Oila Yunusobodda uch xonali kvartirani bir yilga oldi, joylashib, o‘z kuchi bilan kichik ta’mir qildi. Uch oydan keyin xo‘jayin qo‘ng‘iroq qilib, xaridor topganini aytdi va ikki haftada kvartirani bo‘shatishni so‘radi. Xo‘jayin siz ijarada turgan kvartirani sotsa nima qilish kerak va bu umuman qonuniymi?
Avval tushunish kerak: egasi kvartirani istagan payt sotishga haqli, ichida ijarachi yashasa ham — bu uning mulki. Lekin ijarachida to‘g‘ri rasmiylashtirilgan huquqlar bo‘lsa, yangi egasi ularni hurmat qilishi shart.
Xo‘jayin ichida ijarachi bor kvartirani sota oladimi
Ha, sota oladi, ijarachining ruxsati kerak emas. Kvartira sotish — sotuvchi va xaridor o‘rtasidagi bitim, ijara shartnomasi unga to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqador emas. Lekin xaridor ijaraga berilgan kvartirani sotib olishga rozi bo‘lsa, odatda ijarachilar haqida oldindan biladi — bu ko‘chmas mulk bo‘limidagi e’londa ko‘rsatilishi va ko‘rikda muhokama qilinishi kerak.
Egasi almashganda ijara shartnomasi nima bo‘ladi
Ijara shartnomasi yozma va muddatli bo‘lsa, u odatda yangi egasi uchun ham kuchda qoladi — "xo‘jayin" degan rekvizit o‘zgaradi, shartlar esa muddat oxirigacha o‘zgarmaydi. Aynan shuning uchun Toshkentda ijara shartnomasini boshidanoq yozma tuzish kerak, avvalgi xo‘jayinning og‘zaki so‘ziga tayanmasdan.
— Shartnoma bo‘lmasa, faqat og‘zaki kelishuv bo‘lsa-chi? — Unda yangi egasi deyarli darhol ko‘chishni so‘rashga haqli, ijarachi oldida rasman hech qanday majburiyat imzolamaganiga tayanib.
Ko‘chishga qancha muddat berilishi kerak
Shartnomada aniq muddat yozilgan bo‘lsa, ijarachi egasi almashsa ham muddat oxirigacha yashash huquqiga ega. Muddat ko‘rsatilmagan yoki shartnoma bo‘lmasa, taxminan bir oy oldin ogohlantirish oqilona hisoblanadi — oddiy bekor qilishda ham shuncha beriladi. Qisqaroq muddat bo‘lsa, muhokama qiling va shoshilinch uchun kompensatsiya so‘rang.
Egasi almashganda garov nima bo‘ladi
Garov yo ijarachiga qaytarilishi, yo yangi egasiga hisobga olish majburiyati bilan o‘tishi kerak — sotuv haqida bilgan zahoti buni yozma aniqlashtiring. Garov o‘tkazilgani haqida tilxat so‘rang, qog‘ozda qarzdor bo‘lib, amalda hech narsa olmay qolmaslik uchun.
Rejadan tashqari ko‘chish qancha turishini qanday hisoblash
Formula so‘zlar bilan: ko‘chish xarajati = yangi kvartira garovi + yuk mashinasi yoki yukchilar xizmati + ijara narxidagi farq, yangisi qimmat bo‘lsa.
Misol: eski ijara 3 000 000 so‘m, yangi kvartira garovi 3 000 000 so‘m, yukchilar va mashina 500 000 so‘m, yangi ijara oyiga 300 000 so‘mga qimmat. Bir martalik xarajat: 3 000 000 + 500 000 = 3 500 000 so‘m, plyus doimiy 300 000 so‘m oylik ortiqcha. Raqamlar shartli, o‘zingiznikini qo‘ying.
Ikkinchi misol: eski garov ikki xo‘jayin ishtirokida yangisiga hisoblansa, bir martalik xarajat 500 000 so‘mgacha tushadi — yozma kelishuv tufayli ko‘chish deyarli yetti baravar arzonlashadi. Yangi kvartirani ijara e’lonlaridan oldindan izlab qo‘ygan ma’qul, muddat siqilib qolgan paytda emas.
| Holat | Nima qilish kerak | Shartnomada nimaga qarash |
|---|---|---|
| Muddatli shartnoma | Muddat oxirigacha yashash | Tugash sanasi |
| Muddatsiz yoki og‘zaki shartnoma | Taxminan bir oy oldin xabar bilan ko‘chish | Imzo sanasi |
| Garov yangi egasiga o‘tmagan | Yozma tasdiq talab qilish | Garov bandi |
Tez-tez uchraydigan xatolar
Kvartirani faqat og‘zaki kelishuv bilan olishadi, sotilishi haqida o‘ylamay. Yangi egasi kelganda garov taqdirini aniqlashtirishmaydi. Xushmuomalalik uchun bir necha kunda ko‘chishga rozi bo‘lishadi. Avvalgi xo‘jayindan garov yangisiga o‘tkazilgani haqida tilxat olishmaydi. Nizo gaplashib hal bo‘lmasa, yurist narxini xizmatlar bo‘limi orqali oldindan taxminlang.
Qisqa javoblar
Xo‘jayin siz ijarada turgan kvartirani sotsa nima qilish kerak?
Shartnomani tekshiring: muddat tugamagan bo‘lsa, oxirigacha yashash huquqingiz bor. Garov taqdirini avvalgi va yangi egadan yozma aniqlashtiring.
Yangi xo‘jayin ijarachini darhol ko‘chira oladimi?
Yo‘q, muddatli yozma shartnoma bo‘lsa — yangi egasi uni hurmat qilishi shart. Shartnomasiz tez ko‘chirish ehtimoli yuqoriroq.
Egasi almashganda garovni kim qaytaradi?
Kelishuvga qarab — avvalgi xo‘jayin darhol qaytaradi yoki tilxat bilan yangisiga o‘tkazadi. Buni sotuv paytida yozma aniqlashtiring.
Kvartira sotilganda ko‘chishga qancha muddat beriladi?
Shartnoma bo‘lsa — muddat oxirigacha. Bo‘lmasa, taxminan bir oy oqilona, lekin oldindan kelishib yozma qayd qilgan ma’qul.
Bunday holatdan oldindan qanday himoyalanish kerak?
Ijara shartnomasini aniq muddat va egasi almashganda garov bandi bilan yozma tuzing — bu yagona ishonchli himoya.
Qisqacha
- Xo‘jayin ijarachilar bor kvartirani ularning ruxsatisiz sotishga haqli
- Muddatli yozma shartnoma odatda yangi egasi uchun ham kuchda qoladi
- Shartnomasiz yangi egasi deyarli darhol ko‘chishni so‘rashi mumkin
- Garov taqdirini sotuv haqida bilib qolgan zahoti yozma aniqlashtiring
- Shartnomasiz ko‘chish uchun oqilona muddat — taxminan bir oy
- Yozma shartnoma bunday holatda yagona ishonchli himoyangiz
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
