To‘ydan bir oy o‘tib, Diyor va Nigora hali ham har biri o‘z kartasidan to‘lov qilib, keyin messenjerda kim kimga qarzligini «tekshirib» yurishganini angladilar. Suhbat tezda bahsga aylandi: biriga oziq-ovqatga ko‘proq u to‘layotgani adolatsizdek tuyuldi, ikkinchisiga esa kommunal to‘lovlarni doim o‘zi yopishi. Yangi turmush qurganlar birinchi umumiy hisobni qanday ochishi va kim qancha qo‘shishini qanday kelishishi — bu pul tufayli birinchi janjaldan keyin emas, balki birinchi haftada hal qilinishi kerak bo‘lgan savol.
Umumiy hisob — bu «hammasini bir joyga to‘kish» degani emas. Bu kunlik «kim kimga qarz» hisob-kitobini olib tashlaydigan va oila haqiqatda qancha sarflashini ko‘rsatadigan vosita.
Qanday hisob ochish kerak — umumiy yoki har birida o‘zi plyus umumiy
To‘liq umumiy hisob hammaga mos kelmaydi — ba’zilarga shaxsiy pulni alohida saqlab, umumiyga maishiy xarajatlar uchun belgilangan ulushni o‘tkazish qulayroq. Ikkala variant ham ishlaydi, agar qoida bir xil bo‘lsa va boshidanoq ikkalasiga ham tushunarli bo‘lsa, keyin o‘ylab topilmasa.
Daromadlar har xil bo‘lsa, ulushni qanday bo‘lish kerak
Ko‘pincha shunday bo‘ladi: biri ikkinchisidan sezilarli ko‘p ishlaydi, va teng bo‘lish — allaqachon adolatsiz. Shunda ulush belgilangan summada emas, har birining daromadidan foizda hisoblanadi — shunda nisbat har qanday maosh farqida ham adolatli qoladi.
Har birining ulushini qanday hisoblash
Formula: hamkorning ulushi = uning daromadi, jufti umumiy daromadiga bo‘linib, umumiy xarajat summasiga ko‘paytiriladi. Raqamlar shartli — o‘zingiznikini qo‘ying.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Juftlikning umumiy daromadi | er daromadi + xotin daromadi | 8 000 000 + 4 000 000 = 12 000 000 so‘m |
| Erning byudjetdagi ulushi | er daromadi ÷ umumiy daromad | 8 000 000 ÷ 12 000 000 ≈ 67% |
| Erning umumiy xarajatga ulushi | umumiy xarajat × ulush | 3 000 000 × 0,67 ≈ 2 010 000 so‘m |
Boshqa juftlikda daromadlar deyarli teng — 6 000 000 va 5 500 000 so‘m (bu ham shartli), shunda ulushlar 52% va 48% chiqadi, va qo‘shimchalar deyarli bir xil. Usul bir xil, farq faqat boshlang‘ich raqamlarda.
Ikkalasiga qanday karta rasmiylashtirish
Ikkalasi ham telefonni bir-biriga bermasdan umumiy pulga kirish imkoniga ega bo‘lishi qulay — buning uchun hisobga qo‘shimcha karta mavjud. Bankni tanlashdan oldin komissiya va to‘lovlarni solishtiring — kartaga xizmat ko‘rsatish va o‘tkazmalar uchun banklar turlicha undiradi.
Shaxsiy hisobda nima qoldirish kerak
— Agar sovg‘ani sirli sotib olmoqchi bo‘lsam, umumiy hisobdan bu ko‘rinib qoladi-ku, — deydi Nigora. Shuning uchun har birining kichik shaxsiy summasini alohida kartada qoldirish, umumiyga esa faqat maishiy va maqsad uchun ulushni o‘tkazish oqilona.
Joriy xarajatlardan ortiqchasini qayerga ajratish
Umumiy xarajatlardan keyin bo‘sh summa qolsa, uni shunchaki kartada saqlash shart emas — kartadagi pul osongina to‘satdan sarflanadi. Qolganini omonatga o‘tkazish mantiqiyroq, oiladagi pul taqsimoti qoidalarini esa oldindan yozma shaklda belgilash kerak — buni nikoh shartnomasida qilishadi, notarius orqali shart emas, ikkalangiz uchun oddiy eslatma ham bo‘lishi mumkin.
Kelajakda birga katta kredit rasmiylashtirmoqchi bo‘lsangiz — masalan, ta’mirlash yoki avtomobil uchun — oldindan banklardagi kreditlarni solishtiring, shoshilinch tanlamaslik uchun.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Umumiy hisob ochish-u, qo‘shimcha miqdorini oldindan kelishmaslik.
- Daromadlar har xil bo‘lsa ham xarajatni teng bo‘lish — bu xafagarchilik yig‘adi.
- Hech kimda shaxsiy pul qoldirmaslik — bu mayda xarajatlarni chalkashtiradi.
- Ulushlarni «ko‘z bilan», hisobot raqamlarisiz hisoblash.
Qisqa javoblar
To‘ydan keyin birinchi kunidanoq umumiy hisob kerakmi
Shart emas, lekin printsipni birinchi haftalarda kelishib olish kerak — alohida sarflash odati o‘rnashib qolmasdan.
Daromadlar juda har xil bo‘lsa nima qilish kerak
Ulushni har birining daromadidan foizda hisoblash kerak, bir xil summada emas — shunda nisbat adolatli qoladi.
Umumiy hisob bo‘lsa ham shaxsiy pul bo‘lishi mumkinmi
Ha, va bu janjallar sonini kamaytiradi — o‘z kartasidagi kichik shaxsiy summa uchun hamkorga hisobot shart emas.
Hamkor ogohlantirmasdan umumiy hisobdan sarflasa nima qilish kerak
Qaysi summadan yuqori xarajat oldindan muhokama qilinishi haqida chegara belgilang — masalan, ma’lum summadan katta har qanday xarid.
Qisqacha
- Birinchi haftalarda umumiy hisob qanday bo‘lishini hal qiling — to‘liq yoki qisman umumiy.
- Daromadlar har xil bo‘lsa, ulushni foizda hisoblang, teng emas.
- Har biringizga hisobotsiz shaxsiy summa qoldiring.
- Ikkalangizga karta tanlashdan oldin bank komissiyalarini solishtiring.
- Bo‘sh qolgan summani kartada emas, omonatga o‘tkazing.
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
