Сергелидаги квартира эгаси ижарачилар кўчиб кирганидан бир йил ўтиб келди — ва ҳаммомни танимади: аралаштиргич оқарди, душ олдидаги кафел кўчган, раковина герметик билан ушлаб турибди. Депозит таъмирнинг учдан бирига ҳам етмади. Ижарачилар квартирада кўпинча нимани бузишади? Кўпинча сантехника, майда маиший техника ва эшик фурнитураси зарар кўради — ҳар куни ишлатиладиган ва бузилиши ҳақида дарров хабар берилмайдиган нарсалар.
Таниш ҳолат: ижарачи тасодифан қувурни тиқиб қўйди, уй эгасига айтишдан қўрқди ва шунчаки кўчиб кетишини кутди. Ҳаммаси икки ойдан кейин, янги ижарачи келиб «бу қачондан бери оқади?» деб сўраганда маълум бўлди. — «Йўқ, ўзи пайдо бўлди», — жавоб берди уй эгаси, гарчи буни биринчи марта кўраётган бўлса ҳам.
Ижарачилар кўпинча нимани бузишади
- Ҳаммом ва ошхонадаги аралаштиргич, сантехника — оқиш, ип бурилиши.
- Эшик дастаклари ва илгаклари — кескин тақиллатишдан.
- Кир ювиш машинаси — филтр тиқилиши, барабан ортиқча юкланиши.
- Пластик деразалар ва балкон эшиги дастаклари.
- Розетка ва ўчиргичлар — эски электр симлари юкламадан.
Бу ижарачилар ёмон дегани эмас — деярли ҳар доим бу оддий кундалик фойдаланишдан бўладиган эскириш, атайлаб бузиш эмас. Киришдан олдин ўхшаш квартираларнинг уй ижараси эълонлари билан солиштириб кўриш фойдали — одатда ҳолат қандай бўлиши кераклиги шундан кўринади.
Бу нега атайлаб бўлмайди
Ижарага бериладиган квартирадаги мебел ва техника битта оилага эмас, кетма-кет бир нечтасига хизмат қилади. Битта хўжайинда ўн йил чидайдиган нарса, шу вақт ичида уч-тўрт хил турмуш тарзидан ўтади — ҳар бирининг ўз одати бор. Шунинг учун бузилиш деярли муқаррар, савол фақат ким ва қачон тўлайди.
Квартирани олдиндан қандай тайёрлаш керак
- Арзон, лекин кафолатли сантехника қўйиш — уни таъмирлашдан кўра алмаштириш арзонроқ.
- Ижарачига киришда деразани ва балкон эшигини тўғри ёпишни кўрсатиш.
- Кир ювиш машинаси филтри ва юклаш меъёри ҳақида тушунтириш.
- Киришдан олдин квартира ҳолатини суратга олиш — чиқишда керак бўлади.
- Шартномада нима эскириш, нима ижарачи айби билан бузилиш эканини ёзиб қўйиш.
Майда таъмирга етадиган депозитни қандай ҳисоблаш
Депозитни «кўз билан» эмас, одатий таъмирлар йиғиндиси бўйича ҳисоблаш керак: сантехника плюс эшик фурнитураси плюс техника майда таъмири.
1-мисол. Аралаштиргични алмаштириш — 700 000 сўм, эшик дастаси таъмири — 150 000, кир ювиш машинасини тозалаш — 400 000. Жами 1 250 000 сўм. Ойлик ижара 3 000 000 сўм миқдоридаги депозит бундай бузилишларни захира билан қоплайди.
2-мисол. Депозит атиги 500 000 сўм бўлса-ю, битта аралаштиргич 700 000 сўм турса, депозит битта бузилишга ҳам етмайди — фарқни уй эгаси ўзи тўлашига тўғри келади.
Рақамлар шартли — ўз шаҳрингиздаги уста ва дўкон нархлари бўйича текширинг. Квартирани тайёрлашга умумий бюджетни олдиндан уй бюджети калкуляторида ҳисоблаб кўриш мумкин.
| Кўпинча нима бузилади | Тахминий таъмир | Хавфни қандай камайтириш |
|---|---|---|
| Аралаштиргич, сантехника | 500 000–900 000 сўм | кафолатли арзон модел қўйиш |
| Эшик дастаси, илгак | 100 000–250 000 сўм | мустаҳкам фурнитура |
| Кир ювиш машинаси | 300 000–600 000 сўм | филтр ва юклаш ҳақида тушунтириш |
| Дераза, балкон дастаси | 150 000–300 000 сўм | киришда қандай очишни кўрсатиш |
Агар бузилиш жиддий бўлса ва таъмир керак бўлса, демонтаж ва эскисини олиб чиқиш тартибини олдиндан билиб олган маъқул — бу ҳақда таъмирда демонтаж ва ахлат олиб чиқиш мақоласида.
Ижарачи кўчиб кетаётганда нима қилиш керак
Депозитни қайтаришдан олдин квартирани ижарачи билан бирга айланиб чиқинг ва киришдаги суратлар билан солиштиринг. Фарқ бўлса — дарҳол муҳокама қилинг, ижарачи кўчиб кетгандан кейин эмас. Қоғоздаги оддий далолатнома оғзаки келишувдан яхшироқ ҳимоя қилади.
Агар квартира ижарачилар орасида воситачилар орқали топширилган бўлса, қулфларни алмаштирган маъқул — батафсил тартиб квартира сотиб олингандан кейин қулфларни алмаштириш ҳақидаги мақолада, худди шу тамойил ижарачилар орасида ҳам ишлайди.
Кўп учрайдиган хатолар
- Квартирани депозициз ижарага бериш — кейин зарардан нима ушлаб қолишнинг иложи бўлмайди.
- Киришда квартира ҳолатини қайд қилмаслик.
- Табиий эскиришни бузиш билан аралаштириб, тўлиқ алмаштиришни талаб қилиш.
- Ижарачига техникадан фойдаланишнинг асосий қоидаларини тушунтирмаслик.
- Бузилиш билан ярим йилдан кейин шуғулланиш, айбдорни топиб бўлмай қолганда.
Қисқа жавоблар
Ижарачилар квартирада кўпинча нимани бузишади?
Кўпинча — сантехника, эшик фурнитураси ва кир ювиш машинаси: ҳар куни ишлатиладиган нарсалар.
Квартирани ижарага беришда депозит керакми?
Ҳа, тахминан бир ойлик ижара миқдоридаги депозит кўпчилик одатий майда бузилишларни қоплайди.
Ижарачи техникани бузса, нима қилиш керак?
Киришдаги сурат билан солиштиринг, муҳокама қилинг ва келишув бўйича таъмир нархини депозитдан ушлаб қолинг.
Бузилиш хавфини олдиндан қандай камайтириш мумкин?
Кафолатли арзон техника қўйинг ва киришда ижарачига фойдаланиш қоидаларини тушунтиринг.
Чиқишда кўрик далолатномаси керакми?
Ҳа, суратли оддий далолатнома нима бузилгани ҳақидаги баҳслардан иккала томонни ҳам ҳимоя қилади.
Мебелнинг табиий эскириши учун ким тўлайди?
Одатда бу уй эгасининг харажати — оддий фойдаланишдан эскириш ижарачи айби ҳисобланмайди.
Қисқача
- Ижарага бериладиган квартирада кўпинча сантехника, эшик фурнитураси ва кир ювиш машинаси зарар кўради.
- Бузилишларнинг кўпчилиги — оддий эскириш, атайлаб бузиш эмас.
- Депозитни тасодифий эмас, одатий таъмирлар йиғиндиси бўйича ҳисобланг.
- Киришдаги суратлар чиқишда вақт ва асабни тежайди.
- Шартномада нима эскириш, нима бузиш эканини олдиндан ёзиб қўйинг.
- Чиқишдаги кўрик далолатномаси — иккала томон учун оддий ҳимоя.
Харажатлар ҳисобига борганда витринамиз асқотади: у ерда ипотека шартларини солиштириш ва таклифларни бир жойда солиштириш мумкин.
