Нозима Мирзо-Улуғбекда квартирасини кир ювиш машинасисиз ижарага берган эди — ижарачи ўзи сотиб олади деб ўйлаган. Эълон уч ҳафта осилиб турди, келганлар эса бир хил савол беришарди: «Машинка борми?». Оддий кир ювиш машинасини қўйиши биланоқ квартира тўрт кунда ва аввалгисидан 15% юқори ставкада берилди. Ижарага бериладиган квартирага қандай техника қўйиш керак — бу қулайлик эмас, квартира неча кун бўш туриши ҳақидаги савол.
Ўзбекистонда ижара уйни биринчи навбатда расм ва техника рўйхати бўйича қидиришади — бу уй эгасига қўнғироқ қилишдан олдиноқ вариантларнинг ярмини кесиб ташлайди. Мажбурий минимумга нима киради, нима ставкани оширади ва нимада тежаш мумкинлигини кўриб чиқамиз.
Мажбурий минимумга нима киради
Бу рўйхациз квартира узоқ кўрилади ва бозордан арзонроқ берилади. Бу деярли ҳар бир ижарачи — оила, талаба ёки сафардаги киши кутадиган база.
- Музлатгич — усиз деярли ҳеч нарса ижарага берилмайди, ҳатто суткалик ҳам;
- кир ювиш машинаси — қўнғироқда энг кўп бериладиган савол, айниқса оилаларда;
- овқат пишириш плитаси — газ ёки электр, ишлайдиган, синган конфор-каларсиз;
- бойлер ёки ишлайдиган иссиқ suv — иссиқ сувда узилиш бўладиган жойларда муҳим;
- камида битта хонада кондиционер — ёзда усиз квартирани деярли кўришмайди.
Техника рўйхатини ижара эълонлари платформасида тўғридан-тўғри кўрсатиб қўйинг — шунда ортиқча қўнғироқлар кесилади.
Нима ставкани оширади, лекин мажбурий эмас
Микротўлқинли печ, идиш ювиш машинаси, телевизор, ҳаво тортгич — бўлмаса қайтармайди, лекин бўлса ставкага қўшади. Бу суткалик ижарада ёки болали оилалар учун айниқса ишлайди.
Нимасиз ҳам бўлади
Плитадан алоҳида духовка, кофе машинаси, мултиварка, қуритиш машинаси — ижарада бу ижарачи учун деярли қадр сифатида кўринмайди ва кўпинча ишлатилмайди. Ставкани ошириш учун бундай техникага маблағ сарфлаш шарт эмас: ижара нархидаги фарқ одатда харажатни қопламайди.
— Нега бир миллион сўмдан ортиқ идиш ювиш машинаси олдинг, олдинги ижарачи икки йил қўл билан ювган бўлса? — Тезроқ ижарага бераман деб ўйладим. — Бир ҳафтада усиз ҳам бердим, машина эса ҳали очилмаган ҳолда турибди.
Техника ўзини оқлашини қандай ҳисоблаш керак
Формула: қопланиш муддати (ойда) = техника нархи ÷ ойлик ижара ставкасига қўшимча. Агар техника ставкага қўшимча бермай, фақат ижарани тезлаштирса, қопланиш бўш турган кунлар орқали ҳисобланади.
Мисол (рақамлар шартли, ўзингизники билан алмаштиринг): кир ювиш машинаси 3 500 000 сўм туради. Ставка 2 200 000 дан 2 500 000 сўмгача, яъни 300 000 га ўсди. 3 500 000 ÷ 300 000 = 11,7 ой. Иккинчи мисол: машинасиз квартира 20 кун бўш турган, машина билан 5 кун — фарқ 15 кун, бу 2 200 000 сўмлик ставкада 1 100 000 сўм. Бир ойда бўш туриш машина нархининг ярмини қоплайди.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Ставкага қўшимча | Техникали ставка − техникасиз ставка | 2 500 000 − 2 200 000 = 300 000 сўм |
| Ставка бўйича қопланиш | Техника нархи ÷ қўшимча | 3 500 000 ÷ 300 000 ≈ 11,7 ой |
| Бўш туришдан йўқотиш | Бўш кунлар ÷ 30 × ставка | 15 ÷ 30 × 2 200 000 = 1 100 000 сўм |
Техника сотиб олишдан олдин ставкангизни кўчмас мулк бўлимидаги ўхшаш квартиралар билан солиштиринг ва харажатни уй-жой калкуляторида ҳисобланг.
Уй эгаларининг одатий хатолари
Кўпинча шундай бўлади: уй эгаси кир ювиш машинасига тежайди, лекин қиммат телевизор қўяди — буни ижарачи биринчи ҳафтада ёқмаслиги мумкин. Бошқа хато — энг арзон, олти ойда бузиладиган техникани олиш: уста ва таъмирдаги бўш туриш нарх фарқидан қимматроққа тушади. Агар техникани дарҳол эмас, пул йиғиб сотиб олсангиз, уй учун техникага қандай пул йиғиш мақоласи фойдали бўлади.
Қисқа жавоблар
Ижара квартирасида кир ювиш машинаси керакми?
Ҳа, деярли ҳар доим керак — бу ижарачилар телефон қилганда берадиган биринчи савол. Усиз квартира узоқроқ бўш туради ва арзонроқ берилади.
Квартирани ижарага бериш учун қандай техника мажбурий?
Музлатгич, кир ювиш машинаси, ишлайдиган плита, иссиқ suv ва камида битта хонада кондиционер — бозор ставкасида ижарага бериш учун минимум шу.
Ижарада қиммат техника ўзини оқлайдими?
Ҳар доим ҳам эмас. Премиум моделлар ставкага мутаносиб қўшимча бермайди, фаол фойдаланишдан бузилиш хавфи эса оддий техникага қараганда юқорироқ.
Ижарага бериладиган квартира учун техника қанча туради?
Суммаси тўплам ва маркаларга қараб ўзгаради, аниқ рақамни олдиндан айтиб бўлмайди — жорий нархлар бўйича ҳисобланг, мўлжал — юқоридаги минимал рўйхат.
Қисқача
- Мажбурий минимум — музлатгич, кир ювиш машинаси, плита, иссиқ suv ва кондиционер;
- ўртачадан юқори техника ставкани оширади, лекин ижара учун шарт эмас;
- премиум ва кам ишлатиладиган асбоблар деярли ҳеч қачон ижара билан қопланмайди;
- қопланиш ставкага қўшимча ёки бўш турган кунлар қисқариши орқали ҳисобланади;
- тез-тез бузиладиган арзон техника таъмирдаги бўш туриш ҳисобига қимматроққа тушади.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
