Дилшод Сергелидаги квартира учун ипотекани ёлғиз кўтара олмасди — даромади яхши, лекин банк сўраган суммага етмасди. Синглиси таклиф қилди: «Кел, бирга оламиз, мен ҳам қўшиламан». Бир ойдан сўнг уларда умумий кредит ва умумий квартира бор эди. Ипотекада ҳамқарз олувчи: ким мос келади — бу айнан шундай пайтда туғиладиган савол, битта даромад етмаса-ю, харидни кечиктиргиси келмаса.
Ҳамқарз олувчи — бу банк банкдаги кредит суммасини ҳисоблашда асосий қарз олувчи даромади билан бирга ҳисобга оладиган одам. Ким бунга мос келиши, бу кафилдан нимаси билан фарқ қилиши ва якуний суммага қандай таъсир қилишини кўриб чиқамиз.
Ҳамқарз олувчи ким ва у нега керак
Ҳамқарз олувчи — кредит шартномасининг асосий қарз олувчи билан тенг иштирокчиси: унинг даромади аризачининг даромадига қўшилади, кредит бўйича эса биринчиси каби жавобгар бўлади. У биринчи навбатда битта одамнинг даромади амалдаги ставка ва муддатда керакли суммага етмаса керак бўлади.
Ким ҳамқарз олувчи бўла олади
Кўпчилик банкларда ҳамқарз олувчи турмуш ўртоғи, ота-она, вояга етган фарзанд, ака-ука ёки опа-сингил — яъни яқин қариндош бўлиши мумкин, камдан-кам ҳолларда тасдиқланган даромадга эга исталган одамга рухсат берилади. Турмуш ўртоқларда бу кўпинча автоматик содир бўлади: квартира никоҳ даврида сотиб олинса, иккинчи турмуш ўртоқнинг даромади аризада битта қарз олувчи кўрсатилган бўлса ҳам ҳисобга олинади.
Ҳамқарз олувчининг кафилдан фарқи
Фарқ туб: ҳамқарз олувчининг даромади кредит суммасини ҳисоблашда ҳисобга олинади, кафил эса фақат асосий қарз олувчи тўловни тўхтаца жавобгар бўлади, унинг даромади суммани ҳисоблашга кирмайди. Шунинг учун маъқулланган суммани ошириш керак бўлганда ҳамқарз олувчи, кафил эмас, қидирилади — иккинчи одамнинг даромади даражани тўғридан-тўғри кўтаради.
Ҳамқарз олувчининг даромади маъқуллашга қандай таъсир қилади
Банк қарз олувчи ва ҳамқарз олувчининг тасдиқланган даромадини қўшади ва умумий суммадан оила қандай тўловни кўтара олишини ҳисоблайди — одатда тўловларга йўналтирилиши мумкин бўлган даромад улушига қараб. Иккаласининг тасдиқланган даромади қанча катта бўлса, банк маъқуллашга тайёр кредит суммаси шунча юқори бўлади.
Ҳамқарз олувчи қанча қўшишини қандай ҳисоблаш
Принцип оддий: максимал тўлов = (қарз олувчи даромади + ҳамқарз олувчи даромади) × банк рухсат берган тўлов улуши. Тўлов ва муддатдан кредит суммаси келиб чиқади.
Шартли рақамларда мисол (рақамлар шартли, ўзингизникини қўйинг): Дилшоднинг даромади 6 000 000 сўм, синглисининг даромади 4 500 000 сўм, банк умумий даромаднинг 40% гача тўловга йўналтиришга рухсат беради. Ҳисоблаймиз: (6 000 000 + 4 500 000) × 40% = 4 200 000 сўм — банк маъқуллаши мумкин бўлган максимал тўлов, Дилшод ёлғиз ариза берса 2 400 000 сўм бўлар эди.
| Нимани ҳисоблаймиз | Қандай | Мисол, сўм |
|---|---|---|
| Битта қарз олувчи даромади | даромад ҳақида маълумотнома | 6 000 000 |
| Ҳамқарз олувчи билан умумий даромад | даромад + ҳамқарз олувчи даромади | 10 500 000 |
| Максимал тўлов | умумий даромад × рухсат этилган улуш | 4 200 000 |
Ўз вариантингизни ипотека тўловлари калкуляторида текшириб кўриш қулай — даромадларни киритасиз ва мавжуд кредит суммаси қанча ошишини дарҳол кўрасиз.
Ҳамқарз олувчи қандай хавфларни ўз зиммасига олади
Ҳамқарз олувчи кредит бўйича тўлиқ, қисман эмас, жавобгар бўлади — агар асосий қарз олувчи тўлашни тўхтаца, банк тўловларни ундан талаб қилишга ҳақли. Бу «маъқуллаш учун» шунчаки имзо эмас, реал жавобгарлик, буни шартнома имзолангандан кейин эмас, олдиндан яқин одам билан муҳокама қилиш керак.
— Мен шунчаки укамга кўпроқ сумма маъқулланиши учун имзо қўйсам-чи? — Барибир кредит бўйича у билан тенг жавобгар бўласиз, ҳеч қачон ўзингиз тўлашни режалаштирмаган бўлсангиз ҳам.
Тез-тез учрайдиган хатолар
- Ҳамқарз олувчини расмиятчилик деб ҳисоблаш ва ким қанча тўлашини олдиндан муҳокама қилмаслик.
- Ҳамқарз олувчини кафил билан чалкаштириб, кафил даромади суммани оширмаганидан ҳайрон бўлиш.
- Турли банклардаги ҳамқарз олувчи шартларини банклар саҳифасида солиштирмаслик.
Қисқа жавоблар
Қариндош бўлмаган одам ҳамқарз олувчи бўла оладими
Баъзи банкларда — ҳа, тасдиқланган барқарор даромад бўлса, лекин кўпинча банклар яқин қариндошни афзал кўради. Аниқ талабларни ариза беришдан олдин банкдан сўраб олиш керак.
Турмуш ўртоғи ҳамқарз олувчи бўлмаса, унинг розилиги керакми
Одатда ҳа, агар квартира никоҳ даврида сотиб олинса — банк расмийлаштиришда оилавий ҳолатни ҳисобга олади, кредитда фақат битта турмуш ўртоғи иштирок эца ҳам.
Бир нечта ҳамқарз олувчи бўлиши мумкинми
Ҳа, баъзи банклар икки ва ундан ортиқ ҳамқарз олувчига рухсат беради, барча тасдиқланган даромадларни қўшиб. Сони бўйича шартларни айнан банкдан олдиндан аниқлаштиринг.
Квартирага мулк ҳуқуқини ким олади
Бу кредит шартномасидан алоҳида масала — мулкдаги улушларни тарафлар ўзлари белгилайди ва квартира ҳужжатларида қайд этади, банк билан кредит шартномасида эмас.
Қисқача
- Ҳамқарз олувчи — даромади банк томонидан қарз олувчи даромадига қўшиладиган кредит иштирокчиси.
- Одатда бунга турмуш ўртоғи, ота-она, вояга етган фарзанд, ака-ука ёки опа-сингил мос келади.
- Кафилдан фарқли, ҳамқарз олувчининг даромади маъқулланадиган суммани тўғридан-тўғри оширади.
- Ҳамқарз олувчи кредит бўйича асосий қарз олувчи билан тенг, расман эмас, жавобгар бўлади.
- Иккинчи даромад билан суммани аввал калкуляторда ҳисоблаб кўринг.
- Турли банкларнинг ипотека шартларини NARXTOP ипотека саҳифасида солиштиринг.
