Тўйдан бир ой ўтиб, Диёр ва Нигора ҳали ҳам ҳар бири ўз картасидан тўлов қилиб, кейин мессенжерда ким кимга қарзлигини «текшириб» юришганини англадилар. Суҳбат тезда баҳсга айланди: бирига озиқ-овқатга кўпроқ у тўлаётгани адолациздек туюлди, иккинчисига эса коммунал тўловларни доим ўзи ёпиши. Янги турмуш қурганлар биринчи умумий ҳисобни қандай очиши ва ким қанча қўшишини қандай келишиши — бу пул туфайли биринчи жанжалдан кейин эмас, балки биринчи ҳафтада ҳал қилиниши керак бўлган савол.
Умумий ҳисоб — бу «ҳаммасини бир жойга тўкиш» дегани эмас. Бу кунлик «ким кимга қарз» ҳисоб-китобини олиб ташлайдиган ва оила ҳақиқатда қанча сарфлашини кўрсатадиган восита.
Қандай ҳисоб очиш керак — умумий ёки ҳар бирида ўзи плюс умумий
Тўлиқ умумий ҳисоб ҳаммага мос келмайди — баъзиларга шахсий пулни алоҳида сақлаб, умумийга маиший харажатлар учун белгиланган улушни ўтказиш қулайроқ. Иккала вариант ҳам ишлайди, агар қоида бир хил бўлса ва бошиданоқ иккаласига ҳам тушунарли бўлса, кейин ўйлаб топилмаса.
Даромадлар ҳар хил бўлса, улушни қандай бўлиш керак
Кўпинча шундай бўлади: бири иккинчисидан сезиларли кўп ишлайди, ва тенг бўлиш — аллақачон адолациз. Шунда улуш белгиланган суммада эмас, ҳар бирининг даромадидан фоизда ҳисобланади — шунда нисбат ҳар қандай маош фарқида ҳам адолатли қолади.
Ҳар бирининг улушини қандай ҳисоблаш
Формула: ҳамкорнинг улуши = унинг даромади, жуфти умумий даромадига бўлиниб, умумий харажат суммасига кўпайтирилади. Рақамлар шартли — ўзингизникини қўйинг.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Жуфтликнинг умумий даромади | эр даромади + хотин даромади | 8 000 000 + 4 000 000 = 12 000 000 сўм |
| Эрнинг бюджетдаги улуши | эр даромади ÷ умумий даромад | 8 000 000 ÷ 12 000 000 ≈ 67% |
| Эрнинг умумий харажатга улуши | умумий харажат × улуш | 3 000 000 × 0,67 ≈ 2 010 000 сўм |
Бошқа жуфтликда даромадлар деярли тенг — 6 000 000 ва 5 500 000 сўм (бу ҳам шартли), шунда улушлар 52% ва 48% чиқади, ва қўшимчалар деярли бир хил. Усул бир хил, фарқ фақат бошланғич рақамларда.
Иккаласига қандай карта расмийлаштириш
Иккаласи ҳам телефонни бир-бирига бермасдан умумий пулга кириш имконига эга бўлиши қулай — бунинг учун ҳисобга қўшимча карта мавжуд. Банкни танлашдан олдин комиссия ва тўловларни солиштиринг — картага хизмат кўрсатиш ва ўтказмалар учун банклар турлича ундиради.
Шахсий ҳисобда нима қолдириш керак
— Агар совғани сирли сотиб олмоқчи бўлсам, умумий ҳисобдан бу кўриниб қолади-ку, — дейди Нигора. Шунинг учун ҳар бирининг кичик шахсий суммасини алоҳида картада қолдириш, умумийга эса фақат маиший ва мақсад учун улушни ўтказиш оқилона.
Жорий харажатлардан ортиқчасини қаерга ажратиш
Умумий харажатлардан кейин бўш сумма қолса, уни шунчаки картада сақлаш шарт эмас — картадаги пул осонгина тўсатдан сарфланади. Қолганини омонатга ўтказиш мантиқийроқ, оиладаги пул тақсимоти қоидаларини эса олдиндан ёзма шаклда белгилаш керак — буни никоҳ шартномасида қилишади, нотариус орқали шарт эмас, иккалангиз учун оддий эслатма ҳам бўлиши мумкин.
Келажакда бирга катта кредит расмийлаштирмоқчи бўлсангиз — масалан, таъмирлаш ёки автомобил учун — олдиндан банклардаги кредитларни солиштиринг, шошилинч танламаслик учун.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Умумий ҳисоб очиш-у, қўшимча миқдорини олдиндан келишмаслик.
- Даромадлар ҳар хил бўлса ҳам харажатни тенг бўлиш — бу хафагарчилик йиғади.
- Ҳеч кимда шахсий пул қолдирмаслик — бу майда харажатларни чалкаштиради.
- Улушларни «кўз билан», ҳисобот рақамларисиз ҳисоблаш.
Қисқа жавоблар
Тўйдан кейин биринчи куниданоқ умумий ҳисоб керакми
Шарт эмас, лекин принципни биринчи ҳафталарда келишиб олиш керак — алоҳида сарфлаш одати ўрнашиб қолмасдан.
Даромадлар жуда ҳар хил бўлса нима қилиш керак
Улушни ҳар бирининг даромадидан фоизда ҳисоблаш керак, бир хил суммада эмас — шунда нисбат адолатли қолади.
Умумий ҳисоб бўлса ҳам шахсий пул бўлиши мумкинми
Ҳа, ва бу жанжаллар сонини камайтиради — ўз картасидаги кичик шахсий сумма учун ҳамкорга ҳисобот шарт эмас.
Ҳамкор огоҳлантирмасдан умумий ҳисобдан сарфласа нима қилиш керак
Қайси суммадан юқори харажат олдиндан муҳокама қилиниши ҳақида чегара белгиланг — масалан, маълум суммадан катта ҳар қандай харид.
Қисқача
- Биринчи ҳафталарда умумий ҳисоб қандай бўлишини ҳал қилинг — тўлиқ ёки қисман умумий.
- Даромадлар ҳар хил бўлса, улушни фоизда ҳисобланг, тенг эмас.
- Ҳар бирингизга ҳисобоциз шахсий сумма қолдиринг.
- Иккалангизга карта танлашдан олдин банк комиссияларини солиштиринг.
- Бўш қолган суммани картада эмас, омонатга ўтказинг.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
