Дилфуза ота-онаси билан тўйга икки йил пул йиғишди, лекин шу вақт ичида зал ижараси ва таом нархлари ошиб кетди, ва санадан олдин сумманинг бешдан бир қисми етишмай қолди — охирги ҳафтада қариндошлардан ноқулай суҳбатлар билан қарз олишга тўғри келди. Тўй харажатларининг бир қисмини бўлиб тўлашга олиб, бир қисмини жамғариш мумкинми — бу савол айнан шундай охирги пайтдаги ваҳимани олдини олади. Жавоб: ҳа, лекин ҳаммасини эмас, аниқ қоида бўйича — кечиктириб бўлмайдиган нарса нақд бўлсин, уйда узоқ қоладиган нарса эса бўлиб тўловга ҳам олинса бўлади.
Тўй харажатлари икки хил турга бўлинади, ва уларни аралаштириб юбориш — кимдир охирги пайтда қарз олишининг, кимдир эса олмаслигининг асосий сабаби.
Бўлиб тўловга олиб бўлмайдиган нарсалар
Зал ижараси, таом, мусиқа, безаш — бир кунлик хизматлар. Улар тўйдан олдин, одатда тўлиқ ёки катта аванс билан тўланади, ва бундай нарсаларни деярли ҳеч қачон бўлиб тўловга олишмайди: хизмат кўрсатувчи тўй ўтиб кетганидан кейин ойларга муҳлат бермайди. Тўй учун бир марталик хизмат кўрсатувчиларни NARXTOP даги хизматлар бўлимида солиштириш мумкин, шунда бир марталик қисм оширилмайди.
Бўлиб тўловга олса бўладиган нарсалар
Ёш оила уйи учун мебел, техника ва идиш-товоқ — бир йилдан кейин ҳам, беш йилдан кейин ҳам керак бўладиган узоқ муддатли нарсалар. Уларга бўлиб тўлов олиш бир марталик хизматлар учун қарз олишдан кўра ақллироқ: тўлов ойларга чўзилади, нарса эса шу вақт давомида ишлатилади. Бундай харидларни бўлиб тўлаш картаси орқали расмийлаштириш қулай — дўкондаги нарх ҳалол бўлса, ортиқча тўлов деярли бўлмайди.
Қандай ҳисоблаш керак
Формула: бутун харажатлар рўйхатини «бир марталик» ва «узоқ муддатли»га бўлинг, ҳар бир қисмнинг суммасини алоҳида ҳисобланг, ва фақат «бир марталик» қисмни санага қадар нақд жамғаринг, «узоқ муддатли» қисмга эса тўйдан кейин, шошилмасдан бўлиб тўловни кўриб чиқишингиз мумкин.
Мисол. Тўйнинг умумий бюджети 80 000 000 сўм. Бир марталик харажатлар — зал, таом, мусиқа, безаш — 55 000 000 сўм, уларни санага тўлиқ йиғиш керак. Уй учун нарсалар — мебел, техника — 25 000 000 сўм, уларни тўйдан кейин, аниқ кунга шошилмасдан бўлиб тўловга олса бўлади. Ойига 5 500 000 сўмдан йиғилса, бир марталик қисмга 10 ой кетади. Келажакдаги бўлиб тўлов тўлови қанча бўлишини олдиндан кредит калкуляторида текшириш мумкин. Рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг.
Иккинчи мисол. 40 000 000 сўмлик бюджетда бир марталик қисм 30 000 000 сўм бўлиб, ойига 3 000 000 сўмдан йиғилса, керакли сумма ҳам 10 ойда йиғилади — муддат бир хил, лекин оилага юк камроқ.
Жадвал: тўй бюджетини қандай бўлиш керак
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай ҳисоблаймиз | Мисол |
|---|---|---|
| Бир марталик қисм | зал + таом + мусиқа + безаш | 55 000 000 сўм |
| Узоқ муддатли қисм | уй учун мебел + техника | 25 000 000 сўм |
| Бир марталик қисмни йиғиш учун ойлар | бир марталик қисм ÷ ойлик жамғарма | 55 000 000 ÷ 5 500 000 = 10 |
| Нимани бўлиб тўловга олса бўлади | фақат узоқ муддатли қисм | тўйдан кейин 25 000 000 сўм |
Муддат сиқилиб қолса
Агар тўйга жамғариш учун керакли вақтдан камроқ қолган бўлса, тўғри йўл шундай: аввал бир марталик қисмни қисқартиринг — камтарроқ зал, камроқ меҳмон — қариндошлардан ноқулай суҳбат билан қарз олиб фарқни ёпишдан кўра. Қоғозсиз қариндошлик қарзи бюджетни қутқаришдан кўра муносабатларни бузиши кўпроқ учрайди.
Бўлиб тўлов ҳали керак бўлмаса, уй нарсаларини қаерга қўйиш керак
Техника ва мебелнинг бир қисмини олдиндан эмас, ўз уйига кўчиб ўтиш жараёнида сотиб олиш ақллироқ — акс ҳолда нарсалар ота-онасиникида қутида туради. Ёш оила учун уй-жойни кўчмас мулк бўлимида ёки ҳали ўз уйи бўлмаса ижара эълонлари орасида кўриш мумкин. Тўйдан кейин ёш оиланинг молиявий режалаштириши тугамайди — бола туғилишида қандай харажатларга олдиндан тайёргарлик кўриш ҳақидаги мақола ҳам фойдали бўлади.
Кўп учрайдиган хатолар
- Бир марталик ва узоқ муддатли харажатларни бўлмасдан, ҳаммасига битта сумма йиғишади.
- Зал ёки таомни танишлар орқали бўлиб тўловга олишади — бундай норасмий схемаларда ортиқча тўлов одатда банкдагидан юқори бўлади.
- «Тўйдан кейинги» харажатларни — кўчиш, уй жиҳозлаш — алоҳида ҳисоблашмайди ва бутун захирани тўйга сарфлашади.
- Бир марталик қисмни қисқартиришдан тортинишади ва аниқ муддациз қариндошлардан қарз олишади.
Қисқа жавоблар
Тўй харажатларининг бир қисмини бўлиб тўловга олиш мумкинми
Ҳа, лекин фақат узоқ муддатли қисмни — уй учун мебел, техника. Тўй кунидаги бир марталик хизматлар — зал, таом, мусиқа — деярли доим тўлиқ ва олдиндан тўланади.
Тўй бюджетини жамғарма ва бўлиб тўлов ўртасида қандай бўлиш керак
Харажатлар рўйхатини бир марталик ва узоқ муддатлиларга бўлинг, ҳар бир қисмнинг суммасини ҳисобланг, бир марталик қисмни нақд жамғаринг, узоқ муддатлига эса шошилмасдан бўлиб тўловни кўриб чиқинг.
Тўйга йиғишга вақт етмаса нима қилиш керак
Аввал бир марталик қисмни — зал, меҳмонлар сонини — қисқартиринг, аниқ қайтариш муддатисиз қариндошлардан қарз олманг: норасмий қарз бюджетга ёрдам беришдан кўра муносабатларни бузиши кўпроқ.
Тўйга қариндошлардан пул олиш керакми
Фақат суммаси ва муддати аниқ келишилган ҳолда, имкон қадар ёзма равишда. Бундай бўлмаса, айнан шундай қарзлар оилавий муносабатларни бузади.
Тўйдан кейин нимани бўлиб тўловга олиш яхшироқ, олдин эмас
Ёш оила уйи учун мебел ва техникани — тўй санасига боғлиқ бўлмаган ва шошилишни талаб қилмайдиган, узоқ муддат хизмат қиладиган нарсаларни.
Қисқача
- Тўй харажатларини бир марталик (зал, таом) ва узоқ муддатли (мебел, техника)га бўлинг — уларнинг қоидалари ҳар хил.
- Бир марталик қисмни санага нақд жамғаринг, узоқ муддатлисини тўйдан кейин бўлиб тўловга олсангиз ҳам бўлади.
- Муддат сиқилса, қариндошлардан аниқ келишувсиз қарз олишдан кўра бир марталик қисмни қисқартиринг.
- Танишлар орқали тўйга бўлиб тўлов деярли доим оддий банк вариантидан қиммат.
- Тўйдан кейинги биринчи вақт харажатларини — кўчиш ва жойлашишни — алоҳида ҳисобланг, фақат байрамнинг ўзини эмас.
