Улуғбек оиласи билан Юнусободда сотиб олинган квартирага кўчиб кирди ва кўнглида аллақачон ҳал қилиб қўйган ошхона гарнитураси калитлар топширилишидан икки кун олдин олиб кетилганини билди. Эълонда «мебел билан сотилади» деб ёзилган, эгаси оғзаки тасдиқлаган эди: «Ҳаммаси қолади». Шартномада ошхона ҳақида бир қатор ҳам йўқ эди. Шундай бўлиб туради: мебел ва техника оғзаки, ёқимли бонус сифатида муҳокама қилинади, битимнинг қисми сифатида эмас — шунинг учун улар ҳақида кейин баҳслашишади.
Шартномада ёзилмаган ҳеч нарса, эгаси оғзаки ваъда берган бўлса ҳам, юридик жиҳатдан битимга кирмайди. Кейинги қисмда — рўйхатни олдиндан қандай муҳокама қилиш, одатда нима қолади ва нима олиб кетилади, буни жанжалсиз қандай расмийлаштириш мумкин.
Квартира сотилганда одатда нима қолади
Одатда ўрнатилган ёки маҳкамланган нарсалар қолади: сантехника, ўрнатилган шкафлар, кондиционерлар, электр симлари, ҳисоблагичлар. Мебел, маиший техника, люстралар ва ошхона гарнитури — алоҳида келишув мавзуси, шартномада рўйхат бўлмаса, сотувчи ҳаммасини олиб кетишга ҳақли.
Музокарада мебел ва техника рўйхатини қандай муҳокама қилиш керак
Рўйхатни кўрик пайтида хонама-хона тузинг, кейин хотирадан эмас. «Мебел қоладими?» деган умумий савол эмас, ҳар бир буюм бўйича сўранг: музлатгич, кир ювиш машинаси, кондиционер, шкаф-купе, люстралар, пардалар таёқчаси.
— Ошхона қоладими? — Умуман ҳа, лекин микротўлқинли печни олиб кетамиз, янгисини тўпламда сотиб олдик. Бундай суҳбатни дарҳол ёзиб қўйиш керак, битим кунига қадар хотирада сақламасдан.
Унутилган келишув қанча туради — ҳисоблаймиз
Формула оддий: низо нархи = (буюмни алмаштириш нархи) + (янгисини қидириш ва сотиб олиш вақти). Мисол: сотувчи 3 500 000 сўмлик кондиционерни олиб кетди, янгисини ўрнатиш яна 1 200 000 сўм бўлди, қидириш ва етказиб бериш уч кун олди. Жами тўғридан-тўғри харажат 4 700 000 сўм, йўқотилган вақтни ҳисобга олмаганда.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Олиб кетилган буюм нархи | бозордаги ўхшаши нархи | кондиционер — 3 500 000 сўм |
| Алмаштириш харажати | сотиб олиш + ўрнатиш | 3 500 000 + 1 200 000 = 4 700 000 сўм |
| Аниқ рўйхат билан тежаладиган сумма | олдини олинган баҳсли буюмлар нархи | квартира учун 10 000 000 сўмгача |
Рақамлар шартли, мисол учун — ўзингизникини алмаштиринг. Фақат квартира эмас, ичидаги буюмларни ҳам ҳисоблаш қизиқ бўлса, ҳар қандай буюмга эгалик қилиш нархини қандай ҳисоблаш мақоласини ўқинг.
Шартномада рўйхатни қандай расмийлаштириш — жадвал
| Заиф | Ишончли |
|---|---|
| «Мебел билан сотилади» | Шартнома иловаси: хоналар бўйича буюмлар рўйхати ва ҳолати |
| «Техника қолади» | Ҳар бир асбобнинг маркаси, модели, йили иловада |
| Кўрикдаги оғзаки келишув | Мулкни топшириш далолатномасига икки томон имзоси |
Сотувчи одатда нималарни олиб кетади
- Шахсий буюмлар, ҳужжатлар, оилавий суратлар ва эсдалик нарсалари.
- Яқинда сотиб олинган ва алоҳида келишилмаган техника.
- Парда таёқчалари ва люстралар, агар рўйхатда кўрсатилмаган бўлса — одатда улар олиб кетиладиган ҳисобланади.
- Балкондаги ўсимликлар ва бошқа нарсалар, бошқача келишилмаган бўлса.
Мебел ва техника бўйича кенг тарқалган хатолар
- «Ҳаммаси қолади» деган гапга ёзма рўйхациз ишониш.
- Кўрик пайтида техниканинг ҳолатини суратга олмаслик.
- Топшириш далолатномасида нима ва қандай ҳолатда топширилганини кўрсатмаслик.
- Калитлар топширилгандан кейин мебел ҳақида баҳслашиш, исботлаш қийин бўлганда.
Таниш ҳолат: оила Сергелидан эълонда «барча техника қолади» деб ёзилган квартира сотиб олди — аслида эгалари кир ювиш машинаси ва телевизорни олиб кетишди, «фақат ошхона гарнитурасини назарда тутган эдик» деб. Низо қўшимча тўлов билан ҳал қилинди, ҳолбуки шартномадаги рўйхат бу саволни дарҳол ечарди.
Қисқа жавоблар
Квартира сотилганда одатда нима қолади?
Ўрнатилган сантехника, электр симлари, ўрнатилган шкафлар ва кондиционерлар. Мебел ва маиший техника — алоҳида келишув.
Мебел рўйхатини шартномага ёзиш шартми?
Ҳа, акс ҳолда сотувчи оғзаки ваъда берган бўлса ҳам, квартирага ўрнатилмаган ҳамма нарсани олиб кетишга ҳақли.
Люстра ва парда таёқчаларини одатда ким олиб кетади?
Шартнома иловасида бошқача кўрсатилмаган бўлса, одатда сотувчи.
Сотувчи оғзаки келишилган техникани олиб кеца нима қилиш керак?
Фақат ёзма келишувларга таяниш мумкин — оғзаки ваъдани исботлаш қийин, шунинг учун рўйхат олдиндан керак.
Мебел ва техника рўйхатини қачон тузиш яхшироқ?
Биринчи кўрикнинг ўзида, буюм-буюм, шартнома имзолашдан олдин хотирадан эмас.
Қисқача
- Мебел ва техника рўйхатини хоналар бўйича дарҳол кўрикда тузинг.
- Ҳар бир буюм ҳақида алоҳида сўранг, умумий гап билан эмас.
- Рўйхатни шартнома иловаси ва топшириш далолатномаси билан мустаҳкамланг.
- Мебел ҳақидаги оғзаки ваъдаларнинг юридик кучи йўқ.
- Мебел билан сотиладиган эълонларни NARXTOP кўчмас мулк саҳифасида кўринг, ўзингизникини эълон бериш шаклида жойланг ва кўчиш бюджетини уй-жой калкуляторида ҳисобланг.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар бўлимида солиштириш мумкин.
