Улуғбек мартда квартирани кўриб қўйган, олти ой пул йиғиб, сентябрда тайёр аванс билан битимга келган эди. Фақат имзолашда баҳорда кўрган батареялари қишда ёпиб қўйилганини, бир хонада иситиш ишламаётганини билиб қолди — сотувчи буни айтишни «унутган» эди. Имзолашни кечиктириб, қайтадан савдолашишга тўғри келди.
Битимдан олдин квартирани қайта кўриш нима учун керак — чунки биринчи кўрик ва шартнома имзолаш орасида ҳафталар, баъзан ойлар ўтади, шу вақт ичида квартирада кўп нарса ўзгаради: деразадан ташқаридаги фаслдан тортиб қувурлар ҳолатигача. Қайта кўрик — сотувчига ишончсизлик эмас, хавфсиз хариддаги оддий қадам.
Кўрик ва битим орасида қанча вақт ўтади
Сумма йиғилаётганда, ипотека расмийлаштирилаётганда ёки ўз уйи сотилаётганда, биринчи ташриф ва шартнома орасида одатда икки ҳафтадан бир неча ойгача вақт ўтади. Шу даврда квартира тозаланмаган бўлиши, бирор нарса бузилган бўлиши, устки қўшнилар таъмирни бошлаган бўлиши мумкин. Квартира NARXTOP эълонлари орқали топилган бўлса, сотувчининг шахсий кабинетида контактлари одатда сақланади — қайта ташриф ҳақида келишиш биринчисидан қийин эмас. Имзолашдан бир неча кун олдин, битим кунининг ўзида эмас, қайта кўрикни режалаштириш оқилона — ўша куни қарорни ўзгартириш психологик жиҳатдан ноқулай бўлади.
Биринчи мартадан фарқли нималарга қараш керак
Биринчи марта одатда умумий таассурот — режалаштириш, ёруғлик, туман кўрилади. Қайта кўрикда эътибор техник ҳолатга қаратилади: кранлар очилади, suv оқими текширилади, барча хоналарда ўчиргичлар босилади, деразалар ва балкон эшиги очилади. Бошқа вақтда ёки бошқа об-ҳавода келиш фойдали — ёмғирдан кейин намлик ва замбуруғ ҳиди сезиларлироқ, кечқурун кўчадан келаётган шовқин кундузгидан бошқача эшитилади.
Икки кўрик орасида нима ўзгарган
— Бу ерда аввал кир ювиш машинаси бор эди-ку, — деди Улуғбек қайта кўрикда. — Олиб кетилди, — деб жавоб берди сотувчи, — бу менинг буюмим-ку. Шундай бўлиб туради: харидор фикран аллақачон битимга «қўшиб қўйган» техника ва мебелнинг бир қисми имзолаш пайтига келиб квартирадан ғойиб бўлади. Қоладиган нарсалар рўйхатини қайта кўрикдаёқ ёзма тарзда мустаҳкамлаш керак, бир ой олдинги оғзаки келишувга таянмасдан.
Кутилмаган ҳолатлар нархини қандай ҳисоблаш
Формула оддий: қайта кўрик хавфи = муаммо топилиш эҳтимоли × уни бартараф этиш қиймати. Ўнта битимдан икки-учтасида қайта кўрик оқиш, бузилган техника ёки ўзгарган таъмир ҳолатини очса, бундай муаммони бартараф этиш шартли равишда 15 000 000–25 000 000 сўм турса, имзолашдан олдинги битта ташриф деярли ҳар доим ўзини оқлайди — ҳатто ўн ҳолатнинг тўққизтасида ҳеч нарсани ўзгартирмаса ҳам. Сумманинг бир қисми ипотекадан бўлса, олдиндан банклардаги ипотека шартларини текшириб қўйинг — қайта кўрик ва имзолаш орасида қанча заҳира вақт борлиги шунга боғлиқ. Рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг.
| Нима текширилади | Қандай | Топилма мисоли |
|---|---|---|
| Иситиш ва қувурлар | ёқиб, оқиш борлигини кўриш | хонадаги батарея ёпилган |
| Рўйхатдаги техника ва мебел | оғзаки келишув билан солиштириш | кир ювиш машинаси олиб кетилган |
| Устки қўшни ҳолати | suv тошган-тошмаганини сўраш | оқишдан кейинги таъмир яширилган |
Бюджетни олдиндан NARXTOP уй-жой калкуляторида тахмин қилиш мумкин, сумманинг бир қисми банкдан бўлса эса банк ипотека учун квартирани қандай баҳолайди деган мақола билан солиштириб кўриш фойдали — баҳоловчи ҳам сизнинг қайта кўрикингизга ўхшаш текширув билан келади.
Қайта кўрикда ким иштирок этиши керак
Битимга қандай таркибда борилса, ўша таркибда келган маъқул: қарорни оила қабул қилса, квартирада яшайдиган ҳаммаси кўрсин. Янги одамнинг иккинчи нигоҳи кўпинча биринчи харидор аллақачон кўрмай қолган нарсани — биринчи ташрифдан кўз «ўрганган» ёриқни — пайқайди.
Тез-тез учрайдиган хатолар
Биринчи хато — қайта кўрикни битимнинг ўзига, имзолаш кунига қўшиб юбориш: нотариус ва навбат босими остида ҳаммасини хотиржам текшириш қийин. Иккинчиси — коммунал тўловлар ва улар бўйича қарз йўқлигини текширмаслик — бу тез аниқланади, битимга қолдирилиши беҳуда. Учинчиси — квартирада яшаётган одамлардан suv ёки светни ёқишни сўрашдан уялиш: бу оддий сўров, нормал сотувчи буни хотиржам қабул қилади.
Қисқа жавоблар
Битимдан неча кун олдин қайта кўрик қилиш керак?
Оптимал — уч-етти кун олдин: муаммо топилса, музокарага қайтиш учун етарли вақт, квартирада яна бирор нарса ўзгариб улгурмайдиган қадар қисқа.
Сотувчига қайта кўрик ҳақида огоҳлантириш керакми?
Ҳа, вақтни олдиндан келишиб олинг — шунда сотувчи ташрифни ҳушёрлик билан кутмайди ва suv, светни ёқиб, барча хоналарни кўрсата олади.
Қайта кўрикда муаммо топилса, нима қилиш керак?
Буни сотувчи билан дарҳол муҳокама қилинг: нархни тушириш, битимгача бартараф этишни сўраш ёки имзолаш санасини кўчириш. Жим туриб, шартномани «бор ҳолича» имзолаш яхши вариант эмас.
Янги қурилишда қайта кўрик фарқ қиладими?
Ҳа, у ерда эски уйнинг мебели ва қувурлари эмас, ҳақиқий майдон ва қурувчи пардози сифати кўрилади — буни ҳам улуш иштирокидаги шартномага таянмасдан, янги қурилишда квартиранинг ҳақиқий майдонини қандай ҳисоблаш мақоласига қараб текшириш керак.
Қисқача
- Биринчи кўрик ва битим орасида квартира сезиларли даражада ўзгариб улгуради.
- Қайта кўрикни имзолашдан бир неча кун олдин белгиланг, битим кунининг ўзида эмас.
- Иккинчи кўрикда режалаштиришдан кўра техник ҳолат текширилади.
- Қоладиган мебел ва техника рўйхатини оғзаки эмас, ёзма тарзда мустаҳкамланг.
- Кўрикда топилган битта нарсанинг қиймати одатда ташрифнинг ўзидан қимматроқ.
- Топилган муаммони имзолашдан кейин эмас, олдин муҳокама қилинг.
