Ходим аслида қанча туради — ҳар бир ишга олишда пайдо бўладиган савол, жавоби эса одатда бир ярим-икки марта кам баҳоланади. Бизнес эгаси бошида фақат эълонда кўрган маошни ҳисоблайди ва ярим йилдан кейин касса нега мос келмаётганига ҳайрон бўлади.
Ходимнинг ҳақиқий нархи нималардан ташкил топганини ва у қанча келтириши кераклигини кўриб чиқамиз.
Ходим нархини қандай ҳисоблаш керак
Ходим нархи = қўлга тегадиган маош + солиқ ва бадаллар + ўқитиш + иш ўрни (майдон, асбоблар, техника) + бўш туриш (барибир тўланадиган ишсиз кунлар). Маошдан олинадиган солиқ ва бадалларнинг аниқ ставкасини айтмаймиз — у бизнес шаклига боғлиқ, бухгалтердан сўранг, лекин принцип шу: иш берувчи яна маълум улушни солиқ сифатида тўлайди, ва буни ҳисобга киритиш керак.
Мисол: сотувчига қўлга тегадиган 4 000 000 сўм маош белгиланган. Устидан солиқ ва бадаллар — шартли 25 фоиз фонддан, бу 1 000 000 сўм (ставка шартли, ўзингизникини сўранг). Иш ўрни — ижара ва кассанинг бир ходимга тўғри келадиган улуши — ойига 500 000 сўм. Жами ходим нархи: 4 000 000 + 1 000 000 + 500 000 = 5 500 000 сўм, ҳолбуки эълонда 4 000 000 сўм турган эди. Рақамлар шартли — ўз ставкаларингизни қўйинг.
Ўқитиш ва бўш туриш — энг кўп унутиладиган нарса
Янги сотувчи биринчи ойи секинроқ ишлайди: нархларни чалкаштиради, товарни узоқ қидиради, буюртмаларни бузади. Бу йўқотиш — ўтказиб юборилган сотувлар ва нуқсон — биринчи ойда осонгина бир-икки маошга етади. Бўш туриш — таътил, касаллик варақаси, мижозсиз кунлар — бу ҳам ходим нархининг бир қисми, йил бўйига чўзилган.
Ходим ўзини оқлаши учун қанча келтириши керак
Қоида содда: ходим бизнесга ўзини сақлаш нархидан кўпроқ келтириши керак, устига хавфлар учун заҳира билан. Агар сотувчи ойига 5 500 000 сўмга тушса, бир сотувдаги ўртача маржа эса 20 000 сўм бўлса, унга ойига камида 5 500 000 ÷ 20 000 = 275 маржинал сотув таъминлаши керак, яъни кунига тахминан 9–10 та — бу шунчаки ўз нархини оқлаш учун, эгага фойдасиз. Бу ҳисобни бутун ишнинг якуний фойдасига қандай олиб бориш ўз ишининг фойдасини қандай ҳисоблаш мақоласида кўрсатилган.
Бошқа лавозимда таҳлил: логист
Логист ёки ҳайдовчи билан мантиқ бир хил, фақат оқланиш сотувда эмас, тежалган вақт ва харажатда ҳисобланади. Бу иш нимадан иборат экани ҳақида логист бўлиш қандай мақоласида. Агар логист ойига 6 000 000 сўмга тушса, у туфайли компания шу суммадан кўпроқ тежаса — ишга олиш ўзини оқлайди, акс ҳолда вазифалар ҳажмини қайта кўриб чиқиш керак.
Жадвал: ходим нархи нималардан йиғилади
| Нима ҳисобланади | Қандай ҳисобланади | Мисол |
|---|---|---|
| Қўлга тегадиган маош | Шартнома ёки вакансия эълони бўйича | 4 000 000 сўм |
| Солиқ ва бадаллар | Фонддан улуш, бухгалтердан сўранг | 1 000 000 сўм (шартли) |
| Иш ўрни | Ижара, техника, асбобларнинг бир кишига улуши | 500 000 сўм |
| Ходим нархи | Маош + солиқ + иш ўрни | 5 500 000 сўм |
| Керакли маржинал тушум | Ходим нархи ÷ бир сотувдаги маржа | ойига 275 сотув |
Ходим ўзини оқламаса, нима қилиш керак
Аввал ишга олишнинг ўзида муаммо йўқми, текширинг: агар вазифалар одам нархидан кам бўлса, штатни кенгайтириш эмас, вазифаларни қайта тақсимлаш ёрдам беради. Агар вазифалар етарли, лекин сотув паст бўлса, сабаб ўқитишда, мотивацияда ёки хизмат нархи одамга кетадиган харажатга нисбатан кичиклигида бўлиши мумкин — бунда нархни қайта кўриб чиқиш тезроқ ечим беради.
Штатни кенгайтириш кредити ҳисобга қандай киради
Янги одамларни ишга олишга ўз пули етмаса, бизнес кредити бўйича шартлар ва тўловни NARXTOP кредит калкуляторида кўриш мумкин, бизнес кредитлар ва микроқарзлар бўлимлари бир неча банкнинг таклифини солиштиришга ёрдам беради. NARXTOP хизматлар бўлими мутахассисни штатга олмасдан, бир марталик ишга олиш қанча туришини тушунишга ёрдам беради.
Кўп учрайдиган хатолар
- Ходим нархини қўлга тегадиган маошга тенглаштириб, солиқ ва бадалларни унутиш.
- Янги одамнинг бир-икки ойлик паст унумдорлигини ҳисобга олмаслик.
- Иш ўрнини — ижара, техника, асбобларнинг бир кишига улушини — унутиш.
- Одам қанча тушум ёки тежаш келтириши кераклигини ҳисобламасдан ишга олиш.
Қисқа жавоблар
Ходим аслида қанча туради
Қўлга тегадиган маош, устига солиқ ва бадаллар, иш ўрни улуши, ўқитиш ва бўш туриш — одатда бу вакансия эълонидаги суммадан бир ярим-икки марта кўп.
Ходим ўзини оқлаётганини қандай ҳисоблаш мумкин
Уни сақлашнинг тўлиқ нархини, у бизнесга худди шу даврда ҳақиқатан келтирган тушум ёки тежаш билан солиштиринг.
Бир неча соатлик ишда ҳам ходим нархини ҳисоблаш керакми
Ҳа, лекин нисбатан: иш ўрни ва солиқнинг бир қисми тўлиқ ойга эмас, ишланган соатларга бўлинади.
Янги ходим бир ой минусда ишласа, нима қилиш керак
Бу ўқитиш даври учун одатий ҳолат — бу минусни олдиндан режага киритиш керак, фактдан кейин қўрқиб қолманг.
Маошдан солиқ ва бадалларни ким тўлайди — ходим ёки иш берувчи
Тартиб бизнес шаклига боғлиқ ва ўзгариб туради, аниқ схема ва ставкаларни бухгалтердан ёки солиқ идорасидан сўранг.
Қисқача
- Ходим нархи = маош + солиқ ва бадаллар + иш ўрни + ўқитиш ва бўш туриш.
- У деярли доим вакансия эълонидаги маошдан юқори бўлади.
- Ходим ўз нархидан кўпроқ келтириши керак — эгага фойда учун заҳира билан.
- Янги одамнинг биринчи бир-икки ойи деярли доим минусда ўтади — бу ишга олишга киритилган.
- Солиқ ва бадалларнинг аниқ ставкаларини ўйлаб топманг — бухгалтердан сўранг.
