Uy jihozlaridan qaysi biri eng ko‘p elektr yeydi — bu savol svet uchun hisob kelib, odatdagidan uchdan bir qismga ko‘p chiqqanda tug‘iladi. Birinchi navbatda odatda lampalarni yoki o‘chirishni unutilgan televizorni gumon qilishadi, aslida aybdor deyarli har doim boshqa narsa bo‘ladi.
Haqiqat oddiy: jihozning sarfi uni qancha marta yoqqaningizga emas, balki quvvatiga va necha soat real ishlaganiga bog‘liq. Kichik choynak besh daqiqada boylerdan kamroq sarflaydi, chunki boyler kun bo‘yi suv isitadi.
Quyida — istalgan jihozning sarfini o‘zingiz qanday hisoblash, odatda qaysi texnika yetakchi bo‘lishi va pul qayerda sezilmay ketishi haqida.
Qaysi jihoz eng ko‘p elektr yeydi
Oddiy kvartirada eng ko‘p elektrni isitadigan yoki sovutadigan jihozlar yeydi: elektr suv isitgichi (boyler), konditsioner, duxovkali elektr plita va moyli isitgich. Ularning quvvati yoritgichlarga yoki mayda texnikaga nisbatan bir necha barobar yuqori, ko‘pincha esa ular soatlab ketma-ket ishlaydi.
Lampalar, zaryadlovchilar, router va kutish rejimidagi televizor alohida ozgina sarflaydi, lekin oyiga barcha uy jihozlarini qo‘shsangiz sezilarli yig‘iladi. Farq shunda: birinchi guruh — kilovattlar, ikkinchisi — o‘nlab vattlar.
Jihoz sarfini qanday hisoblash
Formula oddiy: kilovatt-soatdagi sarf — jihoz quvvati (kilovattda) ishlash soatiga ko‘paytiriladi. Narxi — sarf sizning ta’minotchingiz tarifiga ko‘paytiriladi (raqamlar shartli, misol uchun — o‘zingiznikini qo‘ying).
1-misol: 2 kVt quvvatli boyler kuniga 3 soat suv isitadi. 2 × 3 = kuniga 6 kVt-soat, oyiga — 6 × 30 = 180 kVt-soat. Shartli tarif 450 so‘m/kVt-soat bo‘lsa, bu 180 × 450 = oyiga 81 000 so‘m — faqat boyler uchun.
2-misol: 1,2 kVt quvvatli konditsioner yozda kechqurun 6 soat ishlaydi. 1,2 × 6 = kuniga 7,2 kVt-soat, oyiga — taxminan 216 kVt-soat. Xuddi shu shartli tarifda bu allaqachon 97 200 so‘m. O‘z kvitansiyangiz bilan oila xarajatlari bo‘limida solishtiring — raqamlar hamma uchun har xil, prinsip bir xil.
Nima ozgina sarflaydi, lekin ko‘pdek tuyuladi
10 Vt quvvatli lampa, hatto har kuni 6 soat yonsa ham, oyiga taxminan 1,8 kVt-soat oladi — bu yuqoridagi misoldagi boylerdan yuz baravar kam. Telefon zaryadlovchi, router, pauzadagi televizor — birgalikda kamdan-kam holda oyiga 5–10 kVt-soatdan oshadi.
Katta hisobda yoritishni ayblash deyarli har doim xato. Isitish elementi yoki kompressorli jihozlarni qidiring: aynan ular asosiy summani shakllantiradi.
Jadval: nimani, qanday va qaysi misolda hisoblaymiz
| Jihoz | Qanday hisoblaymiz | Oylik sarf misoli |
|---|---|---|
| Boyler 2 kVt, kuniga 3 soat | quvvat × soat × 30 kun | 180 kVt-soat |
| Konditsioner 1,2 kVt, kuniga 6 soat | quvvat × soat × 30 kun | 216 kVt-soat |
| Kir yuvish mashinasi, haftada 4 marta | bir sikl sarfi × sikllar soni | taxminan 25–35 kVt-soat |
| Isitgich 1,5 kVt, qishda kuniga 4 soat | quvvat × soat × 30 kun | 180 kVt-soat |
| Lampa 10 Vt, kuniga 6 soat | quvvat × soat × 30 kun | 1,8 kVt-soat |
Hayotdan hikoyalar
Chilonzorda bir oila gaz kolonkasi o‘rniga elektr boyler qo‘ydi va keyingi svet hisobi deyarli ikki baravar ko‘tarildi. Avval yangi muzlatgichni aybladi, lekin boyler ishlash soatlarini hisoblaganda savol qolmadi — suv deyarli doim isirdi, faqat kimdir cho‘milganda emas.
Sergelida qo‘shni eski chiroq lampalari aybdor deb o‘yladi va ularning hammasini bir kechada energiya tejaydiganlarga almashtirdi. Hisob deyarli o‘zgarmadi: haqiqiy sabab eski muzlatgich bo‘lib chiqdi — kompressor muz bosgan bug‘latgich tufayli tez-tez ishga tushardi.
Odatiy holat — shaharchadagi keksa odam butun qish kechqurunlari moyli isitgich bilan isindi. — Texnika eski, tejamkor demoqchimisiz? — Isitgich yangi bo‘lsa ham, eski bo‘lsa ham bir xil, elektrni yoshiga emas, quvvatiga qarab yeydi.
Hisob kutilmaganda ko‘tarilsa nima qilish kerak
- Uydagi barcha jihozlarni quvvati bilan yozib chiqing — u korpusda yoki pasportda ko‘rsatilgan.
- Qaysilari soatlab ishlashini belgilang: boyler, konditsioner, isitgich, duxovka.
- Yuqoridagi formula bo‘yicha eng quvvatli ikki-uch jihoz uchun sarfni hisoblang.
- Mumkin bo‘lgan joyda ishlash soatini qisqartiring: boylerda termostat, konditsionerda taymer.
- Agar summa baribir kvitansiya bilan mos kelmasa — hisoblagichni tekshiring va ta’minotchiga murojaat qiling.
Eski texnikani kamroq yeydigan yangisiga almashtirishni rejalashtiryapsiz-u, darhol pul yetishmayaptimi — kalkulyatorda to‘lovni hisoblab, nima foydali ekanini — jamg‘arishmi yoki bo‘lib-bo‘lib to‘lashmi — solishtiring.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Sarfni «qancha marta yoqaman»ga qarab hisoblash, jihozning real ishlash soatiga emas.
- Boyler, konditsioner va isitgich o‘rniga lampa va zaryadlovchilarni ayblash.
- Jihoz yorlig‘idagi quvvatga qaramaslik va boshqalarning raqamlarini o‘ziniki bilan solishtirish.
- Bug‘latgichi muz bosgan eski muzlatgichni ishlatishda davom etish — u normadan ko‘p yeydi.
- Konditsioner yoki isitgichni tun bo‘yi to‘liq quvvatda ishlab turishga qoldirish.
Aytgancha, uy uchun texnikani ikkilamchi bozordan olish qulayroq bo‘lsa, texnika sotuvi e’lonlarini ko‘rib chiqing — ko‘pincha holati va narxi ko‘rsatilgan variantlar bor, katta xaridlar uchun esa banklardagi kredit shartlarini solishtirish qo‘l keladi.
Kvartira ijaraga olyapsiz-u, qanday texnika turgani va u hisobga qancha qo‘shishini bilmayapsizmi? Toshkentda kvartirani qanday ijaraga olish va puldan ajralmaslik maqolasiga qarang — u aynan uyni ko‘rishda nimaga e’tibor berish, jumladan texnikaga, haqida.
Qisqa javoblar
Kvartirada qaysi jihoz eng ko‘p elektr yeydi?
Odatda bu suv isitgich (boyler), konditsioner, duxovkali elektr plita va moyli isitgich — isitish elementi yoki kompressorli, soatlab ishlaydigan jihozlar.
Muzlatgich oyiga qancha elektr sarflaydi?
Ishlaydigan zamonaviy muzlatgichning sarfi odatda kichik, lekin bug‘latgichi muz bosgan eski jihoz normadan bir yarim-ikki baravar ko‘p sarflashi mumkin — kompressor tez-tez ishga tushadi.
Texnikani rozetkadan o‘chirish foyda beradimi?
Ha, lekin katta jihozlarga nisbatan effekti kichik: kutish rejimidagi tejash faqat uydagi barcha qurilmalarni oy davomida birga hisoblasangiz sezilarli bo‘ladi.
Jihozning quvvatini qanday bilish mumkin?
Vatt yoki kilovattdagi quvvat jihozning orqa yoki pastki qismidagi yorliqda, shuningdek pasport yoki yo‘riqnomada ko‘rsatilgan.
Eski texnikani energiya tejaydiganiga almashtirish foydalimi?
Ko‘pincha ha, ayniqsa boyler va konditsioner uchun, lekin qarorni alohida hisoblash kerak: yangi texnika narxi va yillik sarf farqini solishtiring.
Odatlar o‘zgarmagan bo‘lsa, hisob nega ko‘tarildi?
Ko‘pincha sabab — texnika uzoqroq yoki yomonroq ishlay boshlagan: muz bosgan muzlatgich, termostatsiz boyler, iflos filtrli konditsioner.
Qisqacha
- Jihoz sarfi formula bo‘yicha hisoblanadi: quvvat (kVt) × ishlash soati = kilovatt-soat.
- Eng ko‘p energiyani isitish va sovutish jihozlari yeydi: boyler, konditsioner, plita, isitgich.
- Lampalar va zaryadlovchilar katta hisobda kamdan-kam aybdor — avval yirik texnikani tekshiring.
- Nosozlikli eski texnika (muzlatgichdagi muz, konditsionerdagi iflos filtr) normadan ko‘p sarflaydi.
- Odatlarni o‘zgartirishdan oldin jihozlaringiz sarfini qog‘ozda hisoblang — bu besh daqiqa vaqt oladi.
- Yangi texnika sotib olish uchun variantlar va bo‘lib to‘lash shartlarini oldindan solishtiring, oxirgi daqiqada emas.
