Малика эри билан уч йил ижарада яшагандан сўнг ўз квартирасига кўчиб ўтишди — ва биринчи кечаёқ ўзлари билан олиб кетадиган ҳеч нарса йўқлигини тушунишди: музлатгич, кир ювиш машинаси ва плита уй эгаларига қолди. Ошхона ва ювиниш хонасини қайтадан жиҳозлаш қанча туришини ҳисоблай бошлашди, ва ҳаммасини бирдан сотиб олишга қарор қилсалар, рақам қўрқинчли чиқди.
Катта фоизли бўлиб-тўлашга ботмасдан, уй учун техникага қандай пул жамғариш мумкин? Аввал магазин каталогидаги ҳаммаси эмас, биринчи навбатда ҳақиқатан керак бўлган нарсалар рўйхати керак.
Техника рўйхатини нимадан бошлаш керак
Бир ҳафта яшаб бўлмайдиган техника бор — музлатгич, плита, кир ювиш машинаси, ва ҳаётни яхшилайдиган, лекин кутиши мумкин бўлган техника бор: идиш ювиш машинаси, мултиварка, иккинчи телевизор. Биринчи гуруҳ биринчи навбатда, иккинчиси — асосийси сотиб олингандан кейин олинади. Аниқ модел нархларини айтмаймиз — улар ўзгариб туради ва дўконга боғлиқ, шунинг учун сотувчидаги жорий нархга қаранг, интернетдаги бегона рақамга эмас.
Қандай ҳисоблаш керак
Формула: йиғиш керак бўлган сумма — техника нархидан жамғарилганини айириш, ойлик қўйим эса қолган суммани улгурмоқчи бўлган ойлар сонига бўлиш.
Мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг): музлатгич ва кир ювиш машинаси биргаликда 12 000 000 сўм, 2 000 000 жамғарилган, муддат — 5 ой. 12 000 000 − 2 000 000 = 10 000 000, кейин 10 000 000 ÷ 5 = 2 000 000 сўм ойига.
| Нима ҳисобланади | Қандай ҳисобланади | Мисол |
|---|---|---|
| Техника нархи | дўкон прайслисти бўйича | 12 000 000 сўм |
| Жамғарилган | ҳозир ҳисобда турган сумма | 2 000 000 сўм |
| Йиғиш қолган сумма | нархдан жамғарилганини айириш | 10 000 000 сўм |
| Ойлик қўйим | қолган суммани ойлар сонига бўлиш | 2 000 000 сўм |
Ҳаммасига бирдан ёки битталаб жамғариш
Рўйхат катта бўлса, ҳаммасига бирдан эмас, энг керакли асбобга жамғариб, сумма йиғилиши билан уни сотиб олиш осонроқ, қолганини кутмасдан. Отабек ва Заринада шундай чиқди: аввал уч ой кир ювиш машинасига жамғаришди, сотиб олишди, кейин яна тўрт ой — музлатгичга. Моддалар рўйхатини умумий харажатлар билан бирга телефон эслатмаларида сақлашди, шунга ўхшаш тарзда телефонда оддий харажатлар жадвалини юритиш мумкин.
Керакли суммага етгунча пулни қаерда сақлаш керак
Йиғиш муддати икки-уч ойдан кўп бўлса, пулни жорий эҳтиёжларга сарфлаб қўйиш осон бўлган картада эмас, алоҳида фоизли депозитда сақлаган маъқул — сумма ўзи бироз ўсади ва оиланинг кундалик бюджети билан аралашмайди.
Техникани дўкондан бўлиб тўлаб сотиб олиш керакми
Дўкондан бўлиб-тўлаш баъзида ҳақиқатан ортиқча тўловсиз, баъзида эса бўлиб-тўлашдаги товар нархи дарҳол тўлашдагидан юқори бўлади — ортиқча тўлов шунчаки нархга яширинган, фоизга эмас. Рози бўлишдан олдин, жамғарилган сумма билан дарҳол тўласангиз қанча чиқишини ва бўлиб-тўлаш ёки кредит орқали қанча чиқишини солиштиринг: фарқни кредит калкуляторида ҳисоблаш қулай, дўконда сотувчи босими остида кўз билан тахмин қилмасдан.
Алоҳида вариант — қўл остидаги техника: Дилором эри билан деярли янгидек музлатгични техника сотиш эълонлари орасидан дўконникидан икки баробар арзон топишди, чунки аввалги эгалари кўчиб кетаётган ва шошилинч сотаётган эди.
Техника тўсатдан бузилса, пул бўлмаса нима қилиш керак
Музлатгич ёки кир ювиш машинаси тўсатдан бузилса, жамғарилган сумма етмаса, оддий ишлайдиган моделни ҳозир олиб, хоҳлаган моделгача кейин тўлдирган маъқулроқ, қиммат техникага кредит қарзини чўзишдан кўра. Асбоксиз ҳаёт қанчага тушишини олдиндан ҳисоблаш фойдали — масалан, ҳар ҳафта кирхонага бориш — баъзида бу бюджет моделга вақтинча чидаб, кейин яхшисига жамғаришдан қимматроқ. Нарсага эгалик қилиш нархи ҳақидаги фикр ҳар қандай нарсага эгалик қилиш нархини қандай ҳисоблаш ҳақидаги мақолада батафсил ёритилган.
Кўп учрайдиган хатолар
Энг кераклигини ёпиш ва қолгани билан кутиш ўрнига, ҳаммасини бирдан кредитга олиш. Бўлиб-тўлаш нархини дарҳол тўлаш нархи билан солиштирмаслик. Жамғармани жорий харажатларга муддатидан олдин кетадиган картада сақлаш. Кутиш ёки бюджет вариантини ҳозир олиш ҳақида қарор қилганда, асбоксиз ҳаёт харажатларини ҳисобга олмаслик.
Қисқа жавоблар
Пул ҳаммага етмаса, қайси техникадан бошлаш керак?
Ҳафталаб яшаш қийин бўлган нарсадан — музлатгич, плита, кир ювиш машинаси, шунчаки қулай бўлганидан эмас.
Дўкондан техникага бўлиб-тўлаш фойдалими?
Баъзида ҳа, лекин ҳар доим эмас — бўлиб-тўлашдаги товар нархи дарҳол тўлашдан юқори бўлиши мумкин, шунинг учун фоизни эмас, якуний суммани солиштиринг.
Қўл остидаги техникани сотиб олса бўладими?
Бўлади, айниқса модел деярли янги ва шошилинч сабабдан сотилаётган бўлса — лекин сотиб олишдан олдин ишлашини албатта текширинг.
Маиший техникага ойига қанча қўйиш керак?
Керакли сумманинг қолган қисмини ҳақиқий муддатга бўлганича — дўконнинг «ҳозир сотиб олинг, аксия» босимисиз.
Техника бузилиб, жамғарма кам бўлса нима қилиш керак?
Ҳозир бюджет ишлайдиган моделни олиб, жамғарилгач яхши моделга тўлдириш, алмаштиришни кейинга қолдирмаслик.
Бўлиб-тўлашдаги ортиқча тўлов катталигини қандай тушуниш мумкин?
Барча тўловлар йиғиндисини дарҳол тўлаш нархи билан солиштиринг — фарқ сезиларли бўлса, кутиб жамғариш арзонроқ.
Қисқача
- Биринчи зарурат техникасидан бошланг, қолгани асосийси олингандан кейин.
- Ойлик қўйим — йиғиш қолган суммани ҳақиқий муддатга бўлиш.
- Жамғармани кундалик харажатлар картасидан алоҳида сақланг.
- Бўлиб-тўлаш нархини дарҳол тўлаш нархи билан солиштиринг, «ортиқча тўловсиз» сўзига ишонманг.
- Қўл остидаги техникани дарҳол рад этманг — баъзида бу оқилона тежаш.
- Кутиш ёки бюджет вариантини олиш ҳақида қарор қилганда, асбоксиз ҳаёт харажатини ҳисобланг.
