Ulug‘bek Yunusobodda kvartira uchun to‘liq summani berdi va qayta rasmiylashtirishni ikki hafta xotirjam kutdi. Shu vaqt ichida o‘sha sotuvchi boshqa xaridor bilan notarius orqali bitim tuzib, mulk huquqi o‘tishini birinchi bo‘lib ro‘yxatdan o‘tkazishga ulgurdi. Ulug‘bek kvartirasiz qoldi, pulni sud orqali qariyb bir yil qaytarib olishga to‘g‘ri keldi.
Ikki marta sotish — bu bir xil kvartirani ikki turli xaridorga deyarli bir vaqtda sotish, huquq esa birinchi bo‘lib pul to‘lagan yoki qog‘ozga imzo chekkanga emas, mulk huquqi o‘tishini birinchi bo‘lib rasmiy ro‘yxatdan o‘tkazganga tegadi.
Ikki marta sotish nima va bu nega yuz beradi
Rasman bunday holatda sotuvchi aybdor — u allaqachon sotilgan kvartirani sotishga huquqi yo‘q. Lekin amalda bitim rasmiy ro‘yxatdan o‘tkazilgunga qadar sotuvchi jismonan boshqa kishi bilan ham hujjat imzolashi mumkin, ayniqsa avans va ro‘yxatdan o‘tkazish orasida ko‘p vaqt o‘tsa.
Xavf va ro‘yxatdan o‘tkazishni kechiktirish narxini qanday hisoblash
Kutilayotgan yo‘qotishni rasmiylashtirishni tezlashtirish narxi bilan solishtiring. Formula: kutilayotgan yo‘qotish = kvartira narxi × tezroq bitim tuzishga tayyor ikkinchi xaridor topilish ehtimoli.
1-misol: kvartira 450 000 000 so‘m turadi, avans va rasmiy ro‘yxatdan o‘tkazish orasida uch haftalik tanaffus rejalashtirilgan — shu vaqt ichida sotuvchi tezroq xaridor topish ehtimolini, aytaylik, 4 % deb baholang. Kutilayotgan yo‘qotish = 450 000 000 × 0,04 = 18 000 000 so‘m shartli xavf.
2-misol: xuddi shu bitim, lekin mulk huquqi avansdan keyin ikki-uch kun ichida notarius orqali ro‘yxatdan o‘tkaziladi — vaqt tanaffusi deyarli nolga teng, ehtimol taxminan 0,5 % gacha tushadi. Kutilayotgan yo‘qotish = 450 000 000 × 0,005 = 2 250 000 so‘m. Xavfdagi farq pulni o‘tkazish tezligidan ko‘ra ro‘yxatdan o‘tkazish tezligi muhimroq ekanini ko‘rsatadi. Raqamlar shartli, misol uchun — o‘z muddatlaringizni qo‘ying.
Ikki marta sotish xavfi haqida qanday belgilar bor
- Sotuvchi naqd pul olib, ro‘yxatdan o‘tkazishni «bir-ikki hafta» kutishni taklif qiladi.
- Kvartira mulkdorning o‘zi emas, ishonchnoma orqali sotilmoqda.
- Sotuvchi notariusdagi bitim uchun aniq sanadan qochadi.
- Avansdan keyin ham o‘sha kvartira haqidagi e’lon e’lonlar bo‘limida ochiq turishda davom etadi.
- Sotuvchi bir vaqtning o‘zida bir nechta xaridor bilan muzokara olib boradi va buni yashirmaydi.
Ikki marta sotishga tushib qolmaslik uchun nima qilish kerak
- Imzolashdan bir oy oldin emas, aynan oldin reestrdan yangi ma’lumotnoma oling.
- Avans va rasmiy ro‘yxatdan o‘tkazish orasidagi tanaffusni minimal qiling — hafta emas, kun hisobida.
- Zadatok olingandan keyin sotuvchidan kvartira e’lonini darhol olib tashlashni so‘rang.
- Bitimni notarius orqali rasmiylashtiring — bu bir xil kvartirani parallel rasmiylashtirish xavfini kamaytiradi.
- Zadatokni og‘zaki emas, bitim sanasi ko‘rsatilgan rasmiy shartnoma bilan mustahkamlang.
- Shoshilib qaror qabul qilmaslik uchun shartlarni NARXTOP ko‘chmas mulk bo‘limidagi dolzarb takliflar bilan solishtiring.
Ikki marta sotish xavfi minimal bo‘lgan holatlar
Ko‘pincha shunday bo‘ladi: bitim notarius orqali o‘tadi, u o‘zi reestrni tekshiradi va mulk huquqi o‘tishini pul berilgan kuniyoq rasmiylashtiradi — shunda vaqt tanaffusi deyarli yo‘q. Shunga o‘xshash mantiq hisobni boshqarish ishonchnomasida ham ishlaydi: vakolatlar qanchalik aniq va rasmiy bo‘lsa, parallel harakatlar ehtimoli shunchalik kam — bu haqda hisobni boshqarish uchun ishonchnoma maqolasida batafsil bor.
— Hammasini bir kunda, tanaffussiz rasmiylashtirsak bo‘ladimi? — Ha, agar siz darhol notariusga tayyor bo‘lsangiz, men ham cho‘zishni xohlamayman. Yashiradigan narsasi yo‘q sotuvchi bitimni bir necha kishidan avans yig‘ish o‘rniga tez va rasmiy yopishdan o‘zi manfaatdor.
Jadval: belgi — xavf — nima qilish
| Belgi | Xavf | Nima qilish |
|---|---|---|
| Ro‘yxatdan o‘tkazishgacha uzoq tanaffus | Sotuvchi boshqasi bilan bitim tuzishga ulguradi | Notariusgacha bo‘lgan muddatni bir necha kunga qisqartirish |
| Ishonchnoma bo‘yicha sotuv | Ishonchnoma bekor qilinadi yoki ikki marta ishlatiladi | Notariusda haqiqiylik va muddatini tekshirish |
| Avansdan keyin e’lon olinmagan | Boshqa xaridor bilan muzokara ketyapti | E’lonni darhol olib tashlashni talab qilish |
| Shartnomasiz naqd hisob-kitob | Avansni tasdiqlash imkonsiz | Zadatok uchun yozma shartnoma tuzish |
| Sotuvchi bitim sanasidan qochadi | Ikkinchi xaridor uchun cho‘zish | Notariusda aniq sanani talab qilish |
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Bitim rasmiy ro‘yxatdan o‘tkazilishidan ancha oldin to‘liq summani berish.
- Avans olingandan keyin kvartira e’loni olib tashlanganini tekshirmaslik.
- Yozma zadatok shartnomasi o‘rniga og‘zaki kelishuvga rozi bo‘lish.
- Sotuvchining halol so‘ziga tayanib, notariusga borishni cho‘zish.
Qisqa javoblar
Kvartirani ikki marta sotish nima?
Bu bir xil kvartirani ikki xaridorga deyarli bir vaqtda sotish holati, mulk huquqi esa mulk huquqi o‘tishini birinchi bo‘lib rasmiy ro‘yxatdan o‘tkazganga tegadi.
Ikki marta sotishga qanday tushib qolmaslik mumkin?
Avans va rasmiy ro‘yxatdan o‘tkazish orasidagi tanaffusni qisqartiring, zadatokni yozma rasmiylashtiring va sotuvchidan pul olingandan keyin e’lonni darhol olib tashlashni talab qiling.
Kvartira nafaqat sizga sotilgan bo‘lsa, nima qilish kerak?
Odatda huquq mulk huquqi o‘tishini birinchi bo‘lib rasmiy ro‘yxatdan o‘tkazganda qoladi. Ikkinchi xaridor pulni sotuvchi orqali yoki sud orqali qaytarib olishga to‘g‘ri keladi.
Notarius bu xavfni kamaytirishga yordam beradimi?
Ha, notarius orqali rasmiylashtirish odatda avans va ro‘yxatdan o‘tkazish orasidagi vaqtni deyarli bir kungacha qisqartiradi, demak parallel bitim uchun oynani kamaytiradi.
Ikki marta sotishga tushib qolsangiz, pulni qaytarib olsa bo‘ladimi?
Bu sotuvchiga da’vo yoki sud orqali mumkin, lekin jarayon oylarga cho‘zilishi mumkin. Shu sababli vaziyatni oldindan oldini olish keyin pulni qaytarishdan muhimroq. Shubha bo‘lsa, pulni berishdan oldin NARXTOP xizmatlar bo‘limi orqali notarius yoki yuristni jalb qiling.
Qisqacha
- Kvartira huquqi odatda bitimni birinchi bo‘lib rasmiy ro‘yxatdan o‘tkazganga tegadi.
- Avans va ro‘yxatdan o‘tkazish orasidagi uzoq tanaffus — ikki marta sotish xavfining asosiy sababi.
- Zadatok olingandan keyin e’lonni darhol olib tashlashni talab qiling.
- Zadatokni og‘zaki emas, yozma shartnoma bilan rasmiylashtiring.
- Notarius orqali ishlash odatda xavf oynasini deyarli bir kungacha qisqartiradi.
- Bitim bo‘yicha hisob-kitobingizni oldindan NARXTOP uy-joy kalkulyatorida tekshiring.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.