Уй жиҳозларидан қайси бири энг кўп электр ейди — бу савол свет учун ҳисоб келиб, одатдагидан учдан бир қисмга кўп чиққанда туғилади. Биринчи навбатда одатда лампаларни ёки ўчиришни унутилган телевизорни гумон қилишади, аслида айбдор деярли ҳар доим бошқа нарса бўлади.
Ҳақиқат оддий: жиҳознинг сарфи уни қанча марта ёққанингизга эмас, балки қувватига ва неча соат реал ишлаганига боғлиқ. Кичик чойнак беш дақиқада бойлердан камроқ сарфлайди, чунки бойлер кун бўйи suv иситади.
Қуйида — исталган жиҳознинг сарфини ўзингиз қандай ҳисоблаш, одатда қайси техника етакчи бўлиши ва пул қаерда сезилмай кетиши ҳақида.
Қайси жиҳоз энг кўп электр ейди
Оддий квартирада энг кўп электрни иситадиган ёки совутадиган жиҳозлар ейди: электр suv иситгичи (бойлер), кондиционер, духовкали электр плита ва мойли иситгич. Уларнинг қуввати ёритгичларга ёки майда техникага нисбатан бир неча баробар юқори, кўпинча эса улар соатлаб кетма-кет ишлайди.
Лампалар, зарядловчилар, роутер ва кутиш режимидаги телевизор алоҳида озгина сарфлайди, лекин ойига барча уй жиҳозларини қўшсангиз сезиларли йиғилади. Фарқ шунда: биринчи гуруҳ — киловаттлар, иккинчиси — ўнлаб ваттлар.
Жиҳоз сарфини қандай ҳисоблаш
Формула оддий: киловатт-соатдаги сарф — жиҳоз қуввати (киловаттда) ишлаш соатига кўпайтирилади. Нархи — сарф сизнинг таъминотчингиз тарифига кўпайтирилади (рақамлар шартли, мисол учун — ўзингизникини қўйинг).
1-мисол: 2 кВт қувватли бойлер кунига 3 соат suv иситади. 2 × 3 = кунига 6 кВт-соат, ойига — 6 × 30 = 180 кВт-соат. Шартли тариф 450 сўм/кВт-соат бўлса, бу 180 × 450 = ойига 81 000 сўм — фақат бойлер учун.
2-мисол: 1,2 кВт қувватли кондиционер ёзда кечқурун 6 соат ишлайди. 1,2 × 6 = кунига 7,2 кВт-соат, ойига — тахминан 216 кВт-соат. Худди шу шартли тарифда бу аллақачон 97 200 сўм. Ўз квитансиянгиз билан оила харажатлари бўлимида солиштиринг — рақамлар ҳамма учун ҳар хил, принсип бир хил.
Нима озгина сарфлайди, лекин кўпдек туюлади
10 Вт қувватли лампа, ҳатто ҳар куни 6 соат ёнса ҳам, ойига тахминан 1,8 кВт-соат олади — бу юқоридаги мисолдаги бойлердан юз баравар кам. Телефон зарядловчи, роутер, паузадаги телевизор — биргаликда камдан-кам ҳолда ойига 5–10 кВт-соатдан ошади.
Катта ҳисобда ёритишни айблаш деярли ҳар доим хато. Иситиш элементи ёки компрессорли жиҳозларни қидиринг: айнан улар асосий суммани шакллантиради.
Жадвал: нимани, қандай ва қайси мисолда ҳисоблаймиз
| Жиҳоз | Қандай ҳисоблаймиз | Ойлик сарф мисоли |
|---|---|---|
| Бойлер 2 кВт, кунига 3 соат | қувват × соат × 30 кун | 180 кВт-соат |
| Кондиционер 1,2 кВт, кунига 6 соат | қувват × соат × 30 кун | 216 кВт-соат |
| Кир ювиш машинаси, ҳафтада 4 марта | бир сикл сарфи × сикллар сони | тахминан 25–35 кВт-соат |
| Иситгич 1,5 кВт, қишда кунига 4 соат | қувват × соат × 30 кун | 180 кВт-соат |
| Лампа 10 Вт, кунига 6 соат | қувват × соат × 30 кун | 1,8 кВт-соат |
Ҳаётдан ҳикоялар
Чилонзорда бир оила газ колонкаси ўрнига электр бойлер қўйди ва кейинги свет ҳисоби деярли икки баравар кўтарилди. Аввал янги музлатгични айблади, лекин бойлер ишлаш соатларини ҳисоблаганда савол қолмади — suv деярли доим исирди, фақат кимдир чўмилганда эмас.
Сергелида қўшни эски чироқ лампалари айбдор деб ўйлади ва уларнинг ҳаммасини бир кечада энергия тежайдиганларга алмаштирди. Ҳисоб деярли ўзгармади: ҳақиқий сабаб эски музлатгич бўлиб чиқди — компрессор муз босган буғлатгич туфайли тез-тез ишга тушарди.
Одатий ҳолат — шаҳарчадаги кекса одам бутун қиш кечқурунлари мойли иситгич билан исинди. — Техника эски, тежамкор демоқчимисиз? — Иситгич янги бўлса ҳам, эски бўлса ҳам бир хил, электрни ёшига эмас, қувватига қараб ейди.
Ҳисоб кутилмаганда кўтарилса нима қилиш керак
- Уйдаги барча жиҳозларни қуввати билан ёзиб чиқинг — у корпусда ёки паспортда кўрсатилган.
- Қайсилари соатлаб ишлашини белгиланг: бойлер, кондиционер, иситгич, духовка.
- Юқоридаги формула бўйича энг қувватли икки-уч жиҳоз учун сарфни ҳисобланг.
- Мумкин бўлган жойда ишлаш соатини қисқартиринг: бойлерда термостат, кондиционерда таймер.
- Агар сумма барибир квитансия билан мос келмаса — ҳисоблагични текширинг ва таъминотчига мурожаат қилинг.
Эски техникани камроқ ейдиган янгисига алмаштиришни режалаштиряпсиз-у, дарҳол пул етишмаяптими — калкуляторда тўловни ҳисоблаб, нима фойдали эканини — жамғаришми ёки бўлиб-бўлиб тўлашми — солиштиринг.
Кўп учрайдиган хатолар
- Сарфни «қанча марта ёқаман»га қараб ҳисоблаш, жиҳознинг реал ишлаш соатига эмас.
- Бойлер, кондиционер ва иситгич ўрнига лампа ва зарядловчиларни айблаш.
- Жиҳоз ёрлиғидаги қувватга қарамаслик ва бошқаларнинг рақамларини ўзиники билан солиштириш.
- Буғлатгичи муз босган эски музлатгични ишлатишда давом этиш — у нормадан кўп ейди.
- Кондиционер ёки иситгични тун бўйи тўлиқ қувватда ишлаб туришга қолдириш.
Айтганча, уй учун техникани иккиламчи бозордан олиш қулайроқ бўлса, техника сотуви эълонларини кўриб чиқинг — кўпинча ҳолати ва нархи кўрсатилган вариантлар бор, катта харидлар учун эса банклардаги кредит шартларини солиштириш қўл келади.
Квартира ижарага оляпсиз-у, қандай техника тургани ва у ҳисобга қанча қўшишини билмаяпсизми? Тошкентда квартирани қандай ижарага олиш ва пулдан ажралмаслик мақоласига қаранг — у айнан уйни кўришда нимага эътибор бериш, жумладан техникага, ҳақида.
Қисқа жавоблар
Квартирада қайси жиҳоз энг кўп электр ейди?
Одатда бу suv иситгич (бойлер), кондиционер, духовкали электр плита ва мойли иситгич — иситиш элементи ёки компрессорли, соатлаб ишлайдиган жиҳозлар.
Музлатгич ойига қанча электр сарфлайди?
Ишлайдиган замонавий музлатгичнинг сарфи одатда кичик, лекин буғлатгичи муз босган эски жиҳоз нормадан бир ярим-икки баравар кўп сарфлаши мумкин — компрессор тез-тез ишга тушади.
Техникани розеткадан ўчириш фойда берадими?
Ҳа, лекин катта жиҳозларга нисбатан эффекти кичик: кутиш режимидаги тежаш фақат уйдаги барча қурилмаларни ой давомида бирга ҳисобласангиз сезиларли бўлади.
Жиҳознинг қувватини қандай билиш мумкин?
Ватт ёки киловаттдаги қувват жиҳознинг орқа ёки пастки қисмидаги ёрлиқда, шунингдек паспорт ёки йўриқномада кўрсатилган.
Эски техникани энергия тежайдиганига алмаштириш фойдалими?
Кўпинча ҳа, айниқса бойлер ва кондиционер учун, лекин қарорни алоҳида ҳисоблаш керак: янги техника нархи ва йиллик сарф фарқини солиштиринг.
Одатлар ўзгармаган бўлса, ҳисоб нега кўтарилди?
Кўпинча сабаб — техника узоқроқ ёки ёмонроқ ишлай бошлаган: муз босган музлатгич, термостациз бойлер, ифлос филтрли кондиционер.
Қисқача
- Жиҳоз сарфи формула бўйича ҳисобланади: қувват (кВт) × ишлаш соати = киловатт-соат.
- Энг кўп энергияни иситиш ва совутиш жиҳозлари ейди: бойлер, кондиционер, плита, иситгич.
- Лампалар ва зарядловчилар катта ҳисобда камдан-кам айбдор — аввал йирик техникани текширинг.
- Носозликли эски техника (музлатгичдаги муз, кондиционердаги ифлос филтр) нормадан кўп сарфлайди.
- Одатларни ўзгартиришдан олдин жиҳозларингиз сарфини қоғозда ҳисобланг — бу беш дақиқа вақт олади.
- Янги техника сотиб олиш учун вариантлар ва бўлиб тўлаш шартларини олдиндан солиштиринг, охирги дақиқада эмас.
