Уч дўст биринчи курсда Чилонзорда квартира ижарага олди. Қиш сессиясига яқин улардан бири сиртқига ўтиб, кўчиб кетишга қарор қилди. Иккови қолди, ижара ўша-ўша, энди эса учов ўрнига тўлаш керак эди. — Депозит ҳақида тилхат ёзган эдикми? — Йўқ, биз дўстмиз-ку, — деди қолганлардан бири, уй эгаси кўчиб чиқишда қанча пул қайтаришини тушунишга ҳаракат қилиб.
Талаба-ижарачилар билан шартнома икки босқичда керак: квартира эгаси билан расмий ҳужжат ва қўшниларнинг ўзаро алоҳида келишуви. Иккинчисисиз биринчиси жанжалдан қутқармайди.
Талаба-ижарачилар билан шартнома керакми
Ҳа, керак — ва битта эмас, иккита ҳужжат: квартира эгаси билан бир ёки бир неча ижарачи номига тузилган ижара шартномаси, ва қўшниларнинг ўзаро ким қанча тўлаши ва бирор киши муддатидан олдин кўчиб кеца нима бўлиши ҳақидаги оддий ёзма келишуви. «Биз ўзимизникимиз» деган оғзаки ваъдалар айнан пул зарур бўлган пайтда бузилади.
Уй эгаси билан шартномага нима киради
Одатий ижара шартномаси муддат, сумма, коммунал тўлаш тартиби ва депозит миқдорини белгилайди — квартирани битта одам олса ҳам, учовлашиб олса ҳам фарқсиз. Олдиндан ижарачилар кўпинча нимани бузиши ҳақида ўқиб олиш фойдали — бу мулк ҳолати ҳақидаги қайси бандларни кўчиб киришдан олдин ёзиш кераклигини кўрсатади.
Талаба-қўшнилар ўртасида алоҳида нимани ёзиш керак
Алоҳида қоғозда ёки ҳеч бўлмаса ҳаммаси тасдиқлаган чат ёзишмасида қуйидагиларни белгилаб қўйиш керак: ҳар кимнинг ижара ва коммуналга қўшадиган суммаси, депозитни ким ва қандай киритади, ижарачилардан бири муддатидан олдин кўчиб кеца нима бўлади, ва айбдор ким экани ноаниқ бўлса, бузилиш учун жавобгарлик қандай бўлинади.
Улушларни қандай ҳисоблаш керак
Бир кишига депозит улуши = умумий депозит ÷ ижарачилар сони.
Мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг): учови кўчиб киришда депозит — 3 000 000 сўм, бир кишига 3 000 000 ÷ 3 = 1 000 000 сўм тўғри келади. Кўчиб чиқишда уй эгаси бузилган кранни топди, таъмир 300 000 сўмга тушди. Ким айбдор экани ноаниқ бўлса, сумма тенг бўлинади — ҳар кимнинг қайтимидан 100 000 сўмдан айирилади.
Иккинчи мисол — муддатидан олдин кўчиб кетиш: учовдан бири йиллик ижаранинг 5-ойида кўчиб кетади, ўрнига одам бир ойда топилади. Келишувга кўра кўчиб кетган киши шу бўш ой учун ўз улушини тўлайди — бу харажатни фақат кетмаган икковга юклашдан адолатлироқ.
Шартнома ва тилхатларни ким сақлайди
Шартнома нусхаси ва улушлар ҳақидаги ёзишмани ҳар бир ижарачи ўзида алоҳида сақлаши керак, битта «бош» одамда эмас — у биринчи бўлиб кўчиб кеца, ҳужжатлар у билан кетиб қолмаслиги керак. Квартирани олдиндан биргаликда уй-жой ижараси эълонларида қидириб солиштириш фойдали, чатга ташланган биринчи вариантга рози бўлманг.
Қўшнига алмаштирувчи керак бўлса
Ижарачилардан бири кўчиб кетиб, қолганлари кўпроқ тўламасдан алмаштирувчи топмоқчи бўлса, қўшни ёки вақтинчалик ижарачи қидириш учун ўз эълонини сайтдаги эълон бериш орқали жойлаштириш мумкин — бу фақат танишлар орасида қидиришдан тезроқ натижа беради.
Ҳаммага майда харажатлар
Умумий жойларни тозалаш, интернет ва маиший кимёни ижарадан ташқари тенг бўлинадиган харажат сифатида дарҳол ёзиб қўйган маъқул — акс ҳолда совун ким охирги марта олгани ҳақидаги баҳс ҳар ой такрорланади. Зарур бўлса, бир марталик тозалаш ёки майда таъмирни тасодифий уста қидирмасдан хизматлар бўлими орқали буюртма қилиш мумкин.
Жадвал: нимани ва қаерда белгилаш керак
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Бир кишига депозит | умумий депозит ÷ ижарачилар сони | 1 000 000 сўм |
| Айбдорсиз бузилиш учун айирма | таъмир нархи ÷ ижарачилар сони | ҳар кимдан 100 000 сўм |
| Муддатидан олдин кетишда улуш | бўш ой учун ўз ижара қисми | кўчиб кетган тўлайди |
| Майда умумий харажатлар | чеклар суммаси ÷ ижарачилар сони | тенг бўлинади |
Кўп учрайдиган хатолар
- Дўстлар орасидаги фақат оғзаки келишувга таяниш, чатда ёки қоғозда ёзиб қўймаслик.
- Ижарачилардан бири муддатидан олдин кўчиб кеца нима бўлишини олдиндан белгиламаслик.
- Шартноманинг ягона нусхасини фақат битта одамда сақлаш.
- Айбдор ноаниқ бўлганда бузилиш учун жавобгарлик қандай бўлинишини ёзмаслик.
Қисқа жавоблар
Талаба-ижарачилар билан шартнома керакми?
Ҳа, иккита ҳужжат керак: квартира эгаси билан расмий ижара шартномаси ва қўшнилар ўртасида пул ҳамда мажбуриятлар ҳақидаги алоҳида ёзма келишув.
Талаба-қўшнилар ўртасида депозитни қандай бўлиш керак?
Умумий депозитни ижарачилар сонига тенг бўлинг ва буни кўчиб киришдан олдин ёзма тасдиқланг, шунда кўчиб чиқишда баҳс бўлмайди.
Қўшни ижара муддати тугамасдан кўчиб кеца нима қилиш керак?
Олдиндан келишинг: кўчиб кетган киши алмаштирувчи топилгунча ўз улушини тўлайди ёки ўзи ўрнига одам топади.
Айбдор аниқ бўлмаса, бузилиш учун ким тўлайди?
Аниқ айбдорни аниқлаб бўлмаса, таъмир нархини барча ижарачилар орасида тенг бўлиш энг адолатли йўл.
Қўшнилар ўртасидаги келишувни нотариал тасдиқлаш шартми?
Йўқ, кундалик келишув учун ёзма шакл ёки тасдиқланган чат ёзишмаси етарли — нотариус катта суммалар учун ижара шартномасининг ўзига керак.
Ижара шартномаси ва тилхатлар нусхасини қаерда сақлаш керак?
Ҳар бир ижарачида ўз нусхаси бўлиши керак, фақат «бош» одамда эмас — шунда кимдир эрта кўчиб кеца, ҳужжатлар йўқолмайди.
Қисқача
- Талаба-ижарачилар билан иккита ҳужжат керак: уй эгаси билан шартнома ва қўшнилар ўртасидаги келишув.
- Депозит ва майда харажатларни тенг бўлинг ва бошиданоқ ёзма тасдиқланг.
- Ижарачилардан бирининг муддатидан олдин кўчиб кетиши энг кўп жанжал чиқарадиган ҳол — буни олдиндан келишиб олинг.
- Ҳужжатлар нусхасини ҳар бир ижарачи алоҳида сақласин, битта одамда эмас.
- Кўчиб кетган қўшнига алмаштирувчини фақат танишлар орасида эмас, эълон орқали қидириш қулайроқ.
- Тозалаш, кимё, интернет каби майда умумий харажатларни ижарадан алоҳида ёзинг.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
