Eskrou hisob uy-joy sotib olishda qanday himoya qiladi va nega quruvchilar endi to‘g‘ridan-to‘g‘ri kassaga emas, aynan shu hisob orqali to‘lashni so‘rayapti. Gulnora Sergelidagi yangi qurilishdagi kvartira uchun pul to‘lagan edi, bir yildan keyin qurilish nol siklda to‘xtab qolganini bilib, birinchi navbatda eskrou hisobi bor-yo‘qligini so‘rab qo‘ng‘iroq qildi.
Eskrou hisob — bankdagi maxsus hisob bo‘lib, xaridor kvartira uchun pulni shu yerga qo‘yadi, quruvchi esa uni faqat o‘z majburiyatini bajargandan keyin, masalan uyni topshirgandan keyin oladi. Qurilish davom etar ekan, pul bankda turadi va quruvchi uni muddatidan oldin ololmaydi.
Bu to‘g‘ridan-to‘g‘ri quruvchiga oldindan to‘lashdan nimasi bilan farq qilishini, qurilish to‘xtab qolsa nima bo‘lishini va shartnomada nimaga qarash kerakligini ko‘rib chiqamiz.
Eskrou hisob oddiy tilda nima
Eskrou hisob — vositachi bank ishtirokidagi hisob: xaridor unga pul qo‘yadi, bank uni saqlaydi, quruvchi esa faqat shartnomadagi shart bajarilganda pulga ega bo‘ladi. Odatda bu shart — uyni ekspluatatsiyaga topshirish yoki qurilishning aniq bosqichi.
G‘oya oddiy: xaridorning puli uy qurilmaguncha to‘g‘ridan-to‘g‘ri quruvchi aylanmasiga tushmaydi. Bu qurilish to‘xtab qolib, pul allaqachon boshqa obyektga sarflangan bo‘lish xavfini kamaytiradi.
Eskrou to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘lovdan nimasi bilan farq qiladi
To‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘lovda pul darhol quruvchi kassasiga tushadi va u buni qurilish, ish haqi, materiallarga sarflaydi. Nimadir noto‘g‘ri ketsa, pul allaqachon sarflangan bo‘ladi va uni qaytarish qiyin.
Eskrouda pul kerakli payt kelguncha bankda kutadi. Quruvchi odatda hisoblardagi kelajakdagi tushum garovi ostida bankdan kredit oladi, xaridorlar pulini to‘g‘ridan-to‘g‘ri sarflamaydi. Sxema boshqa mamlakatlar tajribasidan kelgan va asta-sekin tarqalmoqda.
Qurilish to‘xtab qolsa, eskrou xaridorni qanday himoya qiladi
Uy qurib bitmagan bo‘lsa-yu, shartnoma muddati o‘tgan bo‘lsa, eskrou hisobidagi pulni odatda qaytarib olish mumkin — aniq shartlarni shartnomada ko‘ring va bankdan so‘rang. Bu pul allaqachon aylanmada bo‘lib, qaytarib bo‘lmaydigan holatdan asosiy farqi.
Tanish holat: oila viloyatda uyga poydevor bosqichida eskrousiz pul qo‘ygan, qurilish va’da qilingandan yillar ortiq cho‘zilgan, pul esa qurilish bilan birga muzlab qolgan. Himoyalangan hisobda bunday holatda xaridorda ko‘proq imkoniyat qoladi.
Eskrou hisob ochishdan oldin nimani tekshirish kerak
- Quruvchidan eskrou hisob orqali ishlaydimi va qaysi bankda ekanini so‘rash.
- Shartnomada aynan qaysi shartda pul quruvchiga o‘tishini o‘qish.
- Topshirish muddati buzilsa, pulga nima bo‘lishini aniqlashtirish.
- Eskrouni yurituvchi bankdagi ipoteka shartlarini NARXTOP ipoteka sahifasida solishtirish.
- Hisob va ulush ishtiroki shartnomasi bo‘yicha barcha hujjatlarni saqlash.
Eskrou hisob ochish qancha turadi
Eskrou hisobni yuritish komissiyasini har bir bank o‘zicha belgilaydi, ba’zida uni quruvchi, ba’zida xaridor to‘laydi. Aniq tarifni shartnoma imzolashdan oldin bankdan aniqlashtiring.
Xavfni qanday hisoblash va variantlarni solishtirish
Raqamlar shartli, misol uchun — o‘zingiznikini qo‘yib, quruvchi va bankdan aniqlashtiring. Formula oddiy: eskrousiz xavf summasi = to‘langan butun summa minus qurilish to‘xtasa sud orqali haqiqatan undirib olsa bo‘ladigan qism.
Birinchi misol: xaridor quruvchiga eskrousiz 200 000 000 so‘m to‘lagan, qurilish to‘xtagan, uzoq sud jarayonidan keyin summaning faqat bir qismini qaytarib olgan — xavf deyarli butun summaga teng bo‘lgan.
Ikkinchi misol: xuddi shu 200 000 000 so‘m eskrou hisobda turadi, uy muddatida topshirilmagan — pul xaridor hisobida qoladi va shartnoma shartlariga ko‘ra sudsiz qaytariladi. Ipoteka yoki bo‘lib to‘lash bilan kvartira qancha turishini NARXTOP uy-joy kalkulyatori hisoblab beradi.
Eskrou hisobdan muddatidan oldin pul olish mumkinmi
Odatda yo‘q — hisobning mohiyati shunda: pul shartnomadagi shart bajarilguncha muzlatilgan. Uni faqat shartnomada yozilgan holatlarda, masalan tomonlar kelishuvi bilan bitim bekor qilinganda oldindan olish mumkin.
— Yarim yildan keyin fikrimni o‘zgartirsam-chi? — Bu shartnoma shartlariga bog‘liq, shuning uchun bekor qilish bandini imzolashdan oldin o‘qish kerak.
| To‘lov usuli | Uy topshirilguncha pul qayerda | Xaridor uchun xavf |
|---|---|---|
| Quruvchiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘lov | Quruvchi aylanmasida | Yuqori — pul allaqachon qurilishga sarflangan |
| Eskrou hisob | Shartnoma sharti bajarilguncha bank hisobida | Past — shart bajarilmasa pul odatda qaytariladi |
| Ipoteka orqali to‘lov | Bank summani qurilish jadvaliga ko‘ra o‘tkazadi | Aniq bankning shartlariga bog‘liq |
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Quruvchiga naqd, hisobsiz va ulush ishtiroki shartnomasisiz to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘lash.
- Eskrouda pul qaysi shartda quruvchiga o‘tishini o‘qimaslik.
- Topshirish muddati cho‘zilsa, pulga nima bo‘lishini aniqlashtirmaslik.
- Eskrou hisobni oddiy omonat bilan aralashtirib, boshqa shart va foizlarni kutish.
- Kalitlarni olguncha shartnoma va to‘lov hujjatlarini saqlamaslik.
Qisqa javoblar
Uy-joy sotib olishda eskrou hisob nima
Bu bankdagi hisob bo‘lib, xaridor kvartira uchun pulni shu yerga qo‘yadi, quruvchi esa uni faqat shartnomadagi shart, odatda uyni topshirish bajarilgandan keyin oladi.
Eskrou to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘lovdan xavfsizroqmi
Ha, chunki pul darhol quruvchi aylanmasiga ketmaydi, balki bankda kutadi. Bu qurilish to‘xtab qolganda summani butunlay yo‘qotish xavfini kamaytiradi.
Eskrou hisobni yuritish uchun kim to‘laydi
Bankka va quruvchi bilan kelishuvga bog‘liq — ba’zida komissiyani quruvchi, ba’zida xaridor o‘z zimmasiga oladi. Buni oldindan bankdan aniqlashtiring.
Uy qurib bitmasa, eskrou hisobdan pulni qaytarib olsa bo‘ladimi
Odatda ha, agar bitim sharti muddatida bajarilmasa, lekin aniq qaytarish tartibini o‘z shartnomangizdan ko‘ring va hisobni yurituvchi bankdan so‘rang.
Kvartirani albatta eskrou hisob orqali sotib olish shartmi
Yo‘q, bu quruvchi qanday sxema taklif qilishiga bog‘liq, lekin eskrou xaridor uchun ko‘proq himoyalangan variant hisoblanadi.
Qisqacha
- Eskrou hisob — kvartira puli uy topshirilguncha bankda saqlanadigan usul.
- Pul darhol quruvchi aylanmasiga tushmaydi, shuning uchun yo‘qotish xavfi pastroq.
- Muddat buzilganda pulni qaytarish shartlarini har doim shartnomadan, umumiy gaplardan emas, tekshiring.
- Hisobni yuritish komissiyasini oldindan aniqlashtiring — u quruvchiga ham, xaridorga ham tushishi mumkin.
- O‘z puli yetmasa, NARXTOP kredit shartlarini solishtirib, to‘lovni oldindan hisoblang.
- Boshlang‘ich badalni uyda naqd ushlab turishdan ko‘ra oddiy omonatda to‘plash qulayroq.
- Bitimdan oldin o‘z byudjetingizni tekshirib ko‘rish foydali — buni moliyaviy yostiqcha haqidagi maqolada ko‘rib chiqqan edik.
