижозникига бориб келиш. Бундай соатлар ҳам сизнинг вақтингиз билан тўланган, уларни қўшиш керак.
Етказиб бериш: ўзиники ва бегонаси
Омборгача ва харидоргача етказиш — ҳар хил қатор, лекин иккаласи ҳам сизники. Ўзингиз ташисангиз, бензинни, машина эскиришини ва ўз вақтингизни ҳисобланг. «Аллақачон бор» машина бепул эмас: у эскиради, таъмирда эса сиз кунларни йўқотасиз. Ишчи транспорт харажати қандай ҳисобланиши юк ташиш учун машина материалида ёзилган.
Товар четдан бўлса, партия нархи харид кунидаги курсга боғлиқ. Янги курсдаги янги партия — бу бошқа таннарх, ҳатто қути ўша бўлса ҳам. Валюта курсини қўлда ушлаб туринг ва эски қолдиқни орқадан қайта ҳисобламанг — ҳисобдаги чалкашлик тежамдан қиммат тушади.
Хизмат таннархи қандай ҳисобланади
Хизматда асосий харажат — вақт. Аввал иш соатингиз қийматини аниқланг: бир ойда олмоқчи бўлган суммани ҳақиқатда ишлайдиган соатларга бўлинг. Ҳаммасига эмас, сота оладиганларига: йўл, музокара ва мижоз қидириш фақат буюртма нархи орқали тўланади.
Кейин қўшасиз: ишга кетган соат, материал, йўл, асбоб эскириши, устахона ижарасининг улуши, тўлов қабули комиссияси. Битта буюртма таннархи чиқади. Кейин устама қўшасиз — бу қандай қилиниши товар ёки хизматга нарх қандай қўйилади материалида батафсил.
Ҳисоб намунаси
Қуйидаги рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг. Партия — 100 дона товар.
| Харажат қатори | Партияга | Бир донага |
|---|---|---|
| Товар хариди | 2 000 000 | 20 000 |
| Партияни нуқтага келтириш | 150 000 | 1 500 |
| Қадоқ, пакет, нарх ёрлиғи | 50 000 | 500 |
| Ижара ва иш ҳақи улуши | 400 000 | 4 000 |
| Йўқотишсиз жами | 2 600 000 | 26 000 |
| Йўқотиш билан: 100 эмас, 97 дона сотилди | 2 600 000 | тахминан 26 800 |
20 000 билан деярли 27 000 орасидаги фарқ — бошловчилар қулайдиган жарлик ана шу. Устамани хариддан ҳисобласангиз, учдан бир топаётгандек туюлади. Аслида сизда бензинга зўрға қолади.
Таннарх нима учун паст кўрсатилади
- Фақат харидни ҳисоблаб, етказиш, қадоқ ва карта комиссиясини унутишади.
- Ўз вақтини ҳисобга қўшишмайди: хизматда бу барча сарфнинг ярми.
- Доимий харажатни ҳақиқий эмас, хоҳланган савдо ҳажмига бўлишади.
- Йўқотиш ва ҳисобдан чиқаришни, айниқса тез бузиладиган товарда, ҳисобга олишмайди.
- Етказиб берувчи нархни оширгандан кейин ҳам эски харид нархини олишади.
- Ҳар куни такрорланадиган майдаларни унутишади: пакет, чек, мижозлар учун suv, чиқинди.
Қисқа жавоблар
Ижара товар таннархига кирадими
Нарх белгилаш учун — ҳа, донага тўғри келадиган улуш сифатида. Ойлик доимий харажатни савдонинг эҳтиёткор баҳосига бўлинг. Бухгалтерия ҳисоботларида бундай харажат ўз қоидалари бўйича юритилади, лекин «бир донага қанча сўрай» деган қарор учун айнан шундай ҳисобланади.
Таннархни қанчалик тез-тез қайта ҳисоблаш керак
Ҳар янги харидда ва ижара, курс ёки иш ҳақи сезиларли ўзгарганда. Харид барқарор бўлса, нархлар билан бирга ойда бир марта қайта ҳисоблаш етади.
Таннарх бозор нархидан баланд чиқса нима қилиш керак
Ортиқча харажат қаерда эканини қидиринг: қиммат логистика, қиммат етказиб берувчидан майда партия, катта йўқотиш, ўта қиммат ижара. Қисқартиришнинг иложи бўлмаса, демак бу соҳада нарх билан рақобат қила олмайсиз — бошқа таклиф ёки бошқа товар керак.
Очилишдан олдин таннархни ҳисоблаш шартми
Албатта, ҳеч бўлмаса уч-беш асосий позиция бўйича. Бусиз нолга чиқиш учун қанча савдо кераклигини тушуниб бўлмайди: бу ҳисоб оддий бизнес-режани қандай тузиш материалининг бир қисми.
Қисқача
- Таннарх — харид устига етказиш, қадоқ, йўқотиш, ижара улуши ва сизнинг вақтингиз.
- Тўғридан-тўғри харажат донага ҳисобланади, билвоситаси ойлик ҳажмга тақсимланади.
- Доимий харажатни хоҳланган эмас, эҳтиёткор савдо ҳажмига бўлинг.
- Хизматда асосий харажат — иш соатингиз, уни пулда баҳолаш керак.
- Ҳар янги харид ва курс ўзгаришида таннархни қайта ҳисобланг.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
