Tug‘ilganlik guvohnomasi boshqa har qanday hujjatdan ko‘ra ko‘proq yo‘qoladi. U oilada o‘nlab yillar yotadi, papkadan papkaga ko‘chadi, tepadagi qo‘shnining suv toshqinida ho‘l bo‘ladi, va aynan pensiya, meros yoki bolaga pasport rasmiylashtirish kerak bo‘lgan kuni kerak bo‘lib qoladi. Yaxshi xabar: uni tiklash mumkin, bu tug‘ilish qayd etilgan joydagi FHDYo (ZAGS) bo‘limida qilinadi.
Hujjatni tiklash — takroriy guvohnoma olish demakdir. Bu eski blankning nusxasi emas, FHDYoda saqlanadigan dalolatnoma yozuvi asosida berilgan yangi hujjat. Yozuv saqlanib turgan ekan, takroriy guvohnomani o‘nta ham berishadi. Yozuvning o‘zi yo‘q bo‘lsa qiyinlashadi — arxiv yo‘qolgan, bo‘lim ko‘chganda saqlanmagan yoki tug‘ilish umuman qayd etilmagan. Bu haqda ham aytamiz.
Davlat boji aniq summasi va muddatlarni maqolada aytmaymiz: ular o‘zgaradi, turli bo‘limlarda turlicha bo‘ladi. Buni tartib bo‘yicha qo‘llanma deb biling, aniq raqamlarni boradigan FHDYo bo‘limingizdan aniqlang. Bojni bank ilovasi orqali to‘lash qulay — yaxshi ilovali bankni qanday tanlashni O‘zbekiston banklari to‘plamida ko‘rib chiqamiz.
Tug‘ilganlik guvohnomasi qachon kerak bo‘ladi
Odamlar yillab bu qog‘ozsiz yashaydi va uni eng noqulay paytda eslaydi. Tug‘ilganlik guvohnomasi quyidagi hollarda so‘raladi:
- bolaga pasport, propiska, bog‘cha yoki maktabga joy rasmiylashtirilganda;
- kattaroq odam merosga kirib, vafot etgan ota-ona bilan qarindoshligini isbotlashi kerak bo‘lganda;
- pensiya, imtiyoz, bolalarga nafaqa rasmiylashtirilganda;
- familiya o‘zgartirilganda, nikoh qayd etilganda, otalik belgilanganda;
- ikki odam aka-uka yoki ota-bola ekanini tasdiqlash kerak bo‘lganda.
Ayniqsa merosga kirishda hujjat ko‘p qidiriladi: usiz notarius qarindoshlikni tasdiqlamaydi. Bu masalaning pul tomonini alohida ko‘rib chiqqanmiz — merosning moliyaviy tomoni maqolasida.
Takroriy guvohnoma uchun qayerga borish kerak
Ariza tug‘ilish qayd etilgan tuman yoki shahar FHDYo bo‘limiga beriladi. Bu asosiy jihat: yozuv qayerda qilingan bo‘lsa, o‘sha yerda saqlanadi, hozir yashayotgan joyingizda emas. Odam Namanganda tug‘ilib, Toshkentda yashasa ham, yozuv Namangan bo‘limida turadi.
Bu yerda variantlar bor. Bir qism bo‘limlar arizani joyida qabul qilib, takroriy guvohnomani darrov yoki bir necha kunda beradi. Boshqa shaharda bo‘lsangiz, arizani yashash joyingizda topshirasiz, bo‘lim yozuvni kerakli hududdan o‘zi so‘raydi — bu uzoqroq. Bunday murojaatlar tobora elektron shaklga o‘tmoqda: qaysi hujjatlar allaqachon onlayn rasmiylashayotganini O‘zbekiston elektron davlat xizmatlari sharhida to‘pladik. Borishdan oldin bo‘limga qo‘ng‘iroq qilib, ular qanday qabul qilishini so‘rang — bir kun tejaysiz.
Tiklash uchun qanday hujjatlar kerak
To‘plam kichik, lekin ikki marta bormaslik uchun uni oldindan yig‘gan ma’qul. Odatda so‘raladi:
- Ariza beruvchining pasporti. Kattaroq odam o‘z guvohnomasini o‘zi tiklaydi, bolaniki uchun ota-onadan biri.
- Ariza. Blank bo‘limda beriladi, joyida to‘ldiriladi.
- Tug‘ilish haqidagi ma’lumot. Sana, joy, ota-onaning familiyasi — qanchalik aniq bo‘lsa, yozuv shunchalik tez topiladi.
- Davlat boji to‘langani haqidagi kvitansiya. Rekvizitlar bo‘limda beriladi, bankda yoki ilova orqali to‘lasa bo‘ladi.
O‘z guvohnomangizni emas, masalan, meros ishi uchun vafot etgan ota-onaning guvohnomasini tiklasangiz, murojaat huquqingizni tasdiqlovchi qo‘shimcha hujjatlar kerak. Bunday holatdagi aniq ro‘yxatni bo‘limda aytishadi — u kim bo‘lishingizga bog‘liq.
Takroriy guvohnoma qancha turadi va qancha kutiladi
Takroriy guvohnoma uchun davlat boji olinadi. Miqdori kichik, lekin u vaqti-vaqti bilan qayta ko‘riladi, shuning uchun begona gaplardagi raqamga qaramang — dolzarb summani bo‘limning o‘zidan so‘rang. To‘lovni oila xarajatlarida alohida satr qilib qo‘ying; bunday maydaliklar oldindan hisobga olinsa qulay — bu haqda oilaviy umumiy byudjet tahlili bor.
Muddat yozuv qayerda saqlanishiga bog‘liq. U siz borgan bo‘limda bo‘lsa, takroriy guvohnoma ko‘pincha o‘sha kuni yoki bir necha kunda beriladi. Yozuv boshqa hududda bo‘lib, uni so‘rash kerak bo‘lsa, kutish haftalarga cho‘ziladi. Zaxira bilan rejalashtiring, ayniqsa hujjat aniq sanaga — bitim, sud yoki pensiya rasmiylashtirishga kerak bo‘lsa.
FHDYoda yozuv saqlanmasa nima qilish kerak
Arxivda dalolatnoma yozuvi bo‘lmasligi ham mumkin. Sabablari har xil: eski yozuvlar bo‘limlar ko‘chganda yo‘qolgan, arxivning bir qismi saqlanmagan, ba’zan tug‘ilish o‘z vaqtida qayd etilmagan. Bunday holda takroriy guvohnoma «havodan» berilmaydi — avval tug‘ilish faktining o‘zini tiklash kerak.
Bu sud orqali qilinadi: yuridik ahamiyatga ega faktni belgilash haqida ariza beriladi. Sud bilvosita dalillarni — eski ma’lumotnomalar, maktab va shifoxona hujjatlari, guvohlar ko‘rsatmalarini o‘rganib, qaror chiqaradi. Sud qarori asosida FHDYo yozuv qilib, guvohnoma beradi. Har bir holatda tartib o‘ziga xos, shuning uchun aniq dalillar ro‘yxati va qaysi sudga borishni tanishlar maslahatidan emas, yashash joyingizdagi suddan aniqlang.
Bolaga va kattaga guvohnomani qanday tiklash mumkin
Farq asosan arizani kim topshirishida.
| Holat | Kim murojaat qiladi | Nimani hisobga olish kerak |
|---|---|---|
| O‘z guvohnomasi, katta odam | Odamning o‘zi pasport bilan | Tug‘ilish qayd etilgan bo‘limga borish |
| Bolaning guvohnomasi | Ota-onadan biri | Ota-onaning pasporti va bola haqidagi ma’lumot kerak |
| Vafot etgan qarindosh guvohnomasi | Me'rosxo‘r yoki yaqin kishi | Murojaat huquqini tasdiqlovchi hujjatlar kerak |
| Yozuv saqlanmagan | Manfaatdor shaxs | Avval sud, keyin sud qarori bo‘yicha FHDYo |
Ayni paytda oilaning boshqa qog‘ozlarini ham tartibga solayotgan bo‘lsangiz, kerakli xizmatlar va rasmiylashtirishlar ro‘yxatiga qarang — hujjatlar ko‘pincha bir yo‘la, bittalab yugurmaslik uchun tiklanadi.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Tug‘ilish boshqa shaharda qayd etilgani holda yashash joyidagi FHDYoga borib, kunni behuda yo‘qotish.
- Pasportni olmaslik yoki tug‘ilgan sana va joy ma’lumotisiz kelish.
- Bojni noto‘g‘ri rekvizitga to‘lab, qabul qilinadigan kvitansiyasiz qolish.
- Oxirigacha cho‘zib, hujjat yetishmasligini bitim yoki suddan ikki kun oldin bilib qolish.
- Yozuv yo‘q bo‘lganda sudga borish o‘rniga guvohnoma haqida «kelishishga» urinish.
Qisqa javoblar
Tug‘ilganlik guvohnomasini boshqa shaharda tiklasa bo‘ladimi
Arizani yashash joyida topshirsa bo‘ladi, lekin yozuvning o‘zi tug‘ilish qayd etilgan joyda saqlanadi. Bo‘lim uni kerakli hududdan so‘raydi, shuning uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘sha bo‘limga borishga qaraganda uzoqroq kutasiz.
Takroriy guvohnomani necha marta olsa bo‘ladi
Arxivda dalolatnoma yozuvi bor ekan, takroriy guvohnoma kerak bo‘lgancha beriladi. Har safar davlat boji to‘lanadi. Murojaatlar soniga cheklov odatda yo‘q — buni o‘z bo‘limingizdan aniqlang.
Yozuv kerak bo‘lgan ota-ona vafot etgan bo‘lsa nima qilish kerak
Vafot etgan qarindosh guvohnomasini murojaat huquqini isbotlagan me'rosxo‘r yoki yaqin kishi tiklaydi. Ko‘pincha bu notariusdagi meros ishi uchun kerak. Aniq hujjatlar ro‘yxatini FHDYoda aytishadi.
Tug‘ilish umuman qayd etilmagan bo‘lsa qanday bo‘ladi
Unda avval tug‘ilish fakti sud orqali belgilanadi, sud qarori bo‘yicha esa FHDYo yozuv qilib, guvohnoma beradi. Dalillar ro‘yxati va tartibni yashash joyingizdagi suddan aniqlang.
Qisqacha
- Takroriy guvohnoma tug‘ilish qayd etilgan FHDYo bo‘limida beriladi.
- Katta odam o‘zinikini o‘zi tiklaydi, bolaniki uchun ota-ona murojaat qiladi.
- Pasport, tug‘ilish haqidagi ma’lumot va to‘langan davlat boji kerak.
- Aniq summa va muddatlar o‘zgaradi — boradigan bo‘limingizdan so‘rang.
- Yozuv bo‘lmasa, tug‘ilish fakti sud orqali belgilanadi, keyin FHDYoga boriladi.
Summalar va tolovlarni NARXTOP kalkulyatorida hisoblab korish qulay.
Bank mahsulotlari va shartlarini NARXTOP kreditlar bolimida solishtirish mumkin.
