Muxayyo buvining Ohangorondagi verandasi ostida deyarli yarim asrdan beri buvasi qazigan pogreb turadi — har kuzda u yerga konservalar, kartoshka va piyoz butun qishga g'amlanadi. Nabiralar yaqin atrofda o'z dachasini qurishga qaror qilganda, birinchi savol shu bo'ldi: muzlatgich bor bo'lsa, pogreb umuman kerakmi va uni qanday qilish kerakki, bir necha yildan keyin chirimasin.
«Dachada qanday pogreb qilish kerak» degan savol uchastkani birinchi marta jihozlayotgan ko'pchilikda paydo bo'ladi. Qanday pogreb turlari borligini, narx nimaga bog'liqligini va joy tanlashda qanday xato qilmaslikni ko'rib chiqamiz.
Muzlatgich bo'lsa, dachada pogreb kerakmi
Ha, agar qishga katta hajmda g'amlama saqlasangiz — bankalar, kartoshka, piyoz, qovoq. Muzlatgich kundalik ovqat uchun mo'ljallangan, pogreb esa o'nlab banka va qoplar uchun elektrsiz va svet o'chganda bir kechada hammasi buzilib qolish xavfisiz barqaror salqin haroratni saqlaydi.
Qanday pogreb tanlash kerak — tuproqli, g'ishtli yoki beton halqali
Devorlari yog'och bilan mustahkamlangan tuproqli pogreb — eng arzon variant, lekin eng kam xizmat qiladi va yer osti suvlaridan qo'rqadi. Gidroizolyatsiyali g'ishtli pogreb o'n yillab turadi, lekin sekinroq quriladi va sezilarli qimmatroq. Beton halqali pogreb — o'rtacha variant: halqalar qazilgan shaxtaga tushiriladi, choklari germetiklanadi, va bunday pogreb tuproqlisiga qaraganda kamroq oqadi, lekin kapital g'isht terishdan arzonroq.
Parkentdan tanish voqea: oila devorlari mustahkamlanmagan tuproqli pogreb qazidi, bahorda kuchli yomg'irlardan keyin uni yer osti suvi uchdan bir qismini bosdi — g'amlamali bankalarning yarmi ishdan chiqdi. Keyingi mavsumda esa perimetr bo'yicha suv chiqarish bilan beton halqa qo'yishdi.
Pogrebni qanday chuqurlikda qazish kerak
Chuqurlik uchastkadagi yer osti suvlari darajasiga bog'liq — buni oldindan sinov chuqurchasi qazib yoki allaqachon pogrebi bor qo'shnilardan so'rab tekshirgan ma'qul. Odatda pogreb 2–2,5 metrga qilinadi, lekin suv yaqin bo'lsa, chuqurlik kamaytiriladi va konstruksiyaning bir qismi ustidan tuproq to'kilib, yerdan ko'tarilib qoladi.
Pogrebda shamollatishni qanday tashkil qilish kerak
Shamollatishsiz pogrebda namlik va zamburug' devorlarda hamda mahsulotlarning o'zida paydo bo'ladi. Kamida ikkita quvur kerak — pol yaqinida kirish va shift ostida chiqish, havo harakatlanib turishi va turg'un bo'lib qolmasligi uchun. Buni pogreb qurilishida qilish oson, devorlar tayyor bo'lgandan keyin esa deyarli tuzatib bo'lmaydi.
Qanday hisoblanadi
Diametri 1,5 metr, chuqurligi 2,5 metr bo'lgan beton halqali pogreb misolida hisoblaymiz. Formula so'zlar bilan: halqalar soni — pogreb chuqurligini bitta halqa balandligiga bo'lish, narxi esa — halqalar sonini yetkazib berish va o'rnatish bilan halqa narxiga ko'paytirish.
1-misol: agar bitta halqa balandligi 0,9 metr bo'lsa, 2,5 metr chuqurlik uchun taxminan 3 ta halqa kerak (2,5 ÷ 0,9 ≈ 2,8, yuqoriga 3 gacha yaxlitlaymiz). Keyin 3 ta halqani o'rnatish bilan shartli donasi narxiga ko'paytiramiz — raqamlar shartli, yetkazib beruvchingiznikini qo'ying.
2-misol: xuddi shu chuqurlikda devorlari yog'ochdan mustahkamlangan tuproqli pogreb — shaxta devorlarini qoplash yuzasi bo'yicha hisoblaymiz: diametri 1,6 metrda perimetri taxminan 5 metr, chuqurlik 2,5 metrga ko'paytiramiz — qoplash uchun taxminan 12,5 m² devor yuzasi chiqadi, keyin taxtaning m² uchun shartli narxiga ko'paytiramiz.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Beton halqalar soni | chuqurlik ÷ halqa balandligi | 2,5 ÷ 0,9 ≈ 3 dona |
| Halqalar narxi | soni × o'rnatish bilan narxi | 3 × narxingiz |
| Shaxta qoplama yuzasi | perimetr × chuqurlik | 5 × 2,5 ≈ 12,5 m² |
| Qoplama narxi | yuza × taxtaning m² narxi | 12,5 × narxingiz |
Agar uchastkani jihozlashga darhol yetarli pul bo'lmasa, xarajatlarning bir qismini kredit bilan yopish mumkin — shartlarni solishtirishga kreditlar bo'limi, to'lovni taxminlashga esa saytdagi kredit kalkulyatori yordam beradi. Agar dachani hali qidirayotgan bo'lsangiz, ko'chmas mulk bo'limidagi e'lonlarni ko'ring — ba'zan tayyor pogrebi va xo'jalik qurilmalari bor uchastka hammasini qaytadan qurishdan foydaliroq chiqadi.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Uchastkadagi yer osti suvlari darajasini tekshirmasdan pogreb qazish.
- Halqalar yoki g'isht terish choklarida gidroizolyatsiyadan tejash.
- Shamollatishni unutish — usiz namlik zaxiralarni bir mavsumda buzadi.
- Javon va tokchalarni devorlarga havo uchun oraliqsiz tiqib qo'yish.
- Pogreb kirish eshigini zichlagichsiz qoldirish — qishda issiqlik va namlik ichkariga o'tadi.
Yana bir misol, bu safar muvaffaqiyatli, xuddi shu Ohangorondagi dachadan: Muxayyoning nabiralari ikkita shamollatish quvuri va devorlardan bir necha santimetr orqaga chekingan yog'och javonlar bilan beton halqali pogreb qurishdi. Uch mavsum davomida bironta banka buzilmadi va devorlarda zamburug' bo'lmadi — buvasining tuproqli pogrebidan farqi har bahorda seziladi. Halqa o'rnatish yoki pogreb terish uchun ustani saytdagi xizmatlar bo'limi orqali topish qulay.
Qisqa javoblar
Dachada pogreb qancha turadi
Yog'och bilan mustahkamlangan tuproqli pogreb eng arzoni, beton halqali pogreb qimmatroq, lekin ancha uzoq xizmat qiladi. Aniq narx chuqurlik, diametr va yetkazib beruvchingizdagi narxlarga bog'liq, raqamlar shartli.
Yer osti suvlari baland bo'lsa, pogreb qilish mumkinmi
Mumkin, lekin chuqurlikni kamaytirib va yaxshi gidroizolyatsiya bilan, konstruksiyaning bir qismi bunda past tepalik shaklida yerdan ko'tarilib qoladi.
Pogrebda shamollatish kerakmi
Ha, albatta — kamida ikkita quvur, kirish va chiqish, aks holda namlik va zamburug' g'amlamalarni bir mavsumda buzadi.
Beton halqali pogreb necha yil xizmat qiladi
Choklarning gidroizolyatsiyasi yaxshi bo'lsa — bir necha o'n yil, devorlari yog'och bilan mustahkamlangan tuproqli pogrebdan sezilarli uzoqroq.
Pogrebda muzlatgichdan ko'ra nimani saqlash yaxshiroq
Bankadagi g'amlamalar, kartoshka, piyoz, qovoq va boshqa sabzavotlarni katta hajmda — pogreb elektr sarflamay barqaror salqin haroratni saqlaydi.
Qisqacha
- Agar qishga g'amlamalar muzlatgichga sig'maydigan hajmda saqlansa, pogreb kerak bo'ladi.
- Tuproqli pogreb eng arzoni, beton halqalar — ishonchliroq va uzoqroq xizmat qiladi.
- Qazishdan oldin yer osti suvlari darajasini tekshirish kerak, aks holda bahorda pogrebni suv bosadi.
- Beton halqalar soni chuqurlikni bitta halqa balandligiga bo'lish formulasi bilan hisoblanadi.
- Ikkita quvurdan iborat shamollatish majburiy shart — usiz zamburug' paydo bo'ladi.
- Choklar gidroizolyatsiyasida tejash — bir-ikki mavsumdan keyin oqishning odatiy sababi.
