Улуғбек Юнусободда квартира учун тўлиқ суммани берди ва қайта расмийлаштиришни икки ҳафта хотиржам кутди. Шу вақт ичида ўша сотувчи бошқа харидор билан нотариус орқали битим тузиб, мулк ҳуқуқи ўтишини биринчи бўлиб рўйхатдан ўтказишга улгурди. Улуғбек квартирасиз қолди, пулни суд орқали қарийб бир йил қайтариб олишга тўғри келди.
Икки марта сотиш — бу бир хил квартирани икки турли харидорга деярли бир вақтда сотиш, ҳуқуқ эса биринчи бўлиб пул тўлаган ёки қоғозга имзо чекканга эмас, мулк ҳуқуқи ўтишини биринчи бўлиб расмий рўйхатдан ўтказганга тегади.
Икки марта сотиш нима ва бу нега юз беради
Расман бундай ҳолатда сотувчи айбдор — у аллақачон сотилган квартирани сотишга ҳуқуқи йўқ. Лекин амалда битим расмий рўйхатдан ўтказилгунга қадар сотувчи жисмонан бошқа киши билан ҳам ҳужжат имзолаши мумкин, айниқса аванс ва рўйхатдан ўтказиш орасида кўп вақт ўца.
Хавф ва рўйхатдан ўтказишни кечиктириш нархини қандай ҳисоблаш
Кутилаётган йўқотишни расмийлаштиришни тезлаштириш нархи билан солиштиринг. Формула: кутилаётган йўқотиш = квартира нархи × тезроқ битим тузишга тайёр иккинчи харидор топилиш эҳтимоли.
1-мисол: квартира 450 000 000 сўм туради, аванс ва расмий рўйхатдан ўтказиш орасида уч ҳафталик танаффус режалаштирилган — шу вақт ичида сотувчи тезроқ харидор топиш эҳтимолини, айтайлик, 4 % деб баҳоланг. Кутилаётган йўқотиш = 450 000 000 × 0,04 = 18 000 000 сўм шартли хавф.
2-мисол: худди шу битим, лекин мулк ҳуқуқи авансдан кейин икки-уч кун ичида нотариус орқали рўйхатдан ўтказилади — вақт танаффуси деярли нолга тенг, эҳтимол тахминан 0,5 % гача тушади. Кутилаётган йўқотиш = 450 000 000 × 0,005 = 2 250 000 сўм. Хавфдаги фарқ пулни ўтказиш тезлигидан кўра рўйхатдан ўтказиш тезлиги муҳимроқ эканини кўрсатади. Рақамлар шартли, мисол учун — ўз муддатларингизни қўйинг.
Икки марта сотиш хавфи ҳақида қандай белгилар бор
- Сотувчи нақд пул олиб, рўйхатдан ўтказишни «бир-икки ҳафта» кутишни таклиф қилади.
- Квартира мулкдорнинг ўзи эмас, ишончнома орқали сотилмоқда.
- Сотувчи нотариусдаги битим учун аниқ санадан қочади.
- Авансдан кейин ҳам ўша квартира ҳақидаги эълон эълонлар бўлимида очиқ туришда давом этади.
- Сотувчи бир вақтнинг ўзида бир нечта харидор билан музокара олиб боради ва буни яширмайди.
Икки марта сотишга тушиб қолмаслик учун нима қилиш керак
- Имзолашдан бир ой олдин эмас, айнан олдин реестрдан янги маълумотнома олинг.
- Аванс ва расмий рўйхатдан ўтказиш орасидаги танаффусни минимал қилинг — ҳафта эмас, кун ҳисобида.
- Задаток олингандан кейин сотувчидан квартира эълонини дарҳол олиб ташлашни сўранг.
- Битимни нотариус орқали расмийлаштиринг — бу бир хил квартирани параллел расмийлаштириш хавфини камайтиради.
- Задатокни оғзаки эмас, битим санаси кўрсатилган расмий шартнома билан мустаҳкамланг.
- Шошилиб қарор қабул қилмаслик учун шартларни NARXTOP кўчмас мулк бўлимидаги долзарб таклифлар билан солиштиринг.
Икки марта сотиш хавфи минимал бўлган ҳолатлар
Кўпинча шундай бўлади: битим нотариус орқали ўтади, у ўзи реестрни текширади ва мулк ҳуқуқи ўтишини пул берилган куниёқ расмийлаштиради — шунда вақт танаффуси деярли йўқ. Шунга ўхшаш мантиқ ҳисобни бошқариш ишончномасида ҳам ишлайди: ваколатлар қанчалик аниқ ва расмий бўлса, параллел ҳаракатлар эҳтимоли шунчалик кам — бу ҳақда ҳисобни бошқариш учун ишончнома мақоласида батафсил бор.
— Ҳаммасини бир кунда, танаффуссиз расмийлаштирсак бўладими? — Ҳа, агар сиз дарҳол нотариусга тайёр бўлсангиз, мен ҳам чўзишни хоҳламайман. Яширадиган нарсаси йўқ сотувчи битимни бир неча кишидан аванс йиғиш ўрнига тез ва расмий ёпишдан ўзи манфаатдор.
Жадвал: белги — хавф — нима қилиш
| Белги | Хавф | Нима қилиш |
|---|---|---|
| Рўйхатдан ўтказишгача узоқ танаффус | Сотувчи бошқаси билан битим тузишга улгуради | Нотариусгача бўлган муддатни бир неча кунга қисқартириш |
| Ишончнома бўйича сотув | Ишончнома бекор қилинади ёки икки марта ишлатилади | Нотариусда ҳақиқийлик ва муддатини текшириш |
| Авансдан кейин эълон олинмаган | Бошқа харидор билан музокара кетяпти | Эълонни дарҳол олиб ташлашни талаб қилиш |
| Шартномасиз нақд ҳисоб-китоб | Авансни тасдиқлаш имконсиз | Задаток учун ёзма шартнома тузиш |
| Сотувчи битим санасидан қочади | Иккинчи харидор учун чўзиш | Нотариусда аниқ санани талаб қилиш |
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Битим расмий рўйхатдан ўтказилишидан анча олдин тўлиқ суммани бериш.
- Аванс олингандан кейин квартира эълони олиб ташланганини текширмаслик.
- Ёзма задаток шартномаси ўрнига оғзаки келишувга рози бўлиш.
- Сотувчининг ҳалол сўзига таяниб, нотариусга боришни чўзиш.
Қисқа жавоблар
Квартирани икки марта сотиш нима?
Бу бир хил квартирани икки харидорга деярли бир вақтда сотиш ҳолати, мулк ҳуқуқи эса мулк ҳуқуқи ўтишини биринчи бўлиб расмий рўйхатдан ўтказганга тегади.
Икки марта сотишга қандай тушиб қолмаслик мумкин?
Аванс ва расмий рўйхатдан ўтказиш орасидаги танаффусни қисқартиринг, задатокни ёзма расмийлаштиринг ва сотувчидан пул олингандан кейин эълонни дарҳол олиб ташлашни талаб қилинг.
Квартира нафақат сизга сотилган бўлса, нима қилиш керак?
Одатда ҳуқуқ мулк ҳуқуқи ўтишини биринчи бўлиб расмий рўйхатдан ўтказганда қолади. Иккинчи харидор пулни сотувчи орқали ёки суд орқали қайтариб олишга тўғри келади.
Нотариус бу хавфни камайтиришга ёрдам берадими?
Ҳа, нотариус орқали расмийлаштириш одатда аванс ва рўйхатдан ўтказиш орасидаги вақтни деярли бир кунгача қисқартиради, демак параллел битим учун ойнани камайтиради.
Икки марта сотишга тушиб қолсангиз, пулни қайтариб олса бўладими?
Бу сотувчига даъво ёки суд орқали мумкин, лекин жараён ойларга чўзилиши мумкин. Шу сабабли вазиятни олдиндан олдини олиш кейин пулни қайтаришдан муҳимроқ. Шубҳа бўлса, пулни беришдан олдин NARXTOP хизматлар бўлими орқали нотариус ёки юристни жалб қилинг.
Қисқача
- Квартира ҳуқуқи одатда битимни биринчи бўлиб расмий рўйхатдан ўтказганга тегади.
- Аванс ва рўйхатдан ўтказиш орасидаги узоқ танаффус — икки марта сотиш хавфининг асосий сабаби.
- Задаток олингандан кейин эълонни дарҳол олиб ташлашни талаб қилинг.
- Задатокни оғзаки эмас, ёзма шартнома билан расмийлаштиринг.
- Нотариус орқали ишлаш одатда хавф ойнасини деярли бир кунгача қисқартиради.
- Битим бўйича ҳисоб-китобингизни олдиндан NARXTOP уй-жой калкуляторида текширинг.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
