So‘mda yoki dollarda depozit: qaysi stavka foydali ekanini qanday hisoblash

Aziz mashinasini sotib 12 000 000 so‘m oldi. Pulni qayerga qo‘yishni o‘ylab yurgan olti oy davomida ular shkafda yotdi — nihoyat depozit ochishga qaror qilganda, shu vaqt ichida dollar kursi ko‘tarilib, xuddi shu pulga endi avvalgidan kamroq dollar sotib olish mumkinligini payqadi. «So‘mda yoki dollarda depozit» degan savol aslida bitta hisobga tushadi: stavkalar farqi so‘mning depozit muddatida qanchalik zaiflashishi mumkinligini qoplaydimi yoki yo‘qmi.

So‘mdagi depozit deyarli har doim dollardagidan sezilarli yuqori stavka beradi — bu bank tomonidan so‘mning tarixan dollarga nisbatan tezroq zaiflashishi uchun to‘lanadigan «to‘lov». Masala qaysi stavka qog‘ozda yuqoriroq ekanida emas, balki summani muddat oxirida bitta valyutaga o‘tkazganda nima chiqishida.

Nimani solishtirish kerak: stavkanimi yoki bir valyutadagi yakuniy summani

So‘mdagi yiliga 24% va dollardagi yiliga 5% ni to‘g‘ridan-to‘g‘ri solishtirish ma’nosiz — bular turli valyutalar. To‘g‘ri usul: ikkala variantni depozit ochilgan va yopilgan paytdagi bitta valyutaga o‘tkazib, keyin shu sonlarni solishtirish.

Qanday hisoblash: sonlar bilan misol

Formula shunday: so‘mdagi depozitning muddat oxiridagi dollardagi daromadi = (depozit summasi + so‘mdagi foiz) ÷ yopilgan kundagi kurs. Bu son dollardagi depozitdan chiqqan summa bilan solishtiriladi. Depozit bo‘yicha foizlar qanday hisoblanishini alohida ko‘rib chiqqan edik. Sonlar shartli, misol uchun — o‘z stavka va kursingizni qo‘ying.

Azizda 12 000 000 so‘m bor — 12 500 kursida bu taxminan 960 dollar. U 12 oyga yiliga 24% so‘mdagi depozit va yiliga 5% dollardagi depozit orasida tanlaydi.

13 500 kursida (so‘m 8% zaiflashganda) so‘mdagi depozit dollar ko‘rinishida hali ham foydaliroq — 1 102 dollarga qarshi 1 008. 15 000 kursida esa (so‘m 20% zaiflashganda) dollardagi depozit foydaliroq bo‘lib chiqadi — 1 008 ga qarshi 992. Chegara taxminan so‘mning yillik zaiflashishi stavkalar farqini qoplagan joyda — bu misolda farq 19 foiz punkti.

Qo‘lda kalkulyatorsiz o‘z chegarangizni qanday taxmin qilish

So‘mdagi depozit stavkasidan dollardagi stavkani ayiring — foiz punktlaridagi farq chiqadi. Agar depozit muddatida so‘m dollarga nisbatan shu farqdan kuchliroq zaiflashadi deb kutsangiz, dollar ko‘rinishida dollarda saqlash foydaliroq. Kuchsizroq zaiflashadi deb kutsangiz — so‘mda foydaliroq. Muddat oxiridagi aniq kursni hech kim oldindan bilmaydi, shuning uchun bu kafolat emas, mo‘ljal xolos. Kursni valyuta kursi sahifasida muntazam tekshirib turing, xotiraga tayanmang.

Nega hammasini bitta valyutada saqlash har ikki tomonda ham xavfli

Muammo faqat so‘mdagi depozitda emas — hammasini dollarda saqlagan odam ham xavf ostida: agar kurs yil davomida deyarli o‘zgarmasa, 19 foiz punktlik stavka farqi shunchaki behuda yo‘qoladi. Tanish holat: qo‘shni ikki yil davomida pulni «ehtiyot shart» dollarda saqladi, kurs deyarli qimirlamadi, va shu vaqt ichida so‘mdagi depozit bergan sezilarli foiz summasidan mahrum bo‘ldi. Shunga o‘xshash mantiq pulni qayerga solishtirish shart emas degan maqolada ham bor. Kundalik xarajatlar uchun bir qismini bir nechta valyutali kartada saqlash har safar depozitni qayta hisoblashdan qulayroq.

Tez-tez uchraydigan xatolar

• Stavkalarni bitta valyutaga o‘tkazmasdan, foizlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri solishtirish.
• Valyuta almashtirishdagi komissiyani unutish — u ham farqning bir qismini yeb qo‘yadi.
• «Ishonchliroq» deb hammasini bitta valyutada saqlash, holbuki ko‘pincha summani bo‘lish ishonchliroq.
• Bir oy oldin ko‘rgan kursga tayanish, hisob kunidagi aktual kurs o‘rniga.

Qisqa javoblar

So‘mda yoki dollarda depozit — qaysi biri foydali

Bu depozit muddatida so‘m dollarga qanchalik zaiflashishiga bog‘liq: stavkalar farqidan kuchliroq zaiflashsa — dollar foydali, kuchsizroq — so‘m foydali.

Turli valyutadagi stavkalarni qanday solishtirish kerak

So‘mdagi depozitning yakuniy summasini yopilgan kundagi kursda dollarga o‘tkazing va dollardagi depozit summasi bilan solishtiring — foizlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri solishtirib bo‘lmaydi.

Depozitni bir vaqtning o‘zida ikkala valyutada ham saqlash mumkinmi

Ha, summaning bir qismini so‘mda, bir qismini dollarda, o‘z ulushingizga qarab bo‘lib qo‘yish mumkin — shunda kurs bo‘yicha bitta stsenariyga bog‘lanib qolmaysiz.

Kurs umuman o‘zgarmasa nima bo‘ladi

U holda so‘mdagi depozit deyarli har doim foydaliroq bo‘ladi, chunki uning stavkasi yuqoriroq, buni qoplaydigan kurs farqi esa yuzaga kelmadi.

So‘m va dollardagi depozit stavkalarini qayerdan ko‘rish mumkin

Turli banklarning ikkala valyutadagi stavkalarini depozitlar sahifasida solishtirish qulay, yaqin filialni esa banklar xaritasida topish mumkin.

Qisqacha

• So‘m va dollardagi foizlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri solishtirib bo‘lmaydi — faqat bitta valyutadagi yakuniy natijani.
• Chegara oddiy: so‘m stavkalar farqidan kuchliroq zaiflashsa — dollar foydali, kuchsizroq — so‘m foydali.
• Muddat oxiridagi aniq kursni hech kim bilmaydi, shuning uchun hisob — kafolat emas, mo‘ljal.
• Valyuta almashtirish komissiyasi foydani kamaytiradi va buni oldindan hisobga olish kerak.
• Summani valyutalar orasida bo‘lish kurs bo‘yicha noto‘g‘ri prognoz xavfini kamaytiradi.
• Depozit ochishdan oldin aktual stavka va kursni NARXTOP’da tekshiring.