Dilshod Sergelidagi kvartira uchun ipotekani yolg‘iz ko‘tara olmasdi — daromadi yaxshi, lekin bank so‘ragan summaga yetmasdi. Singlisi taklif qildi: «Kel, birga olamiz, men ham qo‘shilaman». Bir oydan so‘ng ularda umumiy kredit va umumiy kvartira bor edi. Ipotekada hamqarz oluvchi: kim mos keladi — bu aynan shunday paytda tug‘iladigan savol, bitta daromad yetmasa-yu, xaridni kechiktirgisi kelmasa.
Hamqarz oluvchi — bu bank bankdagi kredit summasini hisoblashda asosiy qarz oluvchi daromadi bilan birga hisobga oladigan odam. Kim bunga mos kelishi, bu kafildan nimasi bilan farq qilishi va yakuniy summaga qanday ta’sir qilishini ko‘rib chiqamiz.
Hamqarz oluvchi kim va u nega kerak
Hamqarz oluvchi — kredit shartnomasining asosiy qarz oluvchi bilan teng ishtirokchisi: uning daromadi arizachining daromadiga qo‘shiladi, kredit bo‘yicha esa birinchisi kabi javobgar bo‘ladi. U birinchi navbatda bitta odamning daromadi amaldagi stavka va muddatda kerakli summaga yetmasa kerak bo‘ladi.
Kim hamqarz oluvchi bo‘la oladi
Ko‘pchilik banklarda hamqarz oluvchi turmush o‘rtog‘i, ota-ona, voyaga yetgan farzand, aka-uka yoki opa-singil — ya’ni yaqin qarindosh bo‘lishi mumkin, kamdan-kam hollarda tasdiqlangan daromadga ega istalgan odamga ruxsat beriladi. Turmush o‘rtoqlarda bu ko‘pincha avtomatik sodir bo‘ladi: kvartira nikoh davrida sotib olinsa, ikkinchi turmush o‘rtoqning daromadi arizada bitta qarz oluvchi ko‘rsatilgan bo‘lsa ham hisobga olinadi.
Hamqarz oluvchining kafildan farqi
Farq tub: hamqarz oluvchining daromadi kredit summasini hisoblashda hisobga olinadi, kafil esa faqat asosiy qarz oluvchi to‘lovni to‘xtatsa javobgar bo‘ladi, uning daromadi summani hisoblashga kirmaydi. Shuning uchun ma’qullangan summani oshirish kerak bo‘lganda hamqarz oluvchi, kafil emas, qidiriladi — ikkinchi odamning daromadi darajani to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘taradi.
Hamqarz oluvchining daromadi ma’qullashga qanday ta’sir qiladi
Bank qarz oluvchi va hamqarz oluvchining tasdiqlangan daromadini qo‘shadi va umumiy summadan oila qanday to‘lovni ko‘tara olishini hisoblaydi — odatda to‘lovlarga yo‘naltirilishi mumkin bo‘lgan daromad ulushiga qarab. Ikkalasining tasdiqlangan daromadi qancha katta bo‘lsa, bank ma’qullashga tayyor kredit summasi shuncha yuqori bo‘ladi.
Hamqarz oluvchi qancha qo‘shishini qanday hisoblash
Printsip oddiy: maksimal to‘lov = (qarz oluvchi daromadi + hamqarz oluvchi daromadi) × bank ruxsat bergan to‘lov ulushi. To‘lov va muddatdan kredit summasi kelib chiqadi.
Shartli raqamlarda misol (raqamlar shartli, o‘zingiznikini qo‘ying): Dilshodning daromadi 6 000 000 so‘m, singlisining daromadi 4 500 000 so‘m, bank umumiy daromadning 40% gacha to‘lovga yo‘naltirishga ruxsat beradi. Hisoblaymiz: (6 000 000 + 4 500 000) × 40% = 4 200 000 so‘m — bank ma’qullashi mumkin bo‘lgan maksimal to‘lov, Dilshod yolg‘iz ariza bersa 2 400 000 so‘m bo‘lar edi.
| Nimani hisoblaymiz | Qanday | Misol, so‘m |
|---|---|---|
| Bitta qarz oluvchi daromadi | daromad haqida ma’lumotnoma | 6 000 000 |
| Hamqarz oluvchi bilan umumiy daromad | daromad + hamqarz oluvchi daromadi | 10 500 000 |
| Maksimal to‘lov | umumiy daromad × ruxsat etilgan ulush | 4 200 000 |
O‘z variantingizni ipoteka to‘lovlari kalkulyatorida tekshirib ko‘rish qulay — daromadlarni kiritasiz va mavjud kredit summasi qancha oshishini darhol ko‘rasiz.
Hamqarz oluvchi qanday xavflarni o‘z zimmasiga oladi
Hamqarz oluvchi kredit bo‘yicha to‘liq, qisman emas, javobgar bo‘ladi — agar asosiy qarz oluvchi to‘lashni to‘xtatsa, bank to‘lovlarni undan talab qilishga haqli. Bu «ma’qullash uchun» shunchaki imzo emas, real javobgarlik, buni shartnoma imzolangandan keyin emas, oldindan yaqin odam bilan muhokama qilish kerak.
— Men shunchaki ukamga ko‘proq summa ma’qullanishi uchun imzo qo‘ysam-chi? — Baribir kredit bo‘yicha u bilan teng javobgar bo‘lasiz, hech qachon o‘zingiz to‘lashni rejalashtirmagan bo‘lsangiz ham.
Tez-tez uchraydigan xatolar
- Hamqarz oluvchini rasmiyatchilik deb hisoblash va kim qancha to‘lashini oldindan muhokama qilmaslik.
- Hamqarz oluvchini kafil bilan chalkashtirib, kafil daromadi summani oshirmaganidan hayron bo‘lish.
- Turli banklardagi hamqarz oluvchi shartlarini banklar sahifasida solishtirmaslik.
Qisqa javoblar
Qarindosh bo‘lmagan odam hamqarz oluvchi bo‘la oladimi
Ba’zi banklarda — ha, tasdiqlangan barqaror daromad bo‘lsa, lekin ko‘pincha banklar yaqin qarindoshni afzal ko‘radi. Aniq talablarni ariza berishdan oldin bankdan so‘rab olish kerak.
Turmush o‘rtog‘i hamqarz oluvchi bo‘lmasa, uning roziligi kerakmi
Odatda ha, agar kvartira nikoh davrida sotib olinsa — bank rasmiylashtirishda oilaviy holatni hisobga oladi, kreditda faqat bitta turmush o‘rtog‘i ishtirok etsa ham.
Bir nechta hamqarz oluvchi bo‘lishi mumkinmi
Ha, ba’zi banklar ikki va undan ortiq hamqarz oluvchiga ruxsat beradi, barcha tasdiqlangan daromadlarni qo‘shib. Soni bo‘yicha shartlarni aynan bankdan oldindan aniqlashtiring.
Kvartiraga mulk huquqini kim oladi
Bu kredit shartnomasidan alohida masala — mulkdagi ulushlarni taraflar o‘zlari belgilaydi va kvartira hujjatlarida qayd etadi, bank bilan kredit shartnomasida emas.
Qisqacha
- Hamqarz oluvchi — daromadi bank tomonidan qarz oluvchi daromadiga qo‘shiladigan kredit ishtirokchisi.
- Odatda bunga turmush o‘rtog‘i, ota-ona, voyaga yetgan farzand, aka-uka yoki opa-singil mos keladi.
- Kafildan farqli, hamqarz oluvchining daromadi ma’qullanadigan summani to‘g‘ridan-to‘g‘ri oshiradi.
- Hamqarz oluvchi kredit bo‘yicha asosiy qarz oluvchi bilan teng, rasman emas, javobgar bo‘ladi.
- Ikkinchi daromad bilan summani avval kalkulyatorda hisoblab ko‘ring.
- Turli banklarning ipoteka shartlarini NARXTOP ipoteka sahifasida solishtiring.
