Малика квартирасини сотарди ва эълонда «68 квадрат» деб ёзди, харидор эса техпаспортни кўриб сўради: «Нега яшаш майдони атиги 41»? Малика эсанкиради — у ҳужжатда битта рақам бор деб ўйлаган экан, аслида улар камида иккита, ва уларни аралаштириб юбориш сотувда ҳам, ижарада ҳам одатий хато.
Квартиранинг «умумий» ва «яшаш» майдони нимани англатади
Умумий майдон — квартиранинг барча хоналари: хоналар, ошхона, йўлак, ҳаммом, кладовка ва коеффициентли балкон қисми. Яшаш майдони — фақат одамлар яшайдиган хоналар, ошхона ва йўлаксиз. Яшаш майдони доим умумийдан кичик, ва 25–35% фарқ — оддий квартира учун меъёрий нисбат.
Умумий майдон нимадан ташкил топади
Умумий майдонга барча хоналар, ошхона, йўлак, ҳаммом, ўрнатилган шкаф ва кладовкалар киради, балкон эса пасайтирувчи коеффициент билан. Айнан шу рақам эълонларда ёзилади ва ундан квадрат метр нархи ҳисобланади — нархларни кўчмас мулк эълонлари орқали солиштириш қулай.
Яшаш майдони нимадан ташкил топади
Яшаш майдони — фақат яшаш учун мўлжалланган хоналар йиғиндиси: ётоқхона, меҳмонхона, болалар хонаси. Ошхона, ҳаммом ва йўлак унга ҳеч қачон кирмайди, ҳатто ошхона катта бўлса ҳам. Бу рақам камроқ муҳим — масалан, квартира меросхўрлар орасида хоналар бўйича бўлинганда.
Нисбатни қандай ҳисоблаш
Яшаш майдони улуши = яшаш майдонини умумийга бўлиб, 100% га кўпайтириш. Улуш қанча юқори бўлса, йўлакка шунча кам метр «ейилган».
1-мисол. Умумий майдон — 68 м², яшаш — 41 м². Улуш: 41 / 68 × 100 = 60% — узун йўлакли квартира учун одатий нисбат.
2-мисол. Студияда умумий майдон 34 м², яшаш майдони алоҳида ажратилмайди, чунки хона ва ошхона бирлаштирилган — техпаспортдан аниқлаштиринг, кўз билан ҳисобламанг. Рақамлар шартли, ўз техпаспортингиздан олинг.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Умумий майдон | Барча хоналар ва балкон қисми | 68 м² |
| Яшаш майдони | Фақат яшаш учун хоналар | 41 м² |
| Яшаш улуши | Яшашни умумийга бўлиб, 100% га кўпайтириш | 60% |
| Яшаш бўлмаган қисм | Умумий минус яшаш | 27 м² |
Бу фарқ қаерда муҳим
Оддий олди-сотдида умумий майдонга қаралади — у эълонда, шартномада ва метр нархида. Яшаш майдони мулкни бўлишда ва планировка қулайлигини баҳолашда муҳимроқ. Ипотекага расмийлаштирсангиз, банкка умумий майдон муҳим, тўловни уй кредити калкуляторида ҳисобланг, шартларни банклардаги ипотека шартлари орқали солиштиринг. Ижарага бермоқчи бўлсангиз, яшаш майдони улуши нимани таъмирлаш кераклигини кўрсатади — ижарага бериладиган квартирада қандай таъмир ўзини оқлайди деган мақолани ўқинг.
Битимдан олдин шу билан бирга бутун уйни, фақат квартирани эмас текширинг — ҳужжатдаги майдон харид олдидан билишингиз керак бўлган ҳамма нарса эмас.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Эълонларни солиштиришда умумий ва яшаш майдонини аралаштириш.
- Квартира қулай бўлса ҳам «яшаш майдони кичик» деб чўчиш.
- Балконни кўз билан тўлиқ умумий майдонга қўшиш, коеффициентга қарамасдан.
Қисқа жавоблар
Умумий майдон яшаш майдонидан нимаси билан фарқ қилади?
Умумий — ошхона ва йўлак билан бирга барча хоналар. Яшаш — фақат яшаш учун хоналар.
Квадрат метр нархида қайси майдон кўрсатилади?
Одатда умумий майдон — ундан эълон нархи ва битим суммаси ҳисобланади.
Ошхона яшаш майдонига кирадими?
Йўқ, ошхона доим фақат умумий майдонга киради, яшаш майдонига киритилмайди.
Яшаш ва умумий майдон қандай нисбати яхши ҳисобланади?
55–65% мўлжал — улуш қанча юқори бўлса, йўлак ва ёрдамчи хоналарга шунча кам метр кетади.
Квартиранинг аниқ майдонларини қаердан кўриш мумкин?
Техник паспортида — у ерда иккала рақам ҳам хоналар бўйича алоҳида кўрсатилган.
Қисқача
- Умумий майдон — квартиранинг барча хоналари, яшаш майдони — фақат яшаш учун хоналар.
- Яшаш майдони доим умумийдан кичик, 25–35% фарқ — бу меъёр.
- Метр нархи ва битим суммаси умумий майдондан ҳисобланади.
- Яшаш майдони мулкни қариндошлар орасида бўлишда муҳим.
- Иккала рақамни ҳам техпаспортдан қаранг, эълондаги расмлардан эмас.
