Rustam qo‘ldan naqd pulga «Spark» oldi, shartnomani kapot ustida, besh daqiqada imzolashdi, sotuvchi shoshilardi. Bir oydan keyin ma’lum bo‘ldiki, eski shartnomada dvigatel raqamida xato bor edi, va mashinani DSHQXBda birinchi urinishda qayta rasmiylashtirib bo‘lmadi. Avvalgi egasini telefon orqali qidirishga to‘g‘ri keldi, u esa raqamini allaqachon almashtirgan edi.
Mashinaning oldi-sotdi shartnomasida nimalarni tekshirish kerak — bu savol imzolashdan oldin yarim soat diqqat bilan o‘qishga sarflashingizmi yoki keyin xatolarni tuzatishga haftalab vaqt yo‘qotishingizni hal qiladi. Shartnomaning o‘zi shakl jihatidan oddiy, lekin muammo aynan mayda-chuydalarda yashirinadi.
Keyinroq — shartnomada qanday bandlar majburiy, mashina va tomonlarning qaysi ma’lumotlarini solishtirish kerak, qayta rasmiylashtirish xarajatlarini hisobga olib bitimning to‘liq narxini qanday hisoblash va shartnomada eng ko‘p uchraydigan xatolar haqida.
Mashinaning oldi-sotdi shartnomasida nimalar bo‘lishi shart
Shartnomada ikkala tomonning pasport ma’lumotlari, mashinaning aniq xususiyatlari — markasi, ishlab chiqarilgan yili, kuzov va dvigatel raqami, davlat raqami, bitim narxi so‘z va raqamda, imzolangan sana va joy, tomonlarning imzolari kerak. Agar bironta maydon bo‘sh yoki o‘qib bo‘lmaydigan holda yozilgan bo‘lsa, DSHQXBga topshirilganda hujjat tuzatishga qaytarilishi mumkin.
Imzodan oldin mashina ma’lumotlarini qanday solishtirish kerak
Texpasportni oling va kuzov hamda dvigatel raqamini jonli, mashinaning o‘zida solishtiring, faqat qog‘ozda emas — Rustam va unga o‘xshaganlarning bitimi aynan shu tufayli buziladi. Shartnomada aynan hozirgi egasi ko‘rsatilganini tekshiring, avval mashinani sotib, hali o‘z nomiga qayta rasmiylashtirmagan odam emas.
Bitimning to‘liq narxini qanday hisoblash
E’londagi narx — bu hali yakuniy xarajat summasi emas. Unga ro‘yxatga olish davlat boji, kerak bo‘lsa texko‘rik va yangi egaga OSAGO polisi qo‘shiladi. Formula oddiy: yakuniy summa = mashina narxi + boj + ko‘rik + sug‘urta.
Misol: shartnoma bo‘yicha mashina narxi — 90 000 000 so‘m, ro‘yxatga olish boji — 500 000 so‘m, texko‘rik — 150 000 so‘m, OSAGO polisi — 400 000 so‘m. Jami 90 000 000 + 500 000 + 150 000 + 400 000 = 91 050 000 so‘m bitimning to‘liq narxi. Raqamlar shartli, misol uchun — o‘zingizni qo‘ying va joriy summalarni joyida aniqlashtiring.
| Nima hisoblaymiz | Qayerdan olinadi | Misol |
|---|---|---|
| Mashina narxi | Oldi-sotdi shartnomasidan | 90 000 000 so‘m |
| Davlat boji | DSHQXBda ro‘yxatga olish uchun | 500 000 so‘m |
| Texko‘rik | Muddat kelgan bo‘lsa | 150 000 so‘m |
| OSAGO polisi | Yangi egaga | 400 000 so‘m |
| Jami | Barcha moddalar yig‘indisi | 91 050 000 so‘m |
Agar bitim kreditga rejalashtirilsa, yakuniy ortiqcha to‘lovni avtokredit kalkulyatorida solishtirish qulay — shunda mashina narxi va kredit narxi birga ko‘rinadi.
Imzodan oldin, keyin emas, nimani tekshirish kerak
Sotuvchidan mashina garovda emasligini va hibs qilinmaganini so‘rang — agar sotuvchi to‘g‘ridan-to‘g‘ri javobdan qochsa, bu ogohlantiruvchi belgi. Hujjatlar bo‘yicha tarixni tekshiring: mashina necha marta ega almashtirgan, katta avariyalar bo‘lganmi. Bunday tekshiruvning batafsil tahlili — sotib olishdan oldin yurgan mashinani qanday tekshirish maqolasida, shu yerda notariusga borishdan oldin sotuvchiga ovoz chiqarib berish kerak bo‘lgan savollar ro‘yxati ham bor.
Odatiy holat: xaridor «Matiz»ni savdo maydonchasida ko‘zlab, savdolashib, oxirgi lahzada texpasportning asl nusxasini so‘radi — sotuvchida faqat nusxa, asl nusxasi bankda ekan, chunki mashina hali kreditda edi. Bitim bank bilan hal bo‘lgunga qadar bir haftaga qoldirildi, lekin hech bo‘lmasa pul yo‘qolmadi. Muammo bitimdan keyin sezilib qolsa nima qilish haqida — mashina sotib oldim, u muammoli chiqdi maqolasida.
Oldi-sotdi shartnomasida ko‘p uchraydigan xatolar
Birinchisi — «bojdan tejash uchun» narxni haqiqiysidan pastroq yozish. Bu bahslarda muammo tug‘diradi: bitim e’tiroz qilinsa, faqat shartnomada ko‘rsatilgan summani qaytarish mumkin, haqiqatan to‘langanini emas. Ikkinchisi — dvigatel va kuzov raqamini aniq ko‘rsatmaslik, «texpasportda hammasi ko‘rinib turibdi» deb o‘ylab. Uchinchisi — sotuvchi tanlagan joyda, guvohsiz va tomonlarning hujjatlarini tekshirmasdan shartnoma imzolash — bu sotuv e’lonlari orasidan mashina qidiradigan va xaridorni shoshiltiradigan firibgarlar uchun qulay. Ishonchli maydoncha orqali mashina qidirish xavfsizroq, jonli savdo yoqsa — auksionda mashina sotib olishga qarang, u yerda qoidalar shaffofroq.
Qisqa javoblar
Mashinaning oldi-sotdi shartnomasini notariusda tasdiqlash kerakmi
Rasmiylashtirish tartibini joyida aniqlashtiring — u holatga qarab farq qilishi mumkin, mustaqil yozma shakl har doim ham yetarli emas.
Shartnomada dvigatel raqamida xato bo‘lsa nima qilish kerak
Tuzatilmaguncha imzolamang. Raqamdagi xato — DSHQXB hujjatlarni qayta rasmiylashtirishga qaytaradigan eng ko‘p uchraydigan sabab.
Imzodan keyin oldi-sotdi shartnomasini bekor qilish mumkinmi
Tomonlarning kelishuvi bo‘yicha yoki sud orqali, agar asos bo‘lsa — masalan, mashina sotuvchi jim turgan garovda chiqib qolsa.
Nima muhimroq — shartnoma yoki texpasport
Ikkala hujjat ham birga muhim: shartnoma bitimning o‘zini tasdiqlaydi, texpasport esa shartnomada ko‘rsatilganlarga mos kelishi kerak bo‘lgan mashina xususiyatlarini.
Qisqacha
- Shartnomada tomonlarning pasport ma’lumotlari, mashinaning aniq xususiyatlari va narxi majburiy
- Kuzov va dvigatel raqamini faqat qog‘ozda emas, mashinaning o‘zida solishtiring
- Bitimning to‘liq narxini hisoblang — narx qo‘shimcha boj, ko‘rik va sug‘urta
- Imzodan oldin mashina garovda va hibsda emasligini tekshiring
- Bojdan tejash uchun shartnomada narxni pasaytirmang
- Sotuvchining shoshilishisiz, to‘liq hujjatlar to‘plami bilan shartnoma imzolang
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bo‘limida solishtirish mumkin.
