Улуғбек аввалги эгалардан квартирани оғзаки келишув билан қабул қилди: кондиционер ишлайди, плита ишлайди, ошхона гарнитури қолади. Бир ҳафтадан кейин кондиционердан полга suv томчилай бошлади, плитанинг битта конфоркаси умуман ёнмади — лекин на эгалар, на риелтор қўнғироққа жавоб беришмади. Имзоланган далолатнома бўлганида, ҳеч қачон бўлмаган ўша суҳбат керак бўлмасди.
Аввалги эгалардан нимани қолдириш, нимасини алмаштириш керак — квартирани кўздан кечириш пайтида ҳал қилинадиган савол, кўчгандан кейин эмас, ўшанда исботлайдиган ҳеч нарса қолмайди. Баъзи буюмларни ўзингизга олиш фойдали — бу тежамкорлик, баъзиларини эса ишлаётгандек кўринса ҳам дарҳол алмаштириш керак.
Турли сотувчиларда комплектация шартлари ҳар хил — нархга нима киритилгани, нима киритилмаганини бир нечта вариант бўйича солиштириш уй сотиш эълонларида осонроқ. Кейин — одатда нима ўз-ўзидан қолади, буюмни қолдиришга рози бўлишдан олдин нимани текшириш ва келишувни қандай қайд қилиш керак.
Аввалги ижарачилардан одатда нима қолади
Одатда квартирада қолади: ўрнатилган ошхона ва техника, агар бу алоҳида келишилган бўлса, сантехника, ҳисоблагичлар, парда карнизлари, баъзан кондиционер ва бойлер. Мебел, пардалар ва ўрнатилмаган маиший техника — алоҳида суҳбат мавзуси, ва сотувчи ёки эга уларни шартномада ёзилмаган бўлса қолдиришга мажбур эмас.
Буюмни қолдиришга рози бўлишдан олдин нимани текшириш керак
- Кўрикда техникани ёқинг: кондиционер, бойлер, плита, кир ювиш машинаси — сўз билан эмас, гувоҳлар олдида.
- Сантехникани оқиб туришга текширинг — кранларни очинг, сувни оқизинг, мойка остидаги қувурларни кўздан кечиринг.
- Техника ёшини ва таъмир бўлган-бўлмаганини аниқлаштиринг — эски кондиционер кўпинча биринчи йилда компрессорни алмаштиришни талаб қилади.
- Қоладиган буюмлар рўйхатини оғзаки келишувга эмас, уйни қабул қилиш далолатномасига солиштиринг.
- Кўрик куни ҳар бир буюм ҳолатини суратга олинг — кейин баҳс чиқса асқотади.
Ишлаётгандек кўринса ҳам дарҳол нимани алмаштириш керак
Қулфлар — аниқ жавобли алоҳида мавзу: эга «калит биттагина» деб қанча ишонтирмасин, деярли ҳар доим алмаштирилади. Уй янгиланмаган бўлса, эски симлар ва розеткалар — бугун ишлайди, лекин бир-икки йилдан кейин хавф. Сим ва қулфни алмаштириш учун устани тасодифан излашдан кўра маиший хизматлар бўлими орқали чақириш осонроқ. Аввалги ижарачиларнинг матрас ва юмшоқ мебели — нарх жозибали бўлса ҳам тежамкорлик эмас, гигиена масаласи.
Кўп учрайдиган ҳолат: харидор эски кир ювиш машинасини қолдиришга рози бўлади, икки ойдан кейин у бузилиб қолади — таъмири янги арзон моделдан қимматроқ туради. Битимдан олдин ёш ва ҳолатни текшириш деярли доим ўзини оқлайди.
Қоладиган нарсанинг фойдасини қандай ҳисоблаш
Формула оддий: фойда = буюмнинг янги бозор нархи − агар буюм яқин бир йилда ишдан чиқса таъмир ёки муддатидан олдин алмаштириш нархи. Фарқ кичик бўлса, квартирага чегирма ҳақида келишиб, янгисини сотиб олиш арзонроқ.
Мисол: ўрнатилган ошхона янги ҳолда 4 000 000 сўм, лекин унга беш йил бўлган ва фурнитураси бўшашган — ҳақиқий нархи тахминан 2 500 000 сўм. Кондиционерга уч йил, хизмат мунтазам бўлган — ҳақиқий нархи бозорга яқин, 2 200 000 сўмдан 1 800 000 сўм. Кондиционерни энди ўрнатиш керак бўлса, таъмирнинг қайси босқичида уни режалаштириш ҳақида олдиндан ўқинг. Рақамлар шартли — кўрик натижасига қараб ўзингизникини қўйинг.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Ошхона гарнитури | янги нарх минус эскириш | 2 500 000 сўм |
| Хизмат кўрсатилган кондиционер | янги нарх минус кичик эскириш | 1 800 000 сўм |
| Эски кир ювиш машинаси | янги нарх минус бузилиш хавфи | нолга яқин |
Ҳисобга кўра буюм шунга арзимаса, сотувчи билан буни дарҳол муҳокама қилиш ёки битим шартларига киритиш тўғрироқ — иккиламчи бозордаги квартиралар кўчмас мулк бўлимида қидирилади, у ерда бошқа комплектациядаги ўхшаш таклифларни ҳам кўриш мумкин. Комплектациядаги бутун фарқни уй-жой бюджети калкуляторида бир ҳисобга солиш қулай.
Тез-тез учрайдиган хатолар
Далолатномада бандсиз оғзаки розиликка ишониш. Кўрикда техникани ёқмасдан, эга сўзига ишониш. Уй ташқаридан озода кўринади деб эски симлар ва сантехникани текширмасдан қолдириш. Уйни умуман қандай қабул қилиш тартиби ижарачилар кўчиб кетаётганда уйни қабул қилиш мақоласида.
Қисқа жавоблар
Квартира аввалги эгаларидан одатда нима қолади?
Одатда — алоҳида келишилган бўлса ўрнатилган техника, сантехника, ҳисоблагичлар ва карнизлар. Мебел ва маҳкамланмаган маиший техника — автоматик эмас, алоҳида келишув мавзуси.
Эга барча калитларни берса, қулфларни алмаштириш керакми?
Ҳа, алмаштириш деярли ҳар доим қилинади: йиллар давомида нечта калит нусхаси бўлганини текшириб бўлмайди, ва бегона кириш хавфи янги личинкадаги тежамдан қимматроқ.
Квартирада қоладиган техникани қандай текшириш керак?
Кўрикда гувоҳлар олдида ёқинг — кондиционер, плита, бойлер, кир ювиш машинаси — ва ёши ҳамда таъмир тарихини аниқлаштиринг, эга сўзига ишонмасдан.
Кўчгандан кейин техника бузилса нима қилиш керак?
Қабул далолатномасини текширинг — ҳолат қайд қилинган ва имзоланган бўлса, сотувчига даъво учун асос бор. Далолатномасиз ҳеч нарсани исботлаш деярли мумкин эмас.
Аввалги эгаларнинг мебели билан квартирага қўшимча тўлаш керакми?
Мебел борлигининг ўзига эмас, ҳақиқий ёши ва ҳолатига қаранг — бепул эски мебел ҳар доим ҳам квартирага чегирма ва ўз дидингизга кўра янгисини сотиб олишдан фойдалироқ эмас.
Қисқача
- Одатда ўрнатилган техника, сантехника, ҳисоблагичлар ва карнизлар қолади — қолгани алоҳида келишув.
- Далолатномани имзолашдан олдин кўрикда техникани ёқинг ва сантехникани оқишга текширинг.
- Қулфлар аввалги эга сўзига қарамасдан деярли ҳар доим алмаштирилади.
- Фойдани янги буюм нархи ва уни таъмирлаш ёки алмаштириш нархи фарқи сифатида ҳисобланг.
- Буюм ҳолатини сурат ва далолатнома билан қайд қилинг — оғзаки келишув баҳсда ёрдам бермайди.
- Ҳисобга кўра буюм арзимаса, чегирма ҳақида келишиб, янгисини сотиб олиш осонроқ.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
