Xususiy uyning hovlisini qanday obod qilish kerak, u ochiq osmon ostidagi omborga aylanmasin? Ishni plitka yoki maysadan emas, bir varaq qog‘ozdan boshlang: mashina qayerda turadi, kechqurun qayerda o‘tirasiz, bolalar qayerda o‘ynaydi va xo‘jalik buyumlari qayoqqa ketadi.
Hovli bir marta qilinadi, keyin u bilan ko‘p yil yashaysiz. Kabel yoki qiyalik esdan chiqqani uchun plitkani qayta terish qimmat va alam qiladi. Shuning uchun tartib shunday: avval yer ostidagisi, keyin qoplama, eng oxirida ko‘rk.
Quyida: zonalar, maysazor va uni jaziramada sug‘orish, yo‘laklar, soyabon, yoritish, yomg‘irdan keyingi suv va bosqichma-bosqich byudjet.
Zonalar: nima qayerda turishi kerak
Mashinaning joyi darvoza oldida — uni butun hovli bo‘ylab tortishning ma’nosi yo‘q. Maydonchani zaxira bilan oling: eshiklar ochilsin, chelak va sumka bilan kuzov atrofidan aylanib o‘tsa bo‘lsin. Dam olish joyi, so‘ri yoki supa esa aksincha — darvoza va changdan uzoqroq, bog‘ga yaqin. Bolalar maydonchasi oshxona derazasidan ko‘rinib tursin, aks holda har besh daqiqada yugurasiz.
Xo‘jalik qismi — omborcha, o‘tin, bak, kir yoyish joyi, ba’zan tovuqxona — uzoq burchakka ketadi. Rejani oyoq bilan tekshiring: darvozadan eshikkacha xalta ko‘tarib yuring, omborchadan pushtagacha o‘ting. Yo‘l gulzor ustidan tushsa, gulzorni ko‘chiring, so‘qmoqni emas.
Maysazor keraksimi va qanchasi
Maysazor chiroyli, lekin hovlining eng talabchan qismi: iyulda u deyarli har kuni suv ichadi va o‘rim so‘raydi. Shuning uchun uni aynan odam bo‘ladigan joyga qilishadi: so‘ri oldida, bolalar maydonchasi ostida, yo‘laklar orasida. Butun hovlini maysa qilish bizning iqlimda to‘xtovsiz aylanadigan suv hisoblagichi degani.
Qolgan joyni plitka, shag‘al, po‘stloq yoki yer bag‘irlab o‘sadigan o‘simlik bilan yopishadi. Maysani ertalab yoki quyosh botgach, shlang oqimi bilan emas, yomg‘irlatgich bilan sug‘orishadi; taymer siz ishdaligingizda sug‘oradi. Ekishga bahor yoki jazirama pasaygan yoz oxiri qulay.
Plitka va yo‘laklar
Asosiy yo‘lak — darvozadan uyga: eni ikki kishi yonma-yon yuradigan va aravacha o‘tadigan bo‘lsin. Plitka ostiga shag‘al va qum yostiq, chetiga bordyur kerak, aks holda bir-ikki yilda chetlari yoyilib ketadi, chok orasidan o‘t chiqadi.
Qiyalik uydan qarab beriladi, uyga tomon emas: bir metrga ikki santimetr yetadi va yomg‘ir suvi o‘zi ketadi. Mashina ostidagi asos piyoda yo‘lakdagidan qalinroq va zichroq bo‘lsin, bo‘lmasa birinchi yildayoq iz cho‘kadi. Eng muhimi: barcha quvur, kabel va sug‘orish jo‘mraklari plitkadan oldin yotqiziladi. Plitka va beton uchun brigadani xizmatlar katalogidan izlashadi, qurilishdan ortgan plitka va bordyurni esa ko‘pincha e’lonlar doskasida arzon sotishadi.
Soya va soyabon
Soyasiz hovli yozda ishlamaydi: iyulda kunduzi u yerdan yurishmaydi ham. Soyabon kamida mashina va stol ustida kerak. Profnastil arzonroq, lekin qiziydi va yomg‘irda taraqlaydi; polikarbonat yorug‘roq, ammo do‘lni o‘ylab qalinrog‘ini olgan ma’qul. Uzumning tirik soyasi har qanday soyabondan yoqimli va kuzda o‘zi ochiladi, buning evaziga tayanch va har yilgi butash so‘raydi — nima ekish va qancha masofada ekish haqida hovlidagi daraxtlar maqolasida yozganmiz.
Hovlini yoritish
Eng kami — darvoza oldida, kirish eshigi tepasida, asosiy yo‘lak bo‘ylab va xo‘jalik qismida chiroq. Qolgani ixtiyoriy: zinapoya, daraxt, dam olish joyi yoritilishi. Darvoza va omborcha oldiga harakat datchikli chiroq qulay: qo‘lda xalta bilan turib, kalitni qidirmaysiz.
Kabel gofra ichida va albatta plitkadan oldin tortiladi. Chiroqlar suv va changdan himoyalangan bo‘lsin, ko‘cha liniyasiga alohida avtomat qo‘yiladi. Yorug‘likni telefondan yoki jadval bo‘yicha boshqarmoqchi bo‘lsangiz, aqlli uyni nimadan boshlashni ko‘ring — ko‘cha chirog‘i avtomatika rostdan foyda beradigan joy.
Yomg‘irdan keyin suv qayoqqa ketadi
Qiyaliksiz, tekis qilib plitka qoplangan hovli yaxshi yomg‘irdan keyin ostona oldidagi ko‘lmakka aylanadi. Uchta oqimni oldindan hisoblang: tom suvi, plitka suvi va uchastka qiya bo‘lsa, yuqoridagi qo‘shnidan keladigan suv.
Tom suvi tarnovga yig‘iladi va poydevordan chetga — lotok, drenaj yoki sug‘orish bochkasiga ketadi. Darvoza oldida ko‘ndalangiga panjarali suv oqizgich qo‘yiladi. Qiyalik terish paytida beriladi: keyin uni faqat hammasini buzib tuzatish mumkin.
Bosqichma-bosqich byudjet
Hovlini kamdan-kam bir yo‘la qilishadi va bu normal. Oqilona tartib shunday.
| Bosqich | Nima qilinadi | Keyinga qoldirsa bo‘ladimi |
|---|---|---|
| 1. Yer osti | Suv, kanalizatsiya, kabel, drenaj, sug‘orish jo‘mraklari | Yo‘q, keyin hammasini ochishga to‘g‘ri keladi |
| 2. Rejalash | Zona chegaralari, qiyaliklar, to‘kis qilish, bordyur | Yo‘q, qolgan hammasi shunga bog‘liq |
| 3. Qoplama | Mashina maydonchasi, yo‘laklar, atrof qoplamasi | Qisman: avval asosiy yo‘llar |
| 4. Soyabon | Mashina va stol ustida | Keyingi mavsumga qolsa bo‘ladi |
| 5. Ko‘katzor | Daraxt, uzum, maysazor, butalar | Mavsumiga qarab ekiladi, shoshilish shart emas |
| 6. Yorug‘lik va maydalar | Chiroq, mebel, mangal, arg‘imchoq | Ha, kabel tortilgan bo‘lsa |
Material va bosqichlarda tejash oqilona: soddaroq plitka olish, hovlining yarmini shu yili, yarmini keyingi yili qilish. Asos, qiyalik va yer ostidagi quvurlarda tejab bo‘lmaydi — qayta qilish darrov qilishdan qimmatga tushadi. Bir bosqichga summa yetmasa, banklarning kredit shartlarini solishtiring va to‘lovni oilaning odatdagi xarajatidan keyin qoladigan puldan hisoblang.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Plitkani terib bo‘lib, keyin kabel, suv yoki drenajni eslash.
- Hovlini qiyaliksiz tekis qilib, ostona oldida ko‘lmak olish.
- Hamma joyni maysa qilib, buni faqat suv hisobidan bilish.
- Mashina maydonchasini yupqa to‘shama ustiga qo‘yish.
- Uyga eng yaqin qulay joyni xo‘jalik qismiga berish.
Qisqa javoblar
Mashinaga qancha joy kerak
O‘z mashinangizdan kelib chiqing va eshik ochilishi hamda yon tomondan o‘tish uchun zaxira qo‘shing. Darvoza tor bo‘lsa, maydonchani kengroq qiling. Ikkinchi mashinani ham o‘ylab qo‘ying: mehmon kutilganidan tez-tez keladi.
Suvni ayasangiz, maysa o‘rniga nima
Shag‘al, choki o‘tli plitka, po‘stloq, yer bag‘irlab o‘sadigan o‘simlik va uzum soyasi. Bunday hovli ozoda ko‘rinadi, kam sug‘orish va o‘rim so‘raydi, ko‘kat esa siz dam oladigan joyda qoladi.
Hovlini qachon qilgan yaxshi
Yer ishlari, beton va terishni bahor yoki kuzda olib borish qulay: yozda beton juda tez qotadi, jaziramada ishlash og‘ir. Ko‘chat esa uyqu paytida ekiladi, shuning uchun ko‘katzor rejasi oldindan tayyorlanadi.
Hovlini bo‘lib-bo‘lib qilsa bo‘ladimi
Quvur va kabel butun hovli bo‘ylab darrov tortilgan bo‘lsa — bo‘ladi va shunday qilgan ma’qul. Unda har bosqich hech narsani buzishni talab qilmaydi. Asosiysi — umumiy rejani ushlab turish.
Yozgi oshxona va mangalni qayerga qo‘yish kerak
Uy derazalari va qo‘shni devoridan shamol tegmaydigan tomonga, yonmaydigan asos ustiga, yupqa polikarbonat soyabondan uzoqroqqa. Joy, suv, yorug‘lik va xavfsizlik haqida hovlidagi yozgi oshxona va tandir maqolasida batafsil yozilgan.
Qisqasi
- Avval reja va yer ostidagisi, keyin qoplama, oxirida ko‘rk.
- Mashinaga darvoza oldi, dam olishga changdan uzoq joy, xo‘jalikka uzoq burchak.
- Maysazorni kichik qiling va ertalab erta, yaxshisi taymer bilan sug‘oring.
- Uydan qarab berilgan qiyalik va darvoza oldidagi lotok ko‘lmakdan saqlaydi.
- Ko‘cha chirog‘i uchun kabel plitkadan oldin tortiladi, chiroqlar ko‘cha uchun olinadi.
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
