Квартирага ишончноманинг хавфлари қандай ва уларни қандай камайтириш мумкин
Квартирага ишончноманинг асосий хавфлари — вакилнинг ваколатидан ошиб кетиши, ишончнома берувчи вафот этганда ҳужжатнинг автоматик кучини йўқотиши ва муддати ўтган ёки бекор қилинган ишончномадан савдода фойдаланиш. Буларни камайтириш йўли бир хил: ваколатларни аниқ ёзиш, муддатни белгилаш ва шартнома имзолашдан олдин ишончномани текшириш.
Умида Дубайга жўнашдан олдин Тошкентдаги квартирани бошқариш учун амакиваччасига ишончнома берди, икки йилдан кейин эса қўшнилардан тасодифан квартира унинг хабарисиз харидорларга кўрсатилаётганини билиб қолди. Расман акасининг квартирани кўрсатишга ҳуқуқи бор эди — шунчаки буни фақат ижара учун эмас, сотиш учун ҳам қилаётганини унутган эди.
Квартирага ишончноманинг қандай хавфлари бўлади
Хавфлар уч гуруҳга бўлинади: ишончнома берувчи учун хавф — ваколатлар кенг ёзилса, квартираси устидан назоратни йўқотиши мумкин; вакил учун хавф — ҳуқуқлари чегарасини тушунмаслиги мумкин; ва харидор учун хавф — ишончномани текширмаса, пулсиз қолиши мумкин.
Ишончнома бекор қилиниши, савдо эса аллақачон бошланган бўлиши хавфи
Ишончнома берувчи ишончномани исталган вақтда, сабабини тушунтирмасдан бекор қилиш ҳуқуқига эга — ва шундан кейин вакилнинг барча ҳаракатлари қонунсиз бўлиб қолади. Бу ишончнома берувчи учун ҳимоя, харидор учун эса хавф. Ишончномани имзолашдан бевосита олдин нотариусда текшириш — мажбурий қадам.
Ишончнома берувчининг вафоти хавфи
Ишончнома расман муддати тугамаган бўлса ҳам, ишончнома берувчи вафот этган заҳоти кучини йўқотади. Агар у узоқда бўлса ва узоқ вақт алоқа бўлмаса, вакил ва харидор ҳолат ўзгарганини дарҳол билмаслиги мумкин — шундан ҳуқуқий жиҳатдан кучсиз бўлган савдо хавфи келиб чиқади.
Вакилнинг ваколатидан ошиб кетиши хавфи
Ишончномада «квартирани кўрсатиш ва музокара олиб бориш» деб ёзилган бўлса-ю, вакил олди-сотди шартномасини имзоласа, бундай савдо бекор қилиниши мумкин. Аниқ ваколатлар рўйхати — барча иштирокчиларни ҳимоя қилиш воситаси. Сотиш ёки ижара эълонини ваколатдан ошмасдан ҳам жойлаштириш мумкин — эълон бериш бўлими орқали, агар бу ҳуқуқ ишончномада аниқ кўрсатилган бўлса.
Савдодан олдин ишончномани қандай текшириш керак
Вакил билан ҳар қандай шартнома имзолашдан олдин нотариусдан ишончноманинг бугунги кунга амал қилаётганини, бекор қилинмаганини ва муддати ўтмаганини тасдиқлашни сўраш керак. Қўшимча равишда обектнинг ўзини сайтдаги кўчмас мулк бўлимидаги эълон билан солиштириб, фақат сўзларга таянмаслик мумкин.
Эҳтиёциз ишончномада нимани йўқотиш мумкинлигини қандай ҳисоблаш керак
Формула: эҳтимолий йўқотиш = квартира нархи (савдо ҳақиқий эмас деб топилса) + суд харажатлари + тергов вақтида бой берилган фойда. Мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг): квартира 400 000 000 сўм туради, юридик хизматлар — 8 000 000 сўм, тергов олти ой давом этди, ойига 3 000 000 сўмлик ижара — бу яна 18 000 000 сўм бой берилган фойда. Жами хавф ишончноманинг ўзи нархидан анча катта суммани қамраб олади.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Хавф остидаги квартира нархи | бозор қиймати | 400 000 000 сўм |
| Суд жараёнидаги юридик харажат | юрист хизмати бўйича | 8 000 000 сўм |
| Бой берилган фойда | ойлик ижара × тергов муддати | 18 000 000 сўм |
Ишончнома билан квартира сотиб олишни режалаштирсангиз, харажатларни уй-жой харажатлари калкуляторида ҳисоблаб кўринг — юридик текширувга захирани олдиндан қолдирган маъқул.
Квартирага ишончномада тез-тез учрайдиган хатолар
Биринчи хато — «ҳаммасига ва абадий» муддациз ишончнома. Иккинчиси — харидор ишончномани нотариусда текширмасдан, вакил кўрсатган нусхага ишониб қолади. Учинчиси — задаток ва авансни чалкаштириш, фарқи ҳақида задаток ва аванс: фарқи нимада мақоласида ёзилган. Мустақил текшириш керак бўлса, квартира сотувчиларининг хатолари ҳақида ўқиш ва хизматлар бўлимидаги юридик хизматларга мурожаат қилиш фойдали.
— Ишончномани нотариусда текширдингизми? — Бизга нусхасини кўрсатишди, яхшига ўхшайди. — «Яхшига ўхшайди» ва «бугунги кунга амал қилади» — бу икки хил нарса.
Қисқа жавоблар
Квартирага ишончноманинг асосий хавфлари қандай?
Вакилнинг ваколатидан ошиб кетиши, бекор қилинган ёки муддати ўтган ишончномадан фойдаланиш ва ишончнома берувчи вафот этганда ҳужжатнинг кучини йўқотиши.
Вакил ишончни суиистеъмол қилса, ишончномани бекор қилса бўладими?
Ҳа, ишончнома берувчи исталган вақтда нотариусда ишончномани бекор қилиш ҳуқуқига эга.
Харидор ишончнома ҳали амал қилаётганини қандай текшириши мумкин?
Шартнома имзолашдан бевосита олдин нотариусдан ишончноманинг бугунги кунга амал қилишини тасдиқлашни сўраш керак.
Ишончномани битта аниқ савдо билан чеклаш мумкинми?
Ҳа, ва бу барча томонлар учун хавфни камайтиради — ишончномани аниқ тавсифланган битта савдо учун бериш мумкин.
Қисқача
- Ишончноманинг асосий хавфлари — ваколатдан ошиб кетиш, хабарсиз бекор қилиш ва вафотда кучини йўқотиш.
- Ишончномада умумий иборалар эмас, аниқ ҳуқуқларни ёзинг.
- Ишончномани амал қилиш муддати билан ва, иложи бўлса, битта аниқ савдо билан чекланг.
- Харидор ишончномани имзолашдан олдин нотариусда текширсин, нусхага ишониб қолмасин.
- Эҳтимолий йўқотишларни олдиндан ҳисобланг — улар ишончноманинг ўзи нархидан катта бўлади.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
