Таъмирсиз квартира олиш керакми — бу савол нархи йигирма фоизга фарқ қиладиган иккита ўхшаш эълонни кўрганда туғилади. Бирида «янги таъмир, кўчиб келиб яшайверинг», иккинчисида яланғоч девор, эски сим ва саксонинчи йиллардан қолган ошхона.
Жавоб дидга эмас, ҳисобга боғлиқ. Ҳолати учун берилган чегирма таъмирни ортиғи билан қоплаши ҳам, ярмини ҳам қопламаслиги мумкин. Бу икки ҳолат орасидаги фарқ кўрикдан олдин ҳисобланади.
Таъмирсиз квартира қачон фойдали
Бузуқ квартира яхши харид бўладиган учта ҳолат бор.
Биринчи: сиз барибир ўзингизча қиласиз. Бировнинг кафели, обойи ва ўрнатма мебели сизга ёқмаса, эълондаги «янги таъмир» — ахлатга чиқарадиган нарсангиз учун тўланадиган устама.
Иккинчи: иш давомида яшайдиган жойингиз бор. Унда вақт сиқмайди, босқичма-босқич қиласиз ва материални биринчи келтирилганини эмас, нархи мақулини оласиз.
Учинчи: уй ва режа сизга чиндан ёқади. Таъмир бир марта қилинади, уй, қават, дераза ва қўшни эса ўзгармайди. Тайёр уй билан қурилиш орасида қандай танлаш кераклиги янги қурилиш ёки иккиламчи уй материалида ёзилган.
Тескариси ҳам бор: муддат сиқаётган бўлса, пул танг бўлса ва квартира шунчаки «арзон» бўлса, таъмирсизини олманг. Ўз уйидаги қурилиш бошидаги тасаввурдан кўра кўпроқ ҳолдан тойдиради.
Кўрикда иш ҳажмини қандай баҳолаш керак
Таъмир уч даражага бўлинади ва даражани кўрикдаёқ айтиш керак, акс ҳолда пулни ҳисоблаб бўлмайди.
- Косметика. Обой, бўёқ, эшик алмаштириш, баъзи жойда пол. Муҳандислик тармоғи ўз ҳолича қолади.
- Капитал. Электр, қувур, сантехника, дераза, пол ва санузел тўлиқ янгиланади.
- Қайта режа билан. Шуларнинг устига тўсиқ кўчириш ва келишув. Энг қиммат ва энг узоқ йўл.
Даражани аниқлаш учун оддий иш қилинг. Ошхона ва ваннадаги жўмракни очинг, босим ва suv рангини кўринг. Чойнак, кондиционер ва иситгични бирга ёқинг — автомат тушиб кеца, сим тортмайди. Пол устида юринг: ғижирлаш ва қалтираш полни бутунлай олиб ташлашни англатади.
Кейин бюджетни майдон ва даражага қараб ҳисобланг — усул квартира таъмири қанча туради таҳлилида бор. Юқори чегара бўйича ҳисобланг: смета ҳаётда деярли ҳар доим ўсади.
Қимматга тушадиган яширин муаммолар
Эски квартирада энг қиммати — кўринмайдигани.
- Сим. Алюминий ва хонага иккита розетка — бу девор ўйиб тўлиқ алмаштириш. Янги шчиток ва автоматларни ҳам дарров ҳисобга қўшинг.
- Қувур ва стояклар. Стояк умумий ва эски бўлса, уни тепадаги ва пастдаги қўшни билан бирга алмаштирасиз — келишиш баъзан ишдан узоқроқ чўзилади.
- Деразалар. Тирқишли ёғоч ромлар қишда иссиқни ейди, ёзда эса иссиқни ушламайди.
- Намлик. Бурчакдаги доғ, шишган обой, ертўла ҳиди. Бурчак хоналар ва санузел ёнидаги деворни текширинг.
- Том ва охирги қават. Шифтдаги оқиш излари — уста чақиришга сабаб, битимдан кейин эмас, олдин.
- Рухсациз ўзгартириш. Ҳужжатда кўрсатилмаган бузилган девор сотувда ҳам, банкда ҳам чиқиб қолади.
Қоғозларни алоҳида текширинг: коммунал қарз, рўйхатда турганлар, мулк асоси. Тўлиқ рўйхат квартира сотиб олишдан олдин қайси ҳужжатларни текшириш керак материалида.
Ҳолати учун қандай савдолашиш керак
Ҳолат — савдонинг энг ҳалол далили, чунки уни иккала томон ҳам кўриб туради. Лекин «ҳаммаси бузуқ экан» деган гап кам. Аниқлик ишлайди.
Иккинчи кўрикка уста билан ёки ҳеч бўлмаса рўйхат билан боринг: сим, стояк, дераза, санузел, пол. Ҳар бир банд бўйича рақам кўрсатасиз ва айтасиз: нарх устига мен шунча қўшаман. Кейин ўз суммангизни айтасиз. Сотувчи рози бўлмаслиги мумкин — у ҳолда ё бошқа харидор топади, ё бир ойдан кейин сизни эслайди.
Эсда тутинг: уй эгаси ўзининг эски таъмирини бозордагидан қимматроқ деб ҳисоблайди. Сизнинг устунлигингиз — пулни ҳозир тўлайсиз, у эса кутади.
Таъмир қанча давом этади ва қаерда яшаш керак
Аниқ муддатни ҳеч ким бермайди, лекин тартиб шундай.
| Иш даражаси | Одатда қанча кетади | Ичида яшаш мумкинми |
|---|---|---|
| Косметика | Бир неча ҳафта | Мумкин, хонама-хона |
| Капитал | Бир-икки ойдан кўпроқ | Деярли йўқ |
| Қайта режа ва келишув билан | Энг узоқ, муддат сурилади | Йўқ |
Муддатни тўхтаб қолишлар чўзади: материал кутилади, уста бошқа обектга кетади, қўшни стоякка йўл бермайди. Камида учдан бир захира қўйинг.
Шу вақтда яшаш керак. Одатдаги йўллар: ота-она уйида, маҳалладаги қариндошникида ёки қурилиш ёнидаги ижара квартираси — ижарага уй эълонлари орасидан қидириш қулай. Бир неча ойлик ижара — таъмир бюджетининг ҳақиқий қисми, уни сметага бошидан ёзинг.
Ипотека билан таъмир: нимани ҳисобга олиш керак
Банк пулни харидга беради, кафелга эмас. Демак, таъмирни ўзингиз молиялаштирасиз: жамғарма, оила ёрдами ёки алоҳида кредит билан. Шартларни уй-жой ипотекаси ва банкларнинг истеъмол кредитлари бўлимларида солиштиринг; фоиз ва муддат ўзгариб туради, долзарбини НАРХТОПъда текширинг.
Муҳим жиҳат: банк квартирани баҳолайди, бузуқ ҳолат баҳони туширади. Баҳо битим нархидан паст чиқса, бошланғич тўлов ошади. Бу қандай ишлаши иккиламчи уйга ипотека мақоласида батафсил ёзилган.
Яна бир гап: ипотека тўлови ва таъмир харажати бир вақтда кетади. Иккала рақамни хотирадан эмас, ипотека тўлови калкуляторида олдиндан чамаланг.
Кўп учрайдиган хатолар
- Фақат материални ҳисоблаш. Уста иши кўпинча ундан кам чиқмайди, ахлат чиқариш ва майда-чуйдалар устига қўшилади.
- Эълондаги суратга ишониш. Кенг бурчакли обектив хонани катталаштиради, намлик эса суратда кўринмайди.
- Гўзалликдан бошлаш. Аввал электр, қувур ва дераза, кейин обой. Акс ҳолда янги ламинат очилади.
- Захира қўймаслик. Кутилмаган гаплар эски кафел олинганда чиқади.
- Пастдаги қўшнини унутиш. Огоҳлантирмай қилинган сувли ишлар уларнинг шифти учун товонга айланади.
Қисқа жавоблар
Қайси бири арзон — таъмирли квартирами ёки таъмирсизми
Ҳисоб шундай: таъмирсиз нарх устига ўз сметангизни қўшиб, таъмирли нарх билан солиштиринг. Фарқ фойдангизга бўлса ва бировнинг иши натижаси ҳам ёқса, тайёрини олинг. Чегирма сметадан кам бўлса, сиз бировнинг дидига пул тўлаяпсиз.
Симни алмаштириш кераклигини қандай биламан
Шчиток ва розеткага қаранг: эски пробка, алюминий сим, хонага бир-иккита розетка бўлса, алмаштириш деярли муқаррар. Юклама билан текширинг: бир нечта кучли асбобни бирга ёқинг. Охирги сўз электрикда, уни битимдан олдин чақиринг.
Таъмир вақтида квартирада яшаш мумкинми
Косметикада — ҳа, хонама-хона ишланса. Қувур ва пол алмаштириладиган капитал таъмирда ичида яшаш оғир: suv йўқ, чанг ҳафталаб туради. Болали оилаларнинг кўпи шу муддатга уй ижарага олади.
Банклар таъмирга кредит берадими
Таъмир одатда истеъмол кредити ёки банкнинг алоҳида дастури билан молиялаштирилади, ипотеканинг ўзи билан эмас. Шартлар банкларда ҳар хил, баъзилари харажат тасдиғини сўрайди. Долзарб таклифларни текшириб, умумий тўловни ипотека билан бирга ҳисобланг.
Бузуқ квартирани кўрганда аввало нимага қараш керак
Ўзгартириб бўлмайдиган нарсага: уй, қават, дераза, режа, қўшнилар. Кейин муҳандисликка — сим, қувур, намлик. Обой ва кафел — энг охирида ўйланадиган нарса.
Қисқача
- Таъмирсиз квартира ҳолати учун чегирма ҳалол сметадан катта бўлганда фойдали.
- Иш даражасини кўрикда аниқланг: косметика, капитал ёки қайта режа билан.
- Энг қиммати яширин: сим, стояк, дераза, намлик ва рухсациз ўзгартиришлар.
- Савдода умумий гап эмас, рақамли иш рўйхатини кўрсатинг.
- Таъмир вақтидаги ижара пулини бюджетга дарров ёзинг.
