Оила Юнусободда уч хонали квартирани бир йилга олди, жойлашиб, ўз кучи билан кичик таъмир қилди. Уч ойдан кейин хўжайин қўнғироқ қилиб, харидор топганини айтди ва икки ҳафтада квартирани бўшатишни сўради. Хўжайин сиз ижарада турган квартирани соца нима қилиш керак ва бу умуман қонунийми?
Аввал тушуниш керак: эгаси квартирани истаган пайт сотишга ҳақли, ичида ижарачи яшаса ҳам — бу унинг мулки. Лекин ижарачида тўғри расмийлаштирилган ҳуқуқлар бўлса, янги эгаси уларни ҳурмат қилиши шарт.
Хўжайин ичида ижарачи бор квартирани сота оладими
Ҳа, сота олади, ижарачининг рухсати керак эмас. Квартира сотиш — сотувчи ва харидор ўртасидаги битим, ижара шартномаси унга тўғридан-тўғри алоқадор эмас. Лекин харидор ижарага берилган квартирани сотиб олишга рози бўлса, одатда ижарачилар ҳақида олдиндан билади — бу кўчмас мулк бўлимидаги эълонда кўрсатилиши ва кўрикда муҳокама қилиниши керак.
Эгаси алмашганда ижара шартномаси нима бўлади
Ижара шартномаси ёзма ва муддатли бўлса, у одатда янги эгаси учун ҳам кучда қолади — "хўжайин" деган реквизит ўзгаради, шартлар эса муддат охиригача ўзгармайди. Айнан шунинг учун Тошкентда ижара шартномасини бошиданоқ ёзма тузиш керак, аввалги хўжайиннинг оғзаки сўзига таянмасдан.
— Шартнома бўлмаса, фақат оғзаки келишув бўлса-чи? — Унда янги эгаси деярли дарҳол кўчишни сўрашга ҳақли, ижарачи олдида расман ҳеч қандай мажбурият имзоламаганига таяниб.
Кўчишга қанча муддат берилиши керак
Шартномада аниқ муддат ёзилган бўлса, ижарачи эгаси алмашса ҳам муддат охиригача яшаш ҳуқуқига эга. Муддат кўрсатилмаган ёки шартнома бўлмаса, тахминан бир ой олдин огоҳлантириш оқилона ҳисобланади — оддий бекор қилишда ҳам шунча берилади. Қисқароқ муддат бўлса, муҳокама қилинг ва шошилинч учун компенсация сўранг.
Эгаси алмашганда гаров нима бўлади
Гаров ё ижарачига қайтарилиши, ё янги эгасига ҳисобга олиш мажбурияти билан ўтиши керак — сотув ҳақида билган заҳоти буни ёзма аниқлаштиринг. Гаров ўтказилгани ҳақида тилхат сўранг, қоғозда қарздор бўлиб, амалда ҳеч нарса олмай қолмаслик учун.
Режадан ташқари кўчиш қанча туришини қандай ҳисоблаш
Формула сўзлар билан: кўчиш харажати = янги квартира гарови + юк машинаси ёки юкчилар хизмати + ижара нархидаги фарқ, янгиси қиммат бўлса.
Мисол: эски ижара 3 000 000 сўм, янги квартира гарови 3 000 000 сўм, юкчилар ва машина 500 000 сўм, янги ижара ойига 300 000 сўмга қиммат. Бир марталик харажат: 3 000 000 + 500 000 = 3 500 000 сўм, плюс доимий 300 000 сўм ойлик ортиқча. Рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг.
Иккинчи мисол: эски гаров икки хўжайин иштирокида янгисига ҳисобланса, бир марталик харажат 500 000 сўмгача тушади — ёзма келишув туфайли кўчиш деярли етти баравар арзонлашади. Янги квартирани ижара эълонларидан олдиндан излаб қўйган маъқул, муддат сиқилиб қолган пайтда эмас.
| Ҳолат | Нима қилиш керак | Шартномада нимага қараш |
|---|---|---|
| Муддатли шартнома | Муддат охиригача яшаш | Тугаш санаси |
| Муддациз ёки оғзаки шартнома | Тахминан бир ой олдин хабар билан кўчиш | Имзо санаси |
| Гаров янги эгасига ўтмаган | Ёзма тасдиқ талаб қилиш | Гаров банди |
Тез-тез учрайдиган хатолар
Квартирани фақат оғзаки келишув билан олишади, сотилиши ҳақида ўйламай. Янги эгаси келганда гаров тақдирини аниқлаштиришмайди. Хушмуомалалик учун бир неча кунда кўчишга рози бўлишади. Аввалги хўжайиндан гаров янгисига ўтказилгани ҳақида тилхат олишмайди. Низо гаплашиб ҳал бўлмаса, юрист нархини хизматлар бўлими орқали олдиндан тахминланг.
Қисқа жавоблар
Хўжайин сиз ижарада турган квартирани соца нима қилиш керак?
Шартномани текширинг: муддат тугамаган бўлса, охиригача яшаш ҳуқуқингиз бор. Гаров тақдирини аввалги ва янги эгадан ёзма аниқлаштиринг.
Янги хўжайин ижарачини дарҳол кўчира оладими?
Йўқ, муддатли ёзма шартнома бўлса — янги эгаси уни ҳурмат қилиши шарт. Шартномасиз тез кўчириш эҳтимоли юқорироқ.
Эгаси алмашганда гаровни ким қайтаради?
Келишувга қараб — аввалги хўжайин дарҳол қайтаради ёки тилхат билан янгисига ўтказади. Буни сотув пайтида ёзма аниқлаштиринг.
Квартира сотилганда кўчишга қанча муддат берилади?
Шартнома бўлса — муддат охиригача. Бўлмаса, тахминан бир ой оқилона, лекин олдиндан келишиб ёзма қайд қилган маъқул.
Бундай ҳолатдан олдиндан қандай ҳимояланиш керак?
Ижара шартномасини аниқ муддат ва эгаси алмашганда гаров банди билан ёзма тузинг — бу ягона ишончли ҳимоя.
Қисқача
- Хўжайин ижарачилар бор квартирани уларнинг рухсатисиз сотишга ҳақли
- Муддатли ёзма шартнома одатда янги эгаси учун ҳам кучда қолади
- Шартномасиз янги эгаси деярли дарҳол кўчишни сўраши мумкин
- Гаров тақдирини сотув ҳақида билиб қолган заҳоти ёзма аниқлаштиринг
- Шартномасиз кўчиш учун оқилона муддат — тахминан бир ой
- Ёзма шартнома бундай ҳолатда ягона ишончли ҳимоянгиз
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
