Юнусободда ижарачилар бир кечада квартирадан кўчиб чиқиб, калитни қўшнисига қолдиришди. Уй эгаси икки кундан кейин келиб, куйган гиламча ва бузилган аралаштиргични кўрди — кўчиб киришдан олдин бундай шикаст бўлмаганини исботлашнинг иложи йўқ эди: киришда ҳам далолатнома тузилмаган эди.
Ижарачилардан кўчиб чиқишда квартирани қабул қилиш — депозит тақдири ҳал бўладиган пайт. Бандма-банд кўрикссиз низо «у деди — бу деди»га айланади, кўрик билан эса эътироз қилиш қийин бўлган тушунарли рўйхатга айланади.
Кўчиб чиқишда қабул далолатномаси нега керак
Кўчиб чиқиш далолатномаси квартиранинг аниқ кундаги ҳолатини қайд этади ва уни кўчиб киришдаги ҳолат билан солиштиради. Бу қоғозсиз депозитдан пул ушлаб қолиш қонуний деярли имконсиз — ижарачи тирналиш доим шундай бўлган дейишга ҳақли.
Квартирани дарҳол кейинги ижарачига бериш режалаштирилса, майда камчиликларни кўздан кечириш ва таъмирлаш давомида ижарага уй эълонини олдиндан жойлаштиринг — шунда ижарачилар орасидаги бўш туриш қисқароқ бўлади.
Зарар учун депозитдан ушланадиган суммани қандай ҳисоблаш керак
Формула: ушланадиган сумма = таъмир ёки алмаштириш нархи минус яшаш давридаги эскириш. Буюм тўлиқ эмас, табиий равишда қисман эскирган бўлса, таъмир суммасидан оддий фойдаланишга тўғри келадиган улуш айирилади.
Мисол (сонлар шартли, ўзингизникини қўйинг): янги аралаштиргич ўрнатиш билан 400 000 сўм туради. Ижарачи аралаштиргичнинг 10 йиллик хизмат муддатидан 2 йил яшаган, демак 20 % нарх — табиий эскириш. Депозитдан ушлаш = 400 000 − (400 000 × 20 %) = 320 000 сўм.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай | Мисол |
|---|---|---|
| Алмаштириш нархи | Ўрнатиш билан янги буюм нархи | 400 000 сўм |
| Табиий эскириш улуши | Яшаш муддати ÷ хизмат муддати | 2 йил ÷ 10 йил = 20 % |
| Депозитдан ушлаш | Нарх минус эскириш улуши | 400 000 − 80 000 = 320 000 |
Бандма-банд нимани текшириш керак
- Suv, свет ва газ ҳисоблагичлари кўрсаткичини олинг ва тўланган квитансиялар билан солиштиринг.
- Девор, пол ва шифтда янги тешик, доғ ва ёриқларни кўздан кечиринг.
- Квартира билан бирга берган сантехника, розетка ва маиший техниканинг ишлашини текширинг.
- Кўчиб киришда топширилган калит ва пултларни қайта сананг.
- Агар бўлса, мебел ҳолатини кириш далолатномасидаги рўйхат билан солиштиринг.
- Кўчиб чиқиш далолатномасини кўрик кунидаёқ, кейинроқ эмас, иккала томон имзоласин.
Уйни кўздан кечирганда нималарга қаралиши ҳақидаги умумий рўйхат эски уйда нималарни текшириш керак мақоласида бор — бандларнинг кўпи кўчиб чиқиш далолатномасига ҳам асқотади.
Эскириш ёки бузилиш — қандай ажратиш керак
Эскириш — оддий ҳаётдан келиб чиқадиган секин, муқаррар ўзгариш: ранги кетган девор қоғози, кириш эшиги олдидаги ейилган линолеум. Бузилиш — аниқ воқеа натижаси: куйган гиламча, синиган ойна, урилиб бузилган шкаф эшиги.
Таниш ҳолат: уй эгаси девор қоғози уч йилда қуёшда ранги кетгани учун тўлиқ янги нархини талаб қилган. Ижарачи тўлашдан бош тортган ва ҳақ бўлган — ранг кетиши кимнингдир айби билан бузилиш эмас, эскириш ҳисобланади.
Ижарачи ушлаб қолишга рози бўлмаса, нима қилиш керак
Киришдаги далолатнома суратларини кўчиб чиқишдаги суратлар билан ёнма-ён кўрсатинг — фарқ дарҳол кўринади ва низоларнинг кўпини ечади. Томонлар баҳода келиша олмаса, кўз билан тортишмаслик учун хизматлар бўлими орқали мустақил баҳоловга мурожаат қилиш мумкин. Янги ижарачи учун таъмир бюджетини уй-жой бюджети калкуляторида жамлаш қулай.
Эскириш ва бузилиш: амалда қандай ажратилади
| Вазият | Ҳисобланади | Ким тўлайди |
|---|---|---|
| 3 йилда эшик олдида ейилган линолеум | Эскириш | Мулкдор |
| Дазмол билан куйдирилган гиламча | Бузилиш | Ижарачи |
| Қуёшда ранги кетган девор қоғози | Эскириш | Мулкдор |
| Синиган дераза | Бузилиш | Ижарачи |
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Кўчиб киришда далолатнома тузмаслик, шунинг учун кўчиб чиқишда солиштирадиган нарса йўқ.
- Квартирани ижарачисиз кўздан кечириб, далолатномани бир томонлама имзолаш.
- Оддий эскиришни бузилиш деб ҳисоблаш.
- Кўчиб чиқиш кунида ҳисоблагич кўрсаткичларини солиштирмаслик.
Қисқа жавоблар
Ижарачилардан кўчиб чиқишда квартирани қандай қабул қилиш керак
Девор, сантехника, техника, калит ва ҳисоблагич кўрсаткичларини ижарачи билан бирга бандма-банд текширинг, кўчиб киргандаги ҳолат билан солиштиринг ва далолатномани ўша куниёқ имзоланг.
Кўчиб чиқиш далолатномасисиз депозитни ушлаб қолиш мумкинми
Расман мумкин, лекин ушлашнинг асослилигини исботлаш деярли имконсиз. Суратлар билан далолатнома низо бўлганда асосий далил ҳисобланади.
Квартиранинг эскириши ва бузилишини қандай ажратиш керак
Эскириш — оддий фойдаланишдаги аста-секин, муқаррар ўзгариш, бузилиш — аниқ воқеа ёки эътиборсизлик натижаси. Биринчисини мулкдор, иккинчисини ижарачи тўлайди.
Ижарачи депозитдан ушлашга рози бўлмаса, нима қилиш керак
Кўчиб кириш ва кўчиб чиқишдаги суратларни солиштириб, фарқни аниқ муҳокама қилинг. Келишиб бўлмаса, сўз билан тортишиш ўрнига мустақил зарар баҳоловини сўранг.
Қисқача
- Кўчиб чиқиш далолатномаси кириш далолатномаси билан солиштирилади — биринчисисиз иккинчиси фойдасиз.
- Депозитдан ушлаш табиий эскиришни айириб ҳисобланади, тўлиқ нарх эмас.
- Эскириш — вақтдан, бузилиш — аниқ воқеадан, улар учун тўлов ҳар хил.
- Квартирани ижарачи билан бирга кўздан кечиринг ва далолатномани кўрик кунида имзоланг.
- Суратлар овоз баландлигини оширишдан кўра низони тезроқ ечади.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
