Malika Yunusobodda kvartirani yigirma daqiqada ko‘rdi, yangi ta’mirga oshiq bo‘lib, ertasiga oldindan to‘lov qildi. Ko‘chib o‘tgandan bir oy o‘tib, yotoq xonasi burchagidagi devor qog‘ozi ko‘pirib ketdi — yangi bo‘yoq ortida eski namlik yashiringan edi. «Kvartirani ko‘rishda nimaga e’tibor berish kerak» degan savol aynan shunday voqealarni hal qiladi: yangi ta’mir ko‘rsatganidan ko‘proq narsani yashiradi.
Yigirma daqiqalik ko‘rish — bu fotosessiya, tekshiruv emas. Nimani tartib bilan ko‘rish va shartnomadan oldin xo‘jayindan qanday savol berish kerakligini ko‘rib chiqamiz.
Devorlar va shift: yashirin muammolarni nima fosh qiladi
Xona burchagida faqat bir joy yangi bo‘yalgan bo‘lsa, qolgan devorlar tegilmagan bo‘lsa — bu deyarli doim yopilgan yoriq yoki dog‘ning izi. Plintus va shift burchaklariga qarang: namlik va yoriqlar tekis devorga qaraganda erta ko‘rinadi. Oddiy usul — devor burchagiga qo‘l tekkizing: qo‘shni devordan sovuqroq va biroz nam bo‘lsa, xo‘jayindan to‘g‘ridan-to‘g‘ri so‘rash kerak.
Derazalar: nimaga e’tibor berish kerak
Har bir derazani o‘zingiz ochib-yoping, «hammasi ishlaydi» so‘ziga ishonmang. Qotib qolgan romka va oynalar orasida bug‘lanish — bu kichik ta’mir emas, butun derazani almashtirish. Oshxonadagi deraza qattiq yopilishini tekshiring: tirqishlar qishda isitish hisobini o‘xshash kvartiradan yuqori qiladi.
Quvurlar va elektr: minimal tekshiruv
Oshxona va vannadagi jumrak tagida quvurlarga qarang: zang izi yoki nam dog‘ — takrorlanishi mumkin bo‘lgan eski oqishning izi. Barcha xonalarda chiroqni yoqing va bir vaqtda ikki asbobni rozetkaga ulang — eski elektr simlari ikkita asbobni «ko‘tarolmasligi» mumkin, bu esa sotib olgandan keyin qimmat qayta ishlash.
Hid va namlik nimani bildiradi
Kirishda kuchli havo yangilagich hidi ko‘pincha namlik yoki oqava hidini yashirish usuli. Vanna burchaklaridagi qora zamburug‘ har doim ko‘rinmaydi, lekin uni hid va plitka choklaridagi qora nuqtalar fosh qiladi. Rais ikkinchi marta kechqurun, xo‘jayinsiz kelib ko‘rdi — va ertalab ochiq derazalar bilan yashirilgan hidni darrov sezdi.
Qo‘shnilar va kirish qismi nima uchun so‘raladi
Kirish qismi uy haqida kvartira ichidagi yangi ta’mirdan ko‘proq gapiradi: qavarib ketgan devorlar, ishlamaydigan domofon va zinapoyadagi ifloslik — aholi xizmat haqini to‘lamasligining belgisi. Qavatdoshdan «suv bilan qanday, tez-tez o‘chirib qo‘yishadimi» deb so‘rang — qo‘shnilar xo‘jayindan ko‘ra rostgo‘yroq javob beradi. Kvartira tarixi ochiqroq bo‘lishini xohlasangiz, ko‘chmas mulk auksionidagi lotlarni ko‘ring — u yerda sotuv shartlari oldindan ma’lum.
Kvartirani qaysi vaqtda ko‘rish kerak
Kvartirani ish kunlari kechqurun va dam olish kunida ham ko‘ring: kunduzi va kechqurun ko‘cha, qo‘shni va qurilish shovqini butunlay boshqacha eshitiladi. Gulnora kvartirani faqat yakshanba ertalab, hovlida tinch paytda ko‘rgan edi, ish kunlari esa yaqinda ertalab soat oltidan qurilish ishlagan — buni faqat ko‘chib o‘tgandan keyin bildi.
Xo‘jayindan to‘g‘ridan-to‘g‘ri so‘raladigan savollar
- Nega sotasiz — ko‘chish, pul, ajralish?
- Kvartira garovda yoki qamoqda bo‘lganmi?
- Quvur va elektr oxirgi marta qachon almashtirilgan?
- Nechta egasi bor va hammasi sotishga rozimi?
- Komunal xizmatlar bo‘yicha qarz bormi?
Yashirin xarajatlarni qanday hisoblash
Formula oddiy: yashirin xarajatlar = shoshilinch ta’mirga ketadigan summa + eski quvur va derazalar tufayli birinchi yildagi hisob farqi.
Misol (raqamlar shartli, misol uchun — o‘zingizning raqamlaringizni qo‘ying): oshxona derazasini almashtirish — 4 500 000 so‘m, namlik tufayli devor qog‘ozini qayta yopishtirish — 2 000 000, tirqishlar tufayli qishda isitish hisobidagi farq — oyiga 150 000 so‘m. Yil davomida: 4 500 000 + 2 000 000 + 150 000 × 4 = 7 100 000 so‘m kvartira narxidan tashqari.
| Nima hisoblaymiz | Qanday hisoblaymiz | Misol |
|---|---|---|
| Derazani almashtirish | o‘rnatish bilan narx | 4 500 000 so‘m |
| Namlikdan keyin ta’mir | material + ish | 2 000 000 so‘m |
| Isitishga ortiqcha to‘lov | farq × 4 sovuq oy | 150 000 × 4 = 600 000 so‘m |
Oldindan to‘lov qilishdan oldin vitrinamizdagi shunga o‘xshash variantlarni ko‘ring — kvartira sotuvi e’lonlari narx holatga mosligini tushunishga yordam beradi. Ipoteka kerak bo‘lsa, banklarning ipoteka shartlarini kvartira tanlangandan oldin solishtiring. Ortiqcha to‘lamaslik haqida kredit uchun qanday ortiqcha to‘lamaslik maqolasida yozilgan.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Kvartirani bir marta, faqat kunduzi, xo‘jayin oldida ko‘radilar.
- Yangi ta’mirga ishonib, tagida nima borligini tekshirmaydilar.
- Qo‘shnilar bilan gaplashmay, faqat sotuvchi so‘ziga tayanadilar.
- Oldindan to‘lovdan avval qarz va egalar soni haqida so‘ramaydilar.
Qisqa javoblar
Kvartirani ko‘rishda birinchi navbatda nimaga qarash kerak?
Devor va shift burchaklariga — u yerda namlik va yoriqlar erta ko‘rinadi. Keyin derazalar, jumrak tagidagi quvurlar va elektrni tekshiring.
Kvartirada namlik bo‘lganini qanday bilish mumkin?
Ko‘pirgan devor qog‘ozi, bir joyda yangi bo‘yoq, kirishda havo yangilagich hidi va vannadagi plitka choklarida qora nuqtalar.
Xo‘jayinning quvurlar haqidagi so‘ziga ishonish mumkinmi?
So‘zini tekshirish kerak — jumrak tagidagi quvurlarni o‘zingiz ko‘ring va qo‘shnilardan uyda oqish tez-tez bo‘lganmi so‘rang.
Kvartirani qaysi vaqtda ko‘rish yaxshiroq?
Ish kunlari kechqurun va dam olish kunida ham — kun davomida shovqin va tizimlar ishlashi sezilarli farq qiladi.
Sotib olishdan oldin xo‘jayindan nima so‘rash kerak?
Sotish sababini, quvur va elektr tarixini, egalar sonini va komunal qarz bor-yo‘qligini.
Qisqacha
- Yangi ta’mir namlik va yoriqlarni yashirishi mumkin — rangiga emas, tagiga qarang.
- Derazalar, quvurlar va elektrni shaxsan tekshiring, so‘zga ishonmang.
- Kirish qismi va qo‘shnilar uy haqida xo‘jayindan ko‘ra rostroq gapiradi.
- Kvartirani kun davomida turli vaqtda ko‘ring — hid va shovqin o‘zgaradi.
- Yashirin ta’mir xarajatlarini oldindan hisoblang — ular haqiqiy narxga kiradi.
Summalar va to‘lovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab ko‘rish qulay.
