Ota boshqa shaharga ishlashga ketdi, uyda esa sotish kerak bo‘lgan mashina qoldi. Ishonchnomasiz o‘g‘il hujjatlarni topshira olmadi — otasi o‘zi kelguncha uch hafta kutishga to‘g‘ri keldi. Ishonchnomani qanday to‘g‘ri rasmiylashtirish kerak va qachon haqiqatan ham notariusga borish shartligi — bu to‘satdan va odatda noo‘rin paytda paydo bo‘ladigan savol.
Ishonchnoma — bu bir kishi ikkinchisiga o‘z nomidan harakat qilishga ruxsat beradigan hujjat. Shakllari har xil: oddiy yozuvdan tortib keng vakolatli notarial hujjatgacha, va ular orasidagi farq ko‘pincha hal qiluvchi bo‘ladi.
Ishonchnoma oddiy so‘z bilan aytganda nima
Ishonchnoma — bir kishining ikkinchisiga muayyan ish yoki bir qator ishlarda o‘z manfaatlarini ifodalashga yozma ruxsat berishi. Ishonchnoma beruvchi — ishonch bildiruvchi, ishonilgan kishi esa vakil deb ataladi.
Ishonchnomaning qanday turlari bor
Bir martalik ishonchnoma bor — bitta aniq harakat uchun, masalan posilkani olib kelish yoki bitta hujjat topshirish. Maxsus ishonchnoma bor — muayyan muddat davomida bir turdagi harakatlar uchun. Va bosh ishonchnoma bor — keng vakolat bilan, masalan mol-mulkni boshqarish yoki ishonch bildiruvchi nomidan ishlarni yuritish.
Vakolat qanchalik keng bo‘lsa, kimga ishonish kerakligini shunchalik ehtiyotkorlik bilan tanlash kerak. Tanish holat: keksa qarindoshga «qulaylik uchun» bosh ishonchnoma berildi, yarim yildan keyin esa uning bilmasdan mol-mulkning bir qismi sotilgani ma’lum bo‘ldi.
Qachon notarius shart
Ha, ko‘chmas mulk, avtomobil bilan bitimlar, bankdagi hisobdan pul olish va aksariyat muhim harakatlar uchun ishonchnoma albatta notarius tomonidan tasdiqlanadi. Tasdiqlanmagan oddiy yozma ishonchnoma faqat mayda kundalik topshiriqlar uchun yaraydi, lekin bu yerda ham notarius yoki yuristdan so‘rash xavfsizroq — qoidalar va talab qilinadigan shakl vaqti-vaqti bilan aniqlashtiriladi. Ko‘pincha ishonchnomaga aynan kvartira yoki uy tufayli murojaat qilinadi: sotish, ijaraga berish yoki ketib qolgan qarindosh o‘rniga hujjat topshirish — obyekt variantlarini NARXTOP ko‘chmas mulk bo‘limida ko‘rish mumkin, ipoteka bilan bog‘liq bo‘lsa esa ipoteka bo‘limida.
Ishonchnoma matnida nima bo‘lishi kerak
Ishonchnomada aniq ko‘rsatilishi kerak: kim ishonch bildiruvchi, kim vakil, qanday harakatlarga ruxsat berilgan, amal qilish muddati va tuzilgan sana. Sana ko‘rsatilmasa, ishonchnoma haqiqiy emas deb hisoblanadi — bu qat’iy rasmiy talablardan biri.
— Muddat ko‘rsatilmasa, ishonchnoma muddatsiz bo‘ladimi? — Yo‘q, umumiy qoidaga ko‘ra ishonchnomaning maksimal amal qilish muddati bor, aniq muddatni yozib qo‘yish qonun bo‘yicha sukut bo‘yicha belgilanadigan holatlarga tayanishdan yaxshiroq, chunki ular ishonchnoma turiga qarab farq qilishi mumkin.
Notariusda rasmiylashtirish qancha turadi
Notarial rasmiylashtirish narxi davlat boji va agar notarius matnni o‘zi tayyorlasa matn tuzish haqidan tashkil topadi. Aniq tariflarni notarial idora belgilaydi va ular vaqti-vaqti bilan o‘zgaradi — tashrifdan oldin aniq summani notariusning o‘zidan so‘rang. Agar ishonchnoma aynan ketib qolgan qarindosh o‘rniga bankdagi hisobdan pul olish uchun kerak bo‘lsa, qaysi turdagi ishonchnomani qabul qilishini oldindan bankning o‘zidan so‘rang — talablar bankka qarab farq qiladi, bo‘limlar ro‘yxati NARXTOP banklar bo‘limida.
Ishonchnoma va u bo‘yicha bitim xarajatini qanday hisoblash
Formula oddiy: xarajat = notarius tarifi + kerak bo‘lsa qo‘shimcha ma’lumotnomalar + ishdan ajralish kerak bo‘lsa vaqt narxi. Shartli misol: notarius tarifi shartli 150 000 so‘m, mulkchilik ma’lumotnomasi kerak bo‘lsa shartli 40 000 so‘m — jami taxminan 190 000 so‘m. Raqamlar shartli, misol uchun — aniq summani notariusdan so‘rang. Agar ishonchnoma diler orqali avtomobilni bo‘lib-bo‘lib sotish uchun rasmiylashtirilsa, bitim qiymatini NARXTOP avto kalkulyatorida hisoblash qulay.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday hisoblanadi | Misol |
|---|---|---|
| Notarius tarifi | tashrif kunida idorada aniqlanadi | taxminiy, ishonchnoma turiga bog‘liq |
| Davlat boji | me’yoriy hujjat bilan belgilanadi | notariusdan so‘rang |
| Amal qilish muddati | hujjat matnida ko‘rsatiladi | bir martalik topshiriqdan bir necha yilgacha |
Ishonchnomani bekor qilish mumkinmi
Ha, ishonch bildiruvchi istalgan vaqtda ishonchnomani bekor qilishga haqli, buning uchun odatda yozma ariza yetarli, agar ishonchnoma notarial bo‘lgan bo‘lsa — bekor qilish ham notarius orqali rasmiylashtiriladi. Vakilni va ishonchnomaga tayanishi mumkin bo‘lgan barcha kishilarni darhol xabardor qilish mantiqiy, aks holda allaqachon bekor qilingan hujjat bo‘yicha bitimlar nizo keltirib chiqarishi mumkin.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Bir martalik ishonchnoma yetarli bo‘lgan joyda bosh ishonchnoma rasmiylashtirish.
- Aniq amal qilish muddatini ko‘rsatmay «sukut bo‘yicha»ga tayanish.
- Kerak bo‘lmay qolgan ishonchnomani bekor qilishni unutish.
- Qonun notarial shaklni talab qiladigan muhim bitimni oddiy tilxat bilan cheklash.
Qisqa javoblar
Ishonchnoma oddiy so‘z bilan nima
Bu bir kishining ikkinchisiga muayyan ishda o‘z nomidan harakat qilishga yozma ruxsat berishi. Ishonch bildiruvchi topshiradi, vakil uning manfaatida harakat qiladi.
Ishonchnoma qachon albatta notarial bo‘lishi kerak
Ko‘chmas mulk, avtomobil bilan bitimlarda, hisobdan pul olishda va aksariyat muhim yuridik harakatlarda. Aniq ro‘yxatni notariusdan so‘rang.
Notariusda ishonchnoma qancha turadi
Narx boj va matn tuzish haqidan tashkil topadi, tariflarni idora belgilaydi va ular o‘zgarib turadi — tashrifdan oldin so‘rang.
Notariussiz bo‘lish mumkinmi
Mayda kundalik topshiriqlar uchun ba’zan oddiy yozma shaklga ruxsat beriladi, lekin muhim bitimlar uchun qonun notarial tasdiqni talab qiladi.
Ishonchnomani qanday bekor qilish mumkin
Ishonch bildiruvchi istalgan vaqtda yozma ariza bilan bekor qilishga haqli, notarial ishonchnomani ham notarius orqali bekor qilinadi.
Matnda albatta nima bo‘lishi kerak
Ishonch bildiruvchi va vakil ma’lumotlari, ruxsat berilgan harakatlar ro‘yxati, tuzilgan sana va amal qilish muddati — sanasiz ishonchnoma haqiqiy emas.
Qisqacha
- Ishonchnoma — o‘zga nomidan harakat qilishga ruxsat, turlari bir nechta: bir martalik, maxsus, bosh.
- Muhim bitimlar uchun — ko‘chmas mulk, avtomobil, hisobdagi pul — notarius shart.
- Matnda albatta tuzilgan sana bo‘lishi kerak, aks holda hujjat haqiqiy emas.
- Ishonchnomani istalgan vaqtda bekor qilish mumkin, vakilni darhol xabardor qilish muhim.
- Aniq tariflar va talab qilinadigan shaklni tashrifdan oldin notariusdan so‘rang — qoidalar vaqti-vaqti bilan o‘zgaradi.
- Agar ishonchnoma avtomobil bitimi uchun kerak bo‘lsa, avtokredit shartlarini NARXTOP avtokreditlar bo‘limida solishtiring.
