Малика Юнусободда квартирани йигирма дақиқада кўрди, янги таъмирга ошиқ бўлиб, эртасига олдиндан тўлов қилди. Кўчиб ўтгандан бир ой ўтиб, ётоқ хонаси бурчагидаги девор қоғози кўпириб кетди — янги бўёқ ортида эски намлик яширинган эди. «Квартирани кўришда нимага эътибор бериш керак» деган савол айнан шундай воқеаларни ҳал қилади: янги таъмир кўрсатганидан кўпроқ нарсани яширади.
Йигирма дақиқалик кўриш — бу фотосессия, текширув эмас. Нимани тартиб билан кўриш ва шартномадан олдин хўжайиндан қандай савол бериш кераклигини кўриб чиқамиз.
Деворлар ва шифт: яширин муаммоларни нима фош қилади
Хона бурчагида фақат бир жой янги бўялган бўлса, қолган деворлар тегилмаган бўлса — бу деярли доим ёпилган ёриқ ёки доғнинг изи. Плинтус ва шифт бурчакларига қаранг: намлик ва ёриқлар текис деворга қараганда эрта кўринади. Оддий усул — девор бурчагига қўл теккизинг: қўшни девордан совуқроқ ва бироз нам бўлса, хўжайиндан тўғридан-тўғри сўраш керак.
Деразалар: нимага эътибор бериш керак
Ҳар бир деразани ўзингиз очиб-ёпинг, «ҳаммаси ишлайди» сўзига ишонманг. Қотиб қолган ромка ва ойналар орасида буғланиш — бу кичик таъмир эмас, бутун деразани алмаштириш. Ошхонадаги дераза қаттиқ ёпилишини текширинг: тирқишлар қишда иситиш ҳисобини ўхшаш квартирадан юқори қилади.
Қувурлар ва электр: минимал текширув
Ошхона ва ваннадаги жумрак тагида қувурларга қаранг: занг изи ёки нам доғ — такрорланиши мумкин бўлган эски оқишнинг изи. Барча хоналарда чироқни ёқинг ва бир вақтда икки асбобни розеткага уланг — эски электр симлари иккита асбобни «кўтаролмаслиги» мумкин, бу эса сотиб олгандан кейин қиммат қайта ишлаш.
Ҳид ва намлик нимани билдиради
Киришда кучли ҳаво янгилагич ҳиди кўпинча намлик ёки оқава ҳидини яшириш усули. Ванна бурчакларидаги қора замбуруғ ҳар доим кўринмайди, лекин уни ҳид ва плитка чокларидаги қора нуқталар фош қилади. Раис иккинчи марта кечқурун, хўжайинсиз келиб кўрди — ва эрталаб очиқ деразалар билан яширилган ҳидни дарров сезди.
Қўшнилар ва кириш қисми нима учун сўралади
Кириш қисми уй ҳақида квартира ичидаги янги таъмирдан кўпроқ гапиради: қавариб кетган деворлар, ишламайдиган домофон ва зинапоядаги ифлослик — аҳоли хизмат ҳақини тўламаслигининг белгиси. Қаватдошдан «suv билан қандай, тез-тез ўчириб қўйишадими» деб сўранг — қўшнилар хўжайиндан кўра ростгўйроқ жавоб беради. Квартира тарихи очиқроқ бўлишини хоҳласангиз, кўчмас мулк ауксионидаги лотларни кўринг — у ерда сотув шартлари олдиндан маълум.
Квартирани қайси вақтда кўриш керак
Квартирани иш кунлари кечқурун ва дам олиш кунида ҳам кўринг: кундузи ва кечқурун кўча, қўшни ва қурилиш шовқини бутунлай бошқача эшитилади. Гулнора квартирани фақат якшанба эрталаб, ҳовлида тинч пайтда кўрган эди, иш кунлари эса яқинда эрталаб соат олтидан қурилиш ишлаган — буни фақат кўчиб ўтгандан кейин билди.
Хўжайиндан тўғридан-тўғри сўраладиган саволлар
- Нега сотасиз — кўчиш, пул, ажралиш?
- Квартира гаровда ёки қамоқда бўлганми?
- Қувур ва электр охирги марта қачон алмаштирилган?
- Нечта эгаси бор ва ҳаммаси сотишга розими?
- Комунал хизматлар бўйича қарз борми?
Яширин харажатларни қандай ҳисоблаш
Формула оддий: яширин харажатлар = шошилинч таъмирга кетадиган сумма + эски қувур ва деразалар туфайли биринчи йилдаги ҳисоб фарқи.
Мисол (рақамлар шартли, мисол учун — ўзингизнинг рақамларингизни қўйинг): ошхона деразасини алмаштириш — 4 500 000 сўм, намлик туфайли девор қоғозини қайта ёпиштириш — 2 000 000, тирқишлар туфайли қишда иситиш ҳисобидаги фарқ — ойига 150 000 сўм. Йил давомида: 4 500 000 + 2 000 000 + 150 000 × 4 = 7 100 000 сўм квартира нархидан ташқари.
| Нима ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Деразани алмаштириш | ўрнатиш билан нарх | 4 500 000 сўм |
| Намликдан кейин таъмир | материал + иш | 2 000 000 сўм |
| Иситишга ортиқча тўлов | фарқ × 4 совуқ ой | 150 000 × 4 = 600 000 сўм |
Олдиндан тўлов қилишдан олдин витринамиздаги шунга ўхшаш вариантларни кўринг — квартира сотуви эълонлари нарх ҳолатга мослигини тушунишга ёрдам беради. Ипотека керак бўлса, банкларнинг ипотека шартларини квартира танлангандан олдин солиштиринг. Ортиқча тўламаслик ҳақида кредит учун қандай ортиқча тўламаслик мақоласида ёзилган.
Кўп учрайдиган хатолар
- Квартирани бир марта, фақат кундузи, хўжайин олдида кўрадилар.
- Янги таъмирга ишониб, тагида нима борлигини текширмайдилар.
- Қўшнилар билан гаплашмай, фақат сотувчи сўзига таянадилар.
- Олдиндан тўловдан аввал қарз ва эгалар сони ҳақида сўрамайдилар.
Қисқа жавоблар
Квартирани кўришда биринчи навбатда нимага қараш керак?
Девор ва шифт бурчакларига — у ерда намлик ва ёриқлар эрта кўринади. Кейин деразалар, жумрак тагидаги қувурлар ва электрни текширинг.
Квартирада намлик бўлганини қандай билиш мумкин?
Кўпирган девор қоғози, бир жойда янги бўёқ, киришда ҳаво янгилагич ҳиди ва ваннадаги плитка чокларида қора нуқталар.
Хўжайиннинг қувурлар ҳақидаги сўзига ишониш мумкинми?
Сўзини текшириш керак — жумрак тагидаги қувурларни ўзингиз кўринг ва қўшнилардан уйда оқиш тез-тез бўлганми сўранг.
Квартирани қайси вақтда кўриш яхшироқ?
Иш кунлари кечқурун ва дам олиш кунида ҳам — кун давомида шовқин ва тизимлар ишлаши сезиларли фарқ қилади.
Сотиб олишдан олдин хўжайиндан нима сўраш керак?
Сотиш сабабини, қувур ва электр тарихини, эгалар сонини ва комунал қарз бор-йўқлигини.
Қисқача
- Янги таъмир намлик ва ёриқларни яшириши мумкин — рангига эмас, тагига қаранг.
- Деразалар, қувурлар ва электрни шахсан текширинг, сўзга ишонманг.
- Кириш қисми ва қўшнилар уй ҳақида хўжайиндан кўра ростроқ гапиради.
- Квартирани кун давомида турли вақтда кўринг — ҳид ва шовқин ўзгаради.
- Яширин таъмир харажатларини олдиндан ҳисобланг — улар ҳақиқий нархга киради.
Суммалар ва тўловларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кўриш қулай.
