Туғилганлик гувоҳномаси бошқа ҳар қандай ҳужжатдан кўра кўпроқ йўқолади. У оилада ўнлаб йиллар ётади, папкадан папкага кўчади, тепадаги қўшнининг suv тошқинида ҳўл бўлади, ва айнан пенсия, мерос ёки болага паспорт расмийлаштириш керак бўлган куни керак бўлиб қолади. Яхши хабар: уни тиклаш мумкин, бу туғилиш қайд этилган жойдаги ФҲДЁ (ЗАГС) бўлимида қилинади.
Ҳужжатни тиклаш — такрорий гувоҳнома олиш демакдир. Бу эски бланкнинг нусхаси эмас, ФҲДЁда сақланадиган далолатнома ёзуви асосида берилган янги ҳужжат. Ёзув сақланиб турган экан, такрорий гувоҳномани ўнта ҳам беришади. Ёзувнинг ўзи йўқ бўлса қийинлашади — архив йўқолган, бўлим кўчганда сақланмаган ёки туғилиш умуман қайд этилмаган. Бу ҳақда ҳам айтамиз.
Давлат божи аниқ суммаси ва муддатларни мақолада айтмаймиз: улар ўзгаради, турли бўлимларда турлича бўлади. Буни тартиб бўйича қўлланма деб билинг, аниқ рақамларни борадиган ФҲДЁ бўлимингиздан аниқланг. Божни банк иловаси орқали тўлаш қулай — яхши иловали банкни қандай танлашни Ўзбекистон банклари тўпламида кўриб чиқамиз.
Туғилганлик гувоҳномаси қачон керак бўлади
Одамлар йиллаб бу қоғозсиз яшайди ва уни энг ноқулай пайтда эслайди. Туғилганлик гувоҳномаси қуйидаги ҳолларда сўралади:
- болага паспорт, прописка, боғча ёки мактабга жой расмийлаштирилганда;
- каттароқ одам меросга кириб, вафот этган ота-она билан қариндошлигини исботлаши керак бўлганда;
- пенсия, имтиёз, болаларга нафақа расмийлаштирилганда;
- фамилия ўзгартирилганда, никоҳ қайд этилганда, оталик белгиланганда;
- икки одам ака-ука ёки ота-бола эканини тасдиқлаш керак бўлганда.
Айниқса меросга киришда ҳужжат кўп қидирилади: усиз нотариус қариндошликни тасдиқламайди. Бу масаланинг пул томонини алоҳида кўриб чиққанмиз — мероснинг молиявий томони мақоласида.
Такрорий гувоҳнома учун қаерга бориш керак
Ариза туғилиш қайд этилган туман ёки шаҳар ФҲДЁ бўлимига берилади. Бу асосий жиҳат: ёзув қаерда қилинган бўлса, ўша ерда сақланади, ҳозир яшаётган жойингизда эмас. Одам Наманганда туғилиб, Тошкентда яшаса ҳам, ёзув Наманган бўлимида туради.
Бу ерда вариантлар бор. Бир қисм бўлимлар аризани жойида қабул қилиб, такрорий гувоҳномани дарров ёки бир неча кунда беради. Бошқа шаҳарда бўлсангиз, аризани яшаш жойингизда топширасиз, бўлим ёзувни керакли ҳудуддан ўзи сўрайди — бу узоқроқ. Бундай мурожаатлар тобора электрон шаклга ўтмоқда: қайси ҳужжатлар аллақачон онлайн расмийлашаётганини Ўзбекистон электрон давлат хизматлари шарҳида тўпладик. Боришдан олдин бўлимга қўнғироқ қилиб, улар қандай қабул қилишини сўранг — бир кун тежайсиз.
Тиклаш учун қандай ҳужжатлар керак
Тўплам кичик, лекин икки марта бормаслик учун уни олдиндан йиғган маъқул. Одатда сўралади:
- Ариза берувчининг паспорти. Каттароқ одам ўз гувоҳномасини ўзи тиклайди, боланики учун ота-онадан бири.
- Ариза. Бланк бўлимда берилади, жойида тўлдирилади.
- Туғилиш ҳақидаги маълумот. Сана, жой, ота-онанинг фамилияси — қанчалик аниқ бўлса, ёзув шунчалик тез топилади.
- Давлат божи тўлангани ҳақидаги квитансия. Реквизитлар бўлимда берилади, банкда ёки илова орқали тўласа бўлади.
Ўз гувоҳномангизни эмас, масалан, мерос иши учун вафот этган ота-онанинг гувоҳномасини тикласангиз, мурожаат ҳуқуқингизни тасдиқловчи қўшимча ҳужжатлар керак. Бундай ҳолатдаги аниқ рўйхатни бўлимда айтишади — у ким бўлишингизга боғлиқ.
Такрорий гувоҳнома қанча туради ва қанча кутилади
Такрорий гувоҳнома учун давлат божи олинади. Миқдори кичик, лекин у вақти-вақти билан қайта кўрилади, шунинг учун бегона гаплардаги рақамга қараманг — долзарб суммани бўлимнинг ўзидан сўранг. Тўловни оила харажатларида алоҳида сатр қилиб қўйинг; бундай майдаликлар олдиндан ҳисобга олинса қулай — бу ҳақда оилавий умумий бюджет таҳлили бор.
Муддат ёзув қаерда сақланишига боғлиқ. У сиз борган бўлимда бўлса, такрорий гувоҳнома кўпинча ўша куни ёки бир неча кунда берилади. Ёзув бошқа ҳудудда бўлиб, уни сўраш керак бўлса, кутиш ҳафталарга чўзилади. Захира билан режалаштиринг, айниқса ҳужжат аниқ санага — битим, суд ёки пенсия расмийлаштиришга керак бўлса.
ФҲДЁда ёзув сақланмаса нима қилиш керак
Архивда далолатнома ёзуви бўлмаслиги ҳам мумкин. Сабаблари ҳар хил: эски ёзувлар бўлимлар кўчганда йўқолган, архивнинг бир қисми сақланмаган, баъзан туғилиш ўз вақтида қайд этилмаган. Бундай ҳолда такрорий гувоҳнома «ҳаводан» берилмайди — аввал туғилиш фактининг ўзини тиклаш керак.
Бу суд орқали қилинади: юридик аҳамиятга эга фактни белгилаш ҳақида ариза берилади. Суд билвосита далилларни — эски маълумотномалар, мактаб ва шифохона ҳужжатлари, гувоҳлар кўрсатмаларини ўрганиб, қарор чиқаради. Суд қарори асосида ФҲДЁ ёзув қилиб, гувоҳнома беради. Ҳар бир ҳолатда тартиб ўзига хос, шунинг учун аниқ далиллар рўйхати ва қайси судга боришни танишлар маслаҳатидан эмас, яшаш жойингиздаги суддан аниқланг.
Болага ва каттага гувоҳномани қандай тиклаш мумкин
Фарқ асосан аризани ким топширишида.
| Ҳолат | Ким мурожаат қилади | Нимани ҳисобга олиш керак |
|---|---|---|
| Ўз гувоҳномаси, катта одам | Одамнинг ўзи паспорт билан | Туғилиш қайд этилган бўлимга бориш |
| Боланинг гувоҳномаси | Ота-онадан бири | Ота-онанинг паспорти ва бола ҳақидаги маълумот керак |
| Вафот этган қариндош гувоҳномаси | Меъросхўр ёки яқин киши | Мурожаат ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатлар керак |
| Ёзув сақланмаган | Манфаатдор шахс | Аввал суд, кейин суд қарори бўйича ФҲДЁ |
Айни пайтда оиланинг бошқа қоғозларини ҳам тартибга солаётган бўлсангиз, керакли хизматлар ва расмийлаштиришлар рўйхатига қаранг — ҳужжатлар кўпинча бир йўла, битталаб югурмаслик учун тикланади.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Туғилиш бошқа шаҳарда қайд этилгани ҳолда яшаш жойидаги ФҲДЁга бориб, кунни беҳуда йўқотиш.
- Паспортни олмаслик ёки туғилган сана ва жой маълумотисиз келиш.
- Божни нотўғри реквизитга тўлаб, қабул қилинадиган квитансиясиз қолиш.
- Охиригача чўзиб, ҳужжат етишмаслигини битим ёки суддан икки кун олдин билиб қолиш.
- Ёзув йўқ бўлганда судга бориш ўрнига гувоҳнома ҳақида «келишишга» уриниш.
Қисқа жавоблар
Туғилганлик гувоҳномасини бошқа шаҳарда тикласа бўладими
Аризани яшаш жойида топширса бўлади, лекин ёзувнинг ўзи туғилиш қайд этилган жойда сақланади. Бўлим уни керакли ҳудуддан сўрайди, шунинг учун тўғридан-тўғри ўша бўлимга боришга қараганда узоқроқ кутасиз.
Такрорий гувоҳномани неча марта олса бўлади
Архивда далолатнома ёзуви бор экан, такрорий гувоҳнома керак бўлганча берилади. Ҳар сафар давлат божи тўланади. Мурожаатлар сонига чеклов одатда йўқ — буни ўз бўлимингиздан аниқланг.
Ёзув керак бўлган ота-она вафот этган бўлса нима қилиш керак
Вафот этган қариндош гувоҳномасини мурожаат ҳуқуқини исботлаган меъросхўр ёки яқин киши тиклайди. Кўпинча бу нотариусдаги мерос иши учун керак. Аниқ ҳужжатлар рўйхатини ФҲДЁда айтишади.
Туғилиш умуман қайд этилмаган бўлса қандай бўлади
Унда аввал туғилиш факти суд орқали белгиланади, суд қарори бўйича эса ФҲДЁ ёзув қилиб, гувоҳнома беради. Далиллар рўйхати ва тартибни яшаш жойингиздаги суддан аниқланг.
Қисқача
- Такрорий гувоҳнома туғилиш қайд этилган ФҲДЁ бўлимида берилади.
- Катта одам ўзиникини ўзи тиклайди, боланики учун ота-она мурожаат қилади.
- Паспорт, туғилиш ҳақидаги маълумот ва тўланган давлат божи керак.
- Аниқ сумма ва муддатлар ўзгаради — борадиган бўлимингиздан сўранг.
- Ёзув бўлмаса, туғилиш факти суд орқали белгиланади, кейин ФҲДЁга борилади.
Суммалар ва толовларни NARXTOP калкуляторида ҳисоблаб кориш қулай.
Банк маҳсулотлари ва шартларини NARXTOP кредитлар болимида солиштириш мумкин.
